
ปัญหาพัฒนากิจการ“กล้วยไม้”ไทย ตอนที่5
โดย - ศ.ระพี สาคริก
(ต่อจากอาทิตย์ที่แล้ว)
เราอาจสรุปได้ว่า ทัศนคติและโครงสร้างการศึกษาในสังคมไทย ในอดีตมาจนถึงปัจจุบัน ได้ส่งเสริมให้คนในสังคมมุ่งแข่งขันชิงดีชิงเด่นกันในด้านวิชาการ ผลที่ตามมาบนหลักการดังกล่าวจึงเป็นผลให้ผู้ใดก็ตามที่มีโอกาสได้เปรียบทางด้านความรอบรู้ทั้งหลาย ใช้สิ่งดังกล่าวเป็นเครื่องมือที่ร้ายแรง เพื่อการชิงดีชิงเด่นกันต่อไปโดยไม่คำนึงถึงจริยธรรมในสังคม
การสร้างคนที่เป็นนักวิชาการที่ดีเด่น ยังมีผลสะท้อนให้ขาดจิตสำนึกในด้านสัจธรรมของสังคม แต่สร้างนิสัยตัวใครตัวมันต้องการความดีเด่นไปเพียงคนเดียว ยิ่งได้รับความรู้ทางวิชาการมากเพียงใดก็ยิ่งสร้างตนเองเหนือผู้อื่นยิ่งขึ้นไปเพียงนั้น โครงสร้างการผลิตต่างๆ ที่เหมาะสมกับการสร้างความมั่นคงของสังคมในระยะยาวจึงไม่เกิดขึ้นได้ นอกจากนั้น บนเส้นทางแห่งวิถีสังคมที่มีบรรยากาศดังได้กล่าวมานี้ ในเมื่อประชากรเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จึงเกิดผลกระทบให้เกิดความเสื่อมโทรมในกระบวนการผลิต ไม่เฉพาะแต่เรื่องกล้วยไม้เท่านั้น ไม่ว่าเรื่องใดๆ ย่อมอยู่บนหลักการของปัญหาเช่นเดียวกัน
การจัดการรวมกลุ่มเกษตรกร บนพื้นฐานการศึกษาที่ได้ผ่านมาแล้ว จึงมีสภาวะเปรียบเสมือนภาพวาดที่วาดขึ้นบนความฝัน จึงอยู่บนพื้นฐานการศึกษาที่ไม่ใช่ฐานรองรับภาพนั้นให้เป็นความจริงขึ้นมาได้ ผู้ใดก็ตามซึ่งได้ประโยชน์จากกลุ่มเกษตรกรเหนือผู้อื่น ในที่สุดก็มักจะแยกตัวเองออกไปหาประโยชน์แต่เพียงลำพัง และยังส่งผลกระทบให้เกิดความเสียหายแก่กลุ่มเดิมด้วย เหตุการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นเสมอในเมื่อบุคคลเป็นผู้มีโอกาส เราไม่เพียงแต่โทษบุคคลเท่านั้น แต่การศึกษาไม่ได้สร้างพื้นฐานบุคคลให้มีความสำนึกรับผิดชอบต่อสังคมเหนือผลประโยชน์ส่วนตนเอง เหตุการณ์เช่นนี้ ได้เกิดมาแล้วในวงการกล้วยไม้หลายต่อหลายราย และได้เกิดมาแล้วในวงการสหกรณ์การเกษตรอื่นๆ ด้วยเช่นกัน
โครงสร้างของกระบวนการผลิตในระดับพื้นฐาน ขัดกันกับหลักสัจธรรมอันเป็นพื้นฐานที่แท้จริงของสังคม ปัญหานี้เป็นปัญหาในระดับพื้นฐานที่ส่งผลกระทบอย่างสำคัญต่อความมั่นคงในการผลิตกล้วยไม้ และถ้าหากเรากล่าวกันถึงระดับพื้นฐานจริงๆ แล้ว เรายังสามารถกล่าวต่อไปได้อีกว่า เป็นปัญหาพื้นฐานของกระบวนการผลิตในทุกๆ เรื่อง ซึ่งเกี่ยวกับการเกษตรกรรม เนื่องจากกระบวนการผลิตไม่ว่าจะเป็นในเรื่องใดย่อมตั้งอยู่บนรากฐานของสังคมมนุษย์ผู้มีและหวังผลประโยชน์ร่วมกัน
โครงการตัดตั้งบางกอกฟลาวเออร์เซ็นเตอร์ เป็นโครงการหนึ่งซึ่งผู้เขียนเรื่องนี้ได้มีส่วนริเริ่มขึ้น เพื่อการศึกษาและวิจัยโครงสร้างของหน่วยการผลิตในระดับโครงสร้าง เพื่อหวังผลในด้านความรู้และข้อมูลในระดับพื้นฐาน โดยการร่างโครงสร้างที่มีลักษณะมุ่งสู่รูปแบบครบวงจร 13 ปีของการดำเนินโครงการนี้มาจนถึงปัจจุบัน



