ปัญหาพัฒนากิจการ“กล้วยไม้”ไทย (6) | คมชัดลึก

 

(ต่อจากอาทิตย์ที่แล้ว)

            โครงการจัดตั้งบางกอกฟลาวเออร์เซ็นเตอร์ เป็นโครงการหนึ่งซึ่งผู้เขียนเรื่องนี้ได้มีส่วนริเริ่มขึ้นเพื่อการศึกษาและวิจัยโครงสร้างของหน่วยการผลิตในระดับโครงสร้าง เพื่อหวังผลในด้านความรู้และข้อมูลในระดับพื้นฐาน โดยการร่างโครงสร้างที่มีลักษณะมุ่งสู่รูปแบบครบวงจร 13 ปีของการดำเนินโครงการนี้มาจนถึงปัจจุบัน พอจะสรุปผลที่เป็นหลักการได้คือ โครงสร้างของสังคมไทยทั่วๆไป ที่เป็นโครงสร้างหลัก ไม่ได้รับการพัฒนาให้เปลี่ยนแปลรูปแบบมาตามยุคสมัยเพื่อความสอดคล้องกันกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเศรษฐกิจ

 

 

            การทำโครงการใดๆ ที่มีลักษณะของการทดลองกำหนดโครงสร้างใหม่และคิดว่าน่าจะเป็นผลดีต่อสังคมนั้น โครงการนั้นเองจะถูกกระทบก่อให้เกิดปัญหาในตัวเอง สืบเนื่องมาจากความขัดแย้งกับปัญหาโครงสร้างทั่วๆ ไปของสังคมซึ่งไม่สอดคล้องกัน ความรู้ในหลักการนี้ยังสะท้อนให้เห็นผลการพัฒนาชนบทด้วยโครงการต่างๆ ที่กระจายอยู่ทั่วไปในประเทศด้วยในทำนองเดียวกัน ซึ่งแม้ว่าแต่ละโครงการอาจมีผลเหมาะสมกับการแก้ปัญหาทางสังคมในกระบวนการผลิตทางเกษตรกรรม แต่ในที่สุดก็ติดปัญหาใหญ่ คือขัดแย้งกับโครงสร้างใหญ่ของสังคมไทยที่สร้างปัญหาหนักในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นระบบเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา โครงสร้างหลักนี้จำเป็นต้องได้รับการปฏิรูป แต่ยังไม่มีผู้บริหารคณะใดจะแตะต้องได้เลย

            โครงการศึกษาและวิจัยที่ใช้โครงสร้างของบริษัทบางกอกฟลาวเออร์เซ็นเตอร์เป็นตัวดำเนินการและประเมินผล ยังสะท้อนให้ได้เห็นปัญหาหลักของหน่วยการผลิตที่รัฐส่งเสริมอย่างเป็นทางการ คือ ระบบสหกรณ์ที่ได้ปรากฏปัญหาในระดับพื้นฐานมาแล้ว โดยเฉพาะสหกรณ์การเกษตร นั่นก็คือ ระบบและโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคมไทยไม่สอดคล้องกันกับ “ทัศนคติในระดับพื้นฐานของสหกรณ์” การสหกรณ์ของไทยจึงไม่อาจมุ่งสู่ผลที่เป็นเป้าหมายหลัก ตามปรัชญาของการสหกรณ์ได้

 

           ความรู้ที่ได้รับจากโครงการบริษัทบางกอกฟลาวเออร์เซ็นเตอร์อีกประการหนึ่ง ซึ่งสะท้อนให้ได้เห็นปัญหาระดับที่เป็นหลัก ก็คือ ทัศนคติของบุคลากรที่ทำงานในระดับต่างๆ เราจำเป็นจะต้องพัฒนาทัศนคติของคนซึ่งเป็นกุญแจดอกสำคัญในกระบวนการผลิต ให้สอดคล้องกันกับโครงสร้างด้วย เพื่อให้ทิศทางและแนวทางในการทำงานเพื่อพัฒนาได้มุ่งสู่ความสอดคล้องกันและกัน อันจะทำให้เกิดความมีประสิทธิภาพและได้ผลอย่างแท้จริง

 

 

            โครงการศึกษาและวิจัยเชิงปฏิบัติการ “บางกอกฟลาวเออร์เซ็นเตอร์” ที่กล่าวมาแล้วนี้ โครงสร้างแลทัศนคติระดับพื้นฐานได้ถูกกำหนดขึ้นเพื่อการศึกษาและวิจัย โครงสร้างและรูปแบบของกระบวนการผลิตที่มีลักษณะครบวงจร มีชาวสวนรวมกลุ่มผลประโยชน์และรวมกลุ่มบริหารงานกันเอง นำเอาวิชาการทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เข้าไปไว้ภายใต้การบริหารงานโดนชาวสวนอย่างอิสระ

            แม้ว่าผู้เขียนเรื่องนี้ จะเป็นผู้ให้การศึกษาแนะนำในด้านโครงสร้างและส่วนของนโยบายซึ่งมีผลต่องานศึกษาวิจัย แต่ผู้เขียนก็ไม่เข้าไปมีอำนาจใดๆ หรือมีผลประโยชน์ส่วนตัวกับกลุ่ม จึงทำให้ปัญหาที่ปรากฏออกมา มีความเด่นชัด สะท้อนให้เห็นปัญหาระดับโครงสร้างของสังคมและเศรษฐกิจได้อย่างกว้างขวาง และเมื่อศึกษาถึงระดับพื้นฐานของปัญหาแล้ว ยังสะท้อนให้ได้รับความรู้เกี่ยวกับปัญหาสังคมทั่วๆไปที่รองรับโครงการอย่างหลีกเลี่ยงไม่พ้น!