“โคนมอาชีพพระราชทาน”เกิดจากสายพระเนตรอันกว้างไกลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ที่ทรงพระราชทานอาชีพให้แก่ปวงชนชาวไทย เพื่อให้มีมีอาชีพเลี้ยงตนเองและครอบครัวได้ พระองค์ทรงทุ่มเทพระวรกาย เพื่อส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงโคนมให้คงอยู่คู่เกษตรกรไทย ซึ่งเห็นได้จากพระราชกรณียกิจที่ทรงปฏิบัติมาตลอดระยะเวลาหลายสิบปี ทรงมุ่งมั่นที่จะส่งเสริมสนับสนุนอาชีพการเลี้ยงโคนมของเกษตรกรให้มีรายได้และมีอาชีพที่มั่นคง และยั่งยืนอยู่คู่สังคมไทย
ดร.ณรงค์ฤทธิ์วงศ์สุวรรณ ผู้อำนวยการองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) กล่าวว่า อ.ส.ค.ภายใต้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน ได้เร่งสานต่อตามรอยเบื้องพระยุคลบาท ด้วยการส่งเสริมการเลี้ยงโคนมให้เป็นอาชีพแก่เกษตรกรไทยอย่างมั่นคงและยั่งยืน ตลอดจนพัฒนาอุตสาหกรรมนมให้ครบวงจร ภายใต้แผนวิสาหกิจ 2560-2564 อ.ส.ค.มีแผนในการพัฒนาส่งเสริมอาชีพโคนมในหลายด้าน
อาทิ สร้างแหล่งความรู้ด้านกิจการโคนมและอุตสาหกรรมนม เตรียมผลักดันประเทศไทยเป็นศูนย์กลางข้อมูลและความรู้เรื่องนมแบบครบวงจร การสร้างความมั่นคงในอาชีพการเลี้ยงโคนม การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างเกษตรกร/สหกรณ์และหน่วยงานภายนอก เป็นต้น เพื่อสืบสานและพัฒนาโคนมอาชีพพระราชทานดังพระปณิธานของพระองค์
สำหรับความเป็นมาของอาชีพการเลี้ยงโคนมนั้น เกิดจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงให้ความสนพระทัยเกี่ยวกับกิจการการเลี้ยงโคนมของชาวเดนมาร์กเป็นอย่างมาก และกลายเป็นจุดเริ่มต้นความสัมพันธ์ความร่วมมือด้านวิชาการการเลี้ยงโคนมระหว่างประเทศไทยและประเทศเดนมาร์กในระยะเวลาต่อมา ก่อนหน้านั้น นายนิลส์ กุนนาร์ ซอนเดอร์กอรด์ ชาวเดนมาร์ก ผู้เชี่ยวชาญด้านปศุสัตว์ ของ FAO (Food and Agricultural Organization United Nation)
ที่ได้ปฏิบัติงานร่วมกับกรมปศุสัตว์ระหว่างปี พ.ศ.2498-2502 (ค.ศ.1955-1959) ได้สังเกตว่า คนไทยไม่รู้จักโคนมและดื่มนมในปริมาณน้อยมาก หลังจากกลับไปประเทศเดนมาร์ก ในปี พ.ศ.2502 นายซอนเดอร์กอรด์ ได้จัดทำโครงการฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมในประเทศไทย เสนอต่อ Danish Agricultural Marketing Board ต่อมาเพื่อให้โครงการส่งเสริมการเลี้ยงโคนมในประเทศไทยบรรลุตามเจตนารมณ์ที่ตั้งไว้ ได้มีการลงนามในสัญญาความร่วมมือกันระหว่างรัฐบาลไทยกับรัฐบาลเดนมาร์ก เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2504
โดยได้ดำเนินการจัดตั้ง “ฟาร์มโคนม”และ“ศูนย์ฝึกอบรม ณ อ.มวกเหล็ก จ.สระบุรี สำหรับดำเนินโครงการเป็นเวลา 8 ปี รัฐบาลเดนมาร์กได้ส่งผู้เชี่ยวชาญร่วมดำเนินการในปี พ.ศ.2509 (ค.ศ.1966) พร้อมสนับสนุนเงิน 2.87 ล้านโครนเนอร์ อันเป็นการตอบสนองพระราชปณิธานและความสนพระทัยในอาชีพการเลี้ยงโคนมหลังจากเสด็จนิวัติประเทศไทย
จากนั้น พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าเฟรดเดอริคที่ 9 และสมเด็จพระบรมราชินีแห่งประเทศเดนมาร์กได้เสด็จพระราชดำเนิน ประกอบพิธีเปิดฟาร์มโคนม และศูนย์ฝึกอบรมฯอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2505 ซึ่งต่อมาปี พ.ศ.2514 รัฐบาลไทยได้รับโอนกิจการฯจากรัฐบาลเดนมาร์ก และได้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ภายใต้ชื่อ “องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย” (อ.ส.ค.) ในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และถือเอาวันที่ 16 มกราคมของทุกปี เป็น วันโคนมแห่งชาติ
