ตลาดการค้าข้าวโลก...กับการส่งออกของไทย (จบ) | คมชัดลึก

            ในกลุ่มของเอเชียใต้ซึ่งประกอบด้วย อินเดีย บังคลาเทศ ปากีสถาน ศรีลังกา ประเทศในกลุ่มนี้มีผลผลิตข้าวโดยรวมประมาณ 159.5ล้านตันข้าวสาร แต่มีการบริโภคภายในภูมิภาค 143.4ล้านตันข้าวสาร ดังนั้นปริมาณผลผลิตข้าวในเอเชียใต้จึงมีส่วนเกินจากการใช้บริโภคประมาณ 13 ล้านตันข้าวสา รซึ่งจะต้องส่งออกไปยังภูมิภาคอื่นๆโดยมีอินเดียและปากีสถานเป็นผู้ส่งออกที่สำคัญของภูมิภาคนี้

           ภูมิภาคที่มีการผลิตข้าวได้น้อยแต่มีการบริโภคมาก ได้แก่ภูมิภาคตะวันออกกลาง และแอฟริกา โดยตะวันออกกลางมีการผลิตข้าวประมาณ 2.4 ล้านตันข้าวสาร มีอียิปต์ เป็นแหล่งผลิตมากที่สุด แต่มีการบริโภคเกือบ 9.2ล้านตันข้าวสาร ภูมิภาคตะวันออกกลางจึงมีการนำเข้าสูงประมาณ7 ล้านตันข้าวสาร ส่วนในภูมิภาคแอฟริกามีปริมาณการผลิตเพียง 18.9 ล้านตันข้าวสาร การบริโภคมีถึง 30.4ล้านตันข้าวสาร ภูมิภาคนี้ต้องนำเข้าข้าวประมาณ 11.5 ล้านตันข้าวสาร

 

 

           สำหรับในภูมิภาคอเมริกาซึ่งรวมทั้งอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ มีการผลิตมากกว่าการบริโภคเล็กน้อย และเป็นภูมิภาคที่ส่งออกข้าวมากกว่าการนำเข้าข้าวอยู่ประมาณ 1-2 ล้านตันข้าวสาร ในส่วนของยุโรปแม้จะมีการปลูกข้าวอยู่บ้างทางตอนใต้ได้แก่ประเทศเสปน อิตาลี ฝรั่งเศส และกรีซ แต่ปริมาณผลผลิตโดยรวมของกลุ่มสภาพยุโรปมีประมาณ2 ล้านตันข้าวสาร และมีการบริโภคประมาณ 3.4ล้านตันข้าวสาร ดังนั้น ในกลุ่มของสหภาพยุโรปจึงมีการนำเข้าสุทธิประมาณ 1.4ล้านตันข้าวสาร ขณะที่กลุ่มประเทศที่เป็นสหภาพรัสเซียเดิม มีการผลิตและการบริโภคใกล้เคียงกันประมาณ 1.2-1.5ล้านตันข้าวสาร

           ด้านความต้องการข้าวเพื่อการบริโภคในแต่ละภูมิภาคของโลกมีความแตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมและรสนิยมเป็นสำคัญ ในกลุ่มของประเทศแอฟริกาและตะวันออกกลางประชากรส่วนมากจะนิยมบริโภคข้าวนึ่งหรือข้างพาร์บอยส์ ในเอเชียตะวันออกส่วนมากนิยมข้าวเจ้าเมล็ดสั้นหรือข้าวญี่ปุ่น ส่วนข้าวเจ้าเมล็ดยาวกลุ่มประชากรที่บริโภคจะกระจายตัวอยู่ทั่วไปทั้งในเอเชีย และอเมริกา โดยข้าวที่มีความหอมจัดเป็นข้าวพรีเมียม เช่น ข้าวหอมมะลิ ข้าวบาสมาติ เป็นต้น

          ประเทศไทยจะส่งออกกลุ่มข้าวหอม ได้แก่ข้าวหอมมะลิและข้าวหอมปทุม ในอัตราข้าวหอมมะลิร้อยละ 95 ทั้งนี้เพราะคุณภาพของข้าวหอมปทุมยังเป็นรองข้าวหอมมะลิอยู่มาก กลุ่มข้าวสารเจ้า ได้แก่ ข้าวสารเจ้า 10% และ 5% ข้าวสารเจ้าอื่นๆ

 

 

           ปัจจุบันข้าวของไทยที่ส่งออกดเป็นข้าวสารเจ้า 100% และ 5% รวมถึงข้าวหอมมะลิทั้งหมดประมาณ 9.79 ล้านตัน ในปี2558 เป็นอันดับ 2 รองจากอินเดีย เป็นการส่งออกข้าวสารเจ้า 100% และ 5% ร้อยละ 36.322 รองลงมาได้แก่การส่งออกข้าวหอมมะลิมีสัดส่วนร้อยละ 20.28และเป็นข้าวนึ่งร้อยละ 23.65ส่วนข้าวเหนียวและข้าวอื่นๆมีการส่งออกร้อยละ 2.69และร้อยละ 15.76ตามลำดับ

           แม้ว่าปริมาณการส่งออกข้าวหอมมะลิจะมีปริมาณน้อยกว่าข้าวสารเจ้า 100% และ 5% แต่หากพิจารณาจากมูลค่าการส่งออกแล้ว ข้าวหอมมะลิมีมูลค่าร้อยละ 33.88ของมูลค่าการส่งออกข้าวรวม และมากกว่าการส่งออกข้าวสารเจ้า 100% และ 5% โดยข้าวหอมมะลิไทยมีการกระจายของตลาดที่ดีกว่าข้าวชนิดอื่นๆ ทั้งในอเมริกา แอฟริกา ยุโรป ตะวันออกกลาง เอเชียตะวันออก และอาเซียน ยกเว้นกลุ่มประเทศในเอเชียใต้เท่านั้น

          จากสถานการณ์ดังกล่าวเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าการค้าข้าวไทยในตลาดการค้าข้าวโลกกำลังปรับตัวไปสู่ความสำคัญในมิติเชิงคุณภาพและคุณค่าเพิ่มมากขึ้นและตลาดพร้อมที่จะให้ราคาที่สูงขึ้นตามมา

          ดังนั้น ภายใต้สถานการณ์ที่ต้นทุนการผลิตข้าวของไทยกำลังแข่งขันไม่ได้ จึงเป็นเรื่องท้าทายนโยบายข้าวไทยอย่างมากในการที่จะเพิ่มคุณภาพและคุณค่าของข้าวไทย โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิซึ่งเป็นเอกลักษณ์อันล้ำค่าของข้าวไทยให้ยั่งยืนต่อไป