เจอกันครึ่งทาง! แก้ภาพ-เนื้อหา MV ‘เที่ยวไทยมีเฮ’
วธ.ให้ผู้กำกับมิวสิกวิดีโอเพลง ‘เที่ยวไทยมีเฮ’ ร่วมกับสถาบันพัฒนศิลป์ กรมศิลปากรปรับแก้ไขภาพและเนื้อหาบางส่วนให้เหมาะสมมากขึ้น เชื่อ ททท.ไม่มีเจตนาทำลายวัฒนธรรม
จากกรณีมีกระแสวิจารณ์มิวสิกวิดีโอเพลง “เที่ยวไทยมีเฮ” ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย(ททท.) ที่ใช้โขน-ทศกัณฐ์นางสีดา-ยักษ์เป็นตัว เดินเรื่องเพื่อใช้ประชาสัมพันธ์เชิญชวนคนมาเที่ยวประเทศไทย ซึ่งมีทั้งเสียงวิจารณ์ทั้งเห็นด้วย และไม่เห็นด้วยนั้น เมื่อวันที่ 22 ก.ย. กระทรวงวัฒนธรรม(วธ.) จึงได้เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสังกัด วธ. ทั้งกรมส่งเสริมวัฒนธรรม(สวธ.) สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์(สบศ.) และผู้บริหาร วธ.เข้าร่วม หารือถึงกรณีดังกล่าว โดยมี นายอภินันท์ โปษยานนท์ ปลัด วธ. เป็นประธาน โดยใช้เวลาหารือ ร่วม 2 ชั่วโมง
จากนั้น นายอภินันท์ กล่าวภายหลังการประชุมว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นกระแสที่หลายคนกำลังติดตาม ซึ่งจากการประชุมได้ข้อสรุปว่า ให้พบกันครึ่งทาง และเห็นควรให้ปรับปรุงแก้ไขภาพ และเนื้อหาบางส่วนให้เหมาะสมมากขึ้น เพราะเชื่อว่าน่าจะออกมาดียิ่งขึ้น โดย วธ.จะเชิญ นายบัณฑิต ทองดี ผู้กำกับมิวสิกวีดิโอ ททท.และผู้รู้ จาก วธ.มาหารือกันว่ามิวสิกวีดิโอที่ออกเผยแพร่เมื่อวันที่ 12 ก.ย.ที่ผ่านมา ควรปรับปรุงแก้ไขส่วนใดบ้าง
นายอภินันท์ กล่าวอีกว่า ส่วนตัวคิดว่า เมื่อประชาชนได้ชมมิวสิกวีดิโอแล้ว น่าจะรู้สึกสนุกเพลิดเพลิน เพราะนำเสน่ห์ไทยมานำเสนอได้เป็นอย่างดีในเวลาเพียงแค่ 4 นาที แต่จากการหารือและได้รับทราบจากผู้รู้จากกรมศิลปากร และสบศ.นั้น ยังพบว่า มีบางฉากที่ไม่เหมาะสม เช่น ทศกัณฐ์ไปหยอดขนมครก ขับโกคาร์ท ถ่ายเซลฟี่ ขี่ม้าบนชายหาดหัวหิน เป็นต้น เพราะ ทศกัณฐ์ ถือว่าเป็นราชาแห่งยักษ์ และเป็นตัวละครในวรรณคดีที่สง่างาม น่าเกรงขาม ไม่ควรจับมาทำกิจกรรมเช่นนี้
อีกทั้งยังเห็นว่าโขนเป็นศิลปะชั้นสูง มีครูบาอาจารย์ ต้องมีความเคารพ แต่คนทั่วไปอาจมองว่าเป็นเรื่องวรรณกรรมจินตนาการ และคนรุ่นใหม่ก็อาจมองว่าทำไมถึงทำไม่ได้ แม้ว่าจะไม่ได้หลบหลู่ ดูแค่เพลินๆ อมยิ้มไม่ได้ตลกขบขัน แต่เมื่อมีผู้รู้มองว่าการนำทศกันฐ์มาอยู่ในฉากควรจัดให้พอเหมาะพอควร และมีกาละเทศะ ขณะที่ ผู้ผลิตอาจมองว่าเป็นเรื่องร่วมสมัยและต่อยอดมรดกวัฒนธรรม เพื่อให้เกิดความน่าสนใจในเรื่องของโฆษณา ซึ่งจากการพูดคุยกับ นายบัณฑิต นอกรอบ ก็มีความยินดีที่จะแก้ไขให้ดีขึ้น
“เรื่องที่เกิดขึ้น เชื่อว่า ททท. ไม่คิดไปทำลายวัฒนธรรม แต่เป็นเจตนารมณ์ดีที่อยากจะกระตุ้นเศรษฐกิจในมิติท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แต่อาจไม่เข้าใจการนำศิลปวัฒนธรรมมาใช้ทั้งหมด ทั้งนี้คิดว่าเวลานี้เราต้องให้โอกาส ททท. และ คงไม่สามารถห้ามเผยแพร่มิวสิกวีดิโอนี้ได้ เพราะโลกดิจิทัลควบคุมค่อนข้างยาก แต่คงต้องเร่งให้มีการปรับปรุงโดยเร็ว และผมเน้นย้ำว่าภาครัฐควรต้องคุยกัน แต่ที่สำคัญภาคเอกชนที่เป็นบริษัทโฆษณาจะได้รับทราบถึง สิ่งที่ทำลงไปว่าอะไรทำได้หรือไม่ได้ อย่างไรก็ตามผมเห็นว่าในอนาคตควรมีการจัดทำคู่มือเกี่ยวกับการนำศิลปวัฒนธรรมไปใช้ในรูปแบบต่างๆ พร้อมโดยเปิดเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ เพราะบางเรื่องมีผู้ที่ไม่รู้ แต่ไม่รู้จะถามใคร และในอนาคตบริษัทโฆษณาหรือกระทรวงต่างๆที่จะทำมิวสิกวีดิโอลักษณะนี้สามารถที่จะมาขอหารือกับผู้รู้ของ วธ.ได้ เพื่อจะได้ขับเคลื่อนร่วมกัน” ปลัด วธ. กล่าว
นายอภินันท์ กล่าวต่อว่า ในวันที่ 23 ก.ย.นี้ ดร.สิริชัยชาญ ฟักจำรูญ อธิการบดี สบศ. จะเชิญศิลปินแห่งชาติ ด้านโขน และนาฏศิลป์มาให้องค์ความรู้และข้อมูลด้านต่างๆขณะที่ วันที่ 29 ก.ย.นี้ สวธ.ก็จะเปิดเวที แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เน้นสื่อโฆษณาด้านศิลปวัฒนธรรม เพราะ วธ.กำลังทำเรื่องไทยแลนด์ 4.0 ดิจิทัลไทยแลนด์ และสตาร์ทอัพ ล้วนเป็นความคิดสร้างสรรค์ที่จะขับเคลื่อนด้วยกันในเรื่องท่องเที่ยวและ วัฒนธรรมที่ไปด้วยกันได้
“ผมคิดว่าเป็นโอกาสที่ดี ที่กระทรวงวัฒนธรรมจะได้ทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่นๆทุกภาคส่วนที่จะเกิดขึ้นในอนาคตในด้านวัฒนธรรมที่มีความคิดสร้างสรรค์ 14 ปีก่อน กระทรวงวัฒนธรรมถูกมองเป็นมือปราบสายเดี่ยว เป็นคนแก่ แต่จากนี้ไปเราจะเกิดมิิติใหม่ได้ทำงานร่วมกับคนรุ่นใหม่ ที่มีความคิดสร้างสรรค์ เชือว่าการปรับแก้คงใช้เวลาไม่นานเราไม่ต้องการให้โขนตาย เราต้องการให้โขนเป็น เป็นการเปิดพื้นที่ให้ทำงานร่วมกันได้ ในโอกาสต่อไป เพราะกระทรวงวัฒนธรรมดูแลกองทุนสิื่อปลอดภัยสร้างสรรค์น่าจะมีการขับเคลื่อนร่วมกันต่อไปได้ในอนาคต”
ขณะเดียวกัน นายธีรภัทร์ ทองนิ่ม ผู้ช่วยอธิการบดี สบศ.กล่าวว่า โขนเป็นมรดกของชาติ เป็นนาฏศิลป์ชั้นสูงที่สำคัญ มีจารีต มีขนบในการแสดง ซึ่งเรื่องที่เกิดขึ้น ไม่ใช่เรื่องที่ วธ. กรมศิลปากร หรือ สบศ.ไม่เห็นด้วยกับมิวสิกวีดิโอ ทั้งหมด แต่มีเพียงไม่กี่ตอนที่เป็นการแสดงโขน ที่เหลือเป็นอากัปกริยาของมนุษย์ โดยนำเครื่องแต่งกายโขนไปใช้เท่านั้น จึงอาจทำให้คนทั่วไปมองว่าโขนว่าเล่นอะไรก็ได้ รูปแบบจารีต และขนบที่แท้จริงก็จะหายไป ดังนั้นเรื่องนี้เหมือนดาบสองคม คือ เมื่อผู้ผลิตไม่มาปรึกษาหน่วยงานที่ดูแลมรดกของชาติอย่างเราทำให้โดนร้องเรียน แต่ในขณะเดียวกันมีการอ้างว่าได้ปรึกษาแต่ก็หาตัวคนนั้นไม่ได้ กล้าพูดหรือไม่ว่าปรึกษาใคร
"ก่อนหน้านี้ คุณวิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง ก็เคยมีการนำโขนนาฏศิลป์ชั้นสูงมาประกอบในลักษณะแบบนี้มาก่อน เขาก็มาหารือผู้รู้ทั้งศิลปินแห่งชาติ กรมศิลส์ และสถาบันพัฒนศิลป์ ทำงานร่วมกัน ก็ไม่ได้มีข้อท้วงติงว่าไม่ถุกต้องขนบในการแสดงอย่างไร และยังฃ มีการนำไปเผยแพร่บนเครื่องบินด้วย แต่ที่ผ่านมาผู้ผลิตไม่เคยมีการปรึกษาหารือหน่วยงานที่รับผิดชอบแต่อย่างใด จริงๆแล้ว เรื่องนี้ทั้งกระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร และสถาบันพัฒนศิลป์ ออกมาพูดก็เหมือนดาบ 2 คมเหมือนกัน คือถ้าไม่ออกมาก็จะว่าไม่ดูแล ถ้าออกมาก็จะมีคนเห็นต่างๆ จริงๆแล้วมาถ้าปรึกษาหารือกันก็เชื่อว่าจะมีหนทางที่ความคิดสร้างสรรค์ที่จะขับเคลื่อนด้วยกันในเรื่องท่องเที่ยวและ วัฒนธรรมที่ไปด้วยกันได้" นายธีรภัทร์ กล่าวทิ้งท้าย
ทางด้าน “ป้าแจ๋ว” ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์ ผู้กำกับละครชื่อดัง ได้โพสต์ข้อความแสดงคิดเห็นถึงเรื่องมิวสิกวิดีโอเพลง "เที่ยวไทยมีเฮ" ของผู้กำกับ “อ๊อด” บัณฑิต ทองดี ผ่านไอจีส่วนตัว @paajaew วันนี้ (22 ก.ย.) โดยระบุข้อความว่า
“เพิ่งได้ชม MV ที่แชร์กันมากมาย ขอบอกว่า การเอาเรื่องคลาสสิก มาทำเป็นป๊อบคัลเจอรัลนั้น ทำได้ไม่ผิดหรอก แต่ถ้าจะมีอะไรที่ไม่เข้าท่า ก็คือการออกแบบ MV และการถ่ายทำ ที่ดูไม่ค่อยมีรสนิยม ทำให้ของคลาสสิกที่นำมาบูรณาการ ดูไม่สวยงามเท่าที่ควรจะเป็น รวมทั้งวิวเมืองไทย ก็เลือกมาไม่สวย คอสตูมไพร่พล ก็ดูลวกๆ หยาบๆ จังหวะจะโคนของดนตรีก็ยังไม่น่าฟัง ถ้าคิดภาพรวม เลือกโลเคชั่นเมืองไทยที่สวยๆ วางแผนการถ่ายให้ดูมีเรื่องราวมากกว่านี้ ทำเพลงที่มีกลิ่นอายของดนตรีไทยในแบบโขนลงไปในเพลง MV ชุดนี้ อาจจะไม่มีชะตากรรมที่โดนวิพากษ์วิจารณ์ขนาดนี้ ดูแล้วเข้าใจนะว่าไม่ได้เอามาปู้ยี่ปู้ยำ แต่น่าจะเรียกว่า ทำไม่เป็น ใช้ของดีๆมาประยุกต์ไม่เป็นจะดีกว่า ขาดรสนิยมทางศิลปะในการนำเสนอ”
อีกทั้งยังมีเขียนบรรยายใต้ข้อความภาพนั้นด้วยว่า “ของคลาสสิค ใช่ว่าจะต้องอยู่บนหิ้งเสมอไป ไม่ใช่ว่าแตะต้องไม่ได้ เลือกมาใช้เพื่อเผยแพร่ไปสู่คนยุคใหม่ได้ โดยวิธีการใหม่ๆที่เป็นสากลได้ แต่ต้องใช้ให้เป็น ทำให้เป็น ที่ทำไปน่ะเข้าใจว่าไม่ได้เอามาปู้ยี่ปู้ยำ แต่มันขาดรสนิยม ขาดความสวยงามทางศิลปะ และขาดความคิดสร้างสรรค์ มันถูกทำขึ้นมาแบบลวกๆคิดตื้นไปหน่อย เลยออกมาไม่น่าชมนั่นเอง”
ซึ่งหลังจากที่ผู้กำกับชื่อดังได้ลงไอจีดังกล่าก็มีคนเข้ามาคอมเม้นท์ ซึ่งมีทั้งคนที่เห็นด้วยกันป้าแจ๋ว และมีที่ไม่เห็นด้วย หนึ่งในนั้นคือ “ตุ๊กกี้”ชิงร้อยชิงล้าน หรือ สุดารัตน์ บุตรบุตร ที่เข้ามายกนิ้วให้ป้าแจ๋ว
ขณะที่วันนี้ (22 ก.ย.59) เว็บไซต์ change.org ได้เปิดรับการลงชื่อสนับสนุน เพื่อคัดค้านกรณีที่ น.ส.ลัดดา ตั้งสุภาชัย อดีตศิลปินกองการสังคีต กรมศิลปากร ร้องเรียนต่อสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ถึงความเหมาะสมของมิวสิควิดีโอเพลง "เที่ยวไทยมีเฮ" โดยล่าสุดมีผู้ลงชื่อสนับสนุนกว่า 52,672 คนแล้ว โดยส่วนใหญ่ต่างเห็นว่า มิวสิควิดีโอนี้เป็นการนำตัวละครในวรรณคดีมาประยุกต์ใช้ไม่ได้ทำลายวัฒนธรรม แต่เป็นความคิดสร้างสรรค์ ช่วยส่งเสริมการอนุรักษ์โขนให้คนไทยและเด็กไทยได้รู้จักตัวละครโขนไทย รักวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวไทย
อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 21 ก.ย.ที่ผ่านมา โลกออนไลน์ได้มีการแชร์โพสต์จากผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่ง ที่มองว่ามิวสิควิดีโอดังกล่าวมีการนำเสนอที่ไม่ฉลาดพอ พร้อมประกาศท้ารบกับทีมงานที่จัดทำผลงานนี้ว่า จะจัดทำผลงานส่งเสริมการท่องเที่ยว 1 ชิ้นในสไตล์ของตัวเอง โดยมีเงื่อนไขเวลาที่เหมือนกัน และให้สังคมเป็นผู้ตัดสินว่า ถูกใจผลงานของใครมากกว่ากัน โดยมีเงินเดิมพัน 1 ล้านบาท
ทั้งนี้ ต่างก็มีชาวเน็ตเข้ามาแสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมาก ถึงการออกมาประกาศท้าพนันแบบนี้ โดยบางคนบอกว่าเป็นเรื่องไม่เหมาะสม จนกระทั่งล่าสุดพบว่าเจ้าของเฟซบุ๊กรายดังกล่าวได้ลบโพสต์นี้ทิ้งไปแล้ว
-------------------------------
(ที่มา youtube : เที่ยวไทยมีเฮ - เก่ง ธชย feat. ฟิล์ม บงกช [official MV])