ถักทอรัก "ราชินี" ในผืนผ้าจากขุนเขา | คมชัดลึก

          “ผืนนี้สวยนะจ๊ะ  แม่หลวงจะใส่ไปอวดฝรั่งเขา”... “ผืนนี้สวย ทำแบบนี้อีกสิจ๊ะ” ภาพวิดีโอและพระสุรเสียงของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เมื่อครั้นเสด็จฯ ไปทรงงานพัฒนาการทอผ้าของชาวเขา ถูกเปิดให้เหล่าพสกนิกรได้ย้อนดูพระจริยวัตรและพระอัจฉริยภาพของพระองค์อย่างซาบซึ้งใจ ในส่วนหนึ่งของนิทรรศการ “จากขุนเขา สู่..ศิลปาชีพ” เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติครบ 70 ปี 9 มิถุนายน 2559 และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษา 7 รอบ 12 สิงหาคม 2559 พร้อมเปิดให้ประชาชนทั่วไปได้รับชมตลอด 3 เดือนนี้ ภายในหอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ถนนราชดำเนิน

 

          ท่านผู้หญิงภรณี มหานนท์ รองราชเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระบรมราชินีนาถ กล่าวว่า นิทรรศการนี้นำเสนอแนวคิด จากศิลปาชีพบนเขาสู่ศิลปกรรมร่วมสมัย แสดงวิถีชีวิตของชาวเขา 6 เผ่า ทั้ง ม้ง กะเหรี่ยง เย้า (เมี่ยน) ลีซอ มูเซอ (ลาหู่) และอีก้อ (อาข่า) มาแสดง พร้อมเล่าเรื่องราวความเป็นมาเมื่อครั้งที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ ไปทอดพระเนตร และมีรับสั่งว่า ป่าไม้บนภูเขาสูงถูกทำลายไปมาก ชาวเขาปลูกฝิ่น แต่คนที่ร่ำรวยคือคนกลาง ไม่ใช่ชาวเขา ทั้งการปลูกฝิ่นยังต้องย้ายที่ปลูกไปเรื่อยๆ ประชาชนอยู่ไม่เป็นหลักแหล่ง พระองค์จึงเสด็จฯ ลงพื้นที่เหล่านี้ ทรงให้เหตุผลและขอให้เลิกปลูกฝิ่น ให้อยู่กับที่แล้วเพาะปลูกพืชเมืองหนาวแทน โดยพระองค์จะทรงรับซื้อผลผลิตเอง ชาวบ้านก็รับฟังแล้วทำตาม ต่อยอดมาถึงงานทอผ้าหัตถกรรมต่างๆ ที่แต่ละชนเผ่าก็มีเอกลักษณ์สวยงาม สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ไปปฏิบัติพระราชกรณียกิจทุกที่ ทรงเล็งเห็นความงดงามของผ้าชนเผ่า พร้อมทรงส่งเสริมให้งานผ้าเหล่านี้ถูกสืบสานต่อไปไม่เลือนหายตามยุคสมัย 

 

          “ภายในนิทรรศการได้เชิญสมาชิกชาวเขาทั้ง 6 เผ่า มาร่วมสาธิตการทอผ้า มีหลายวิธีการทอแบบดั้งเดิมที่ยังไม่ค่อยมีคนรู้จัก เช่น ผ้าใยกัญชง ของเผ่าม้งชาวบ้านจะลอกเปลือกต้นกัญชงเป็นฝอย เวลาเดินขึ้นเขาไปทำงานทำไร่ก็จะแยกใยกัญชงที่ได้มาปั่นเป็นเส้นต่อกันพร้อมทอเป็นผ้าผืน หรือการทำเชือกเผ่าลีซอ และปักผ้าเผ่าเมี่ยน ที่ดูแล้วน่าชื่นชมว่ายังรักษาวิธีการดั้งเดิมเอาไว้ได้ ยังมีการจำลองโต๊ะทรงงานของสมเด็จพระนางเจ้าฯ  พระบรมราชินีนาถ ครั้งที่เสด็จฯ ไปหาชาวเขาในพื้นที่ต่างๆ รายล้อมด้วยผ้าชาวเขาจำนวนมากที่ทอดพระเนตร พระราชทานคำแนะนำผลงานของแต่ละบ้านเพื่อพัฒนา นำไปขายให้ชาวบ้านมีรายได้ตลอดปี” ท่านผู้หญิงภรณี แนะนำนิทรรศการเบื้องต้น

 

  
          จากนั้น นันทพงศ์ สินสวัสดิ์ ผู้ออกแบบศิลปกรรมในนิทรรศการ  ได้พาชมเรื่องราวผ้าชาวเขาตั้งแต่ชั้นที่ 1 นำเสนอพระวิริยอุตสาหะของทั้งสองพระองค์ที่ทรงเปลี่ยนวิถีการทำงานหาเลี้ยงชีพของชาวไทยภูเขา ชั้นที่ 2 และ 3 แสดงน้ำพระราชหฤทัยของทั้งสองพระองค์ต่อชาวไทยภูเขาผ่านภาพปักแสดงเรื่องราวของทั้งสองพระองค์เมื่อครั้งเสด็จฯ ไปเยี่ยมราษฎรชาวไทยภูเขา รวมทั้งศิลปกรรมอันเกิดจากภูมิปัญญาของแต่ละชาติพันธุ์ ชั้นที่ 4 แสดงการแต่งกายของแต่ละชนเผ่า พร้อมวิดีโอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงช่วยเหลือความทุกข์ร้อนชาวบ้านและพระราชทานคำแนะนำผลงานผ้าไทยภูเขา และชั้นที่ 5 จัดกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ทักษะศิลปะผ้าชาวไทยภูเขา อาทิ การทดลองแต่งกายชุดชายไทยภูเขาเผ่าต่างๆ เพื่อถ่ายภาพเป็นที่ระลึก รวมทั้งการทดลองสร้างสรรค์ผลงานชาวไทยภูเขาด้วยตัวเอง การสาธิตทำเชือกลีซอ ปักผ้าตัดปะม้ง จักสานเครื่องใช้เผ่าลาหู่จากไม้ไผ่ โดยจะผลัดเปลี่ยนกิจกรรมให้ประชาชนได้เข้าร่วมทุกสัปดาห์จนถึงเดือนตุลาคม ย้ำว่า ทุกผลงานมีเรื่องราวความสัมพันธ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ กับปวงชนของพระองค์ท่านที่มีมาตลอด 70 ปี สะท้อนความมานะพยายาม ทรงยืนหยัดพัฒนาปวงชนให้อยู่ได้อย่างยั่งยืน 

 

          นิทรรศการ จากขุนเขา สู่..ศิลปาชีพ จัดแสดงตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม-11 ตุลาคมนี้ เวลา 10.00-19.00 น. หยุดทุกวันพุธ สามารถเช็กตารางกิจกรรมเสวนาและเวิร์กช็อปได้ที่ www.facebook.com/SupportFoundationOfHmq