เลือกปฏิบัติ | คมชัดลึก

 บ้านเราเคยมีความคิดริเริ่มในการร่างกฎหมายป้องกันการเลือกปฏิบัติมานานแล้ว แต่ยังทำไม่สำเร็จ คงเป็นเพราะสังคมไทยและผู้ที่เกี่ยวข้องยังไม่ตกผลึกในเรื่องนี้ แต่ขอยืนยันว่าชาวบ้านตกเป็นเหยื่อของการเลือกปฏิบัติในรูปแบบต่างๆ มานานแล้ว

 พื้นฐานของการพัฒนาสังคมให้เป็นสังคมที่เป็นธรรมมีมากมายหลายอย่างแล้วแต่ว่าจะมองมุมไหน แต่สิ่งที่เป็นพื้นฐานจริงๆ คือการสร้างความเสมอภาคให้แก่ชาวบ้านไม่ว่าจะเป็นการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วยหรือเมื่อต้องการบริการสาธารณสุขในเรื่องอื่นๆ ซึ่งอาจจะเป็นการฝากท้อง ความรู้เรื่องสาธารณสุขพื้นฐาน หรือไม่ว่าจะเป็นการให้ลูกหลานได้รับการศึกษาภาคบังคับ หรือการจัดสรรที่ดินทำกินให้อย่างเหมาะสมในเชิงสวัสดิการสังคม หรือแม้กระทั่งการส่งเสริมให้มีงานทำและการประกันราคาพืชผลการเกษตรอันเป็นหัวใจของชาวบ้าน

 ท่ามกลางกระแสทุนนิยมแบบตลาดเสรีเช่นนี้ คงไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ที่จะทำให้เกิดความเสมอภาคแบบที่ว่าได้ เพราะสาเหตุหลักคือการไม่เข้าใจว่าความเสมอภาคคืออะไรนั่นเอง ทั้งๆ ที่คำนี้เรามักจะใช้ควบคู่กับการเรียกร้องความยุติธรรม แต่ก็ดูเหมือนว่าสังคมเราจะหนักไปในทางมือใครยาวสาวได้สาวเอามากขึ้นตามกระแส เวลาที่หันไปมองเรื่องการทำให้ชาวบ้านได้รับความเป็นธรรมจึงแทบเป็นไปได้ยาก

 การทำให้ชาวบ้านได้รับความเป็นธรรมด้วยการส่งเสริมให้ได้รับความเสมอภาค จุดเริ่มต้นจึงต้องเข้าใจว่าการไม่เลือกปฏิบัติเป็นหลักสำคัญในทุกเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นการตัดสินใจทำหรือไม่ทำโครงการใด เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ชาวบ้านในกลุ่มไหนต้องคิดให้รอบคอบว่าจะไปส่งผลกระทบต่อชาวบ้านกลุ่มอื่นในการเข้าถึงประโยชน์จากโครงการนั้นๆ หรือไม่

 โครงการที่เกี่ยวกับนโยบายสาธารณะทั่วไป เช่น การก่อสร้างเขื่อนกั้นน้ำ การจัดสรรที่ดินทำกินในรูปแบบต่างๆ โครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การประกันสังคม การประกันสุขภาพ การจัดการศึกษา รวมไปถึงการรับสมัครสอบคัดเลือกเข้าทำงานในที่ต่างๆ โครงการเหล่านี้ผู้ที่เกี่ยวข้องต้องรับฟังความคิดเห็นและปัญหาจากทุกฝ่ายให้ได้เนื้อหาที่ทุกคนควรจะได้รับประโยชน์อย่างเท่าเทียมกัน

 การอ้างว่ากลุ่มใดกลุ่มหนึ่งจะต้องเสียสละเพื่อส่วนรวมจะต้องมีเหตุผลรองรับที่สมเหตุสมผลตามความเป็นจริงไม่ใช่การกล่าวอ้างอย่างลอยๆ โดยไม่มีข้อมูลอย่างเป็นระบบและน่าเชื่อถือสนับสนุน หลายๆ ครั้งการเลือกปฏิบัติเกิดขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนแรกของการคิดริเริ่มโครงการ เพราะการใช้ข้อมูลด้านเดียว ซึ่งต้องยืนยันว่าภูมิปัญญาและประสบการณ์ของชาวบ้านไม่ควรต้องถูกละเลย

 การกีดกันข้อมูลที่ควรจะถูกรับฟังถือว่าเป็นการเลือกปฏิบัติอีกรูปแบบหนึ่งนั่นก็คือเสียงของชาวบ้านไม่ได้ถูกรับฟัง หรือถ้ามีการอ้างอิงเสียงของชาวบ้านก็เป็นเสียงของชาวบ้านฝ่ายที่ตัวเองเห็นว่าเป็นประโยชน์แก่ตัวเองเท่านั้น หากกลุ่มไหนทำท่าว่าจะคัดค้านหรือไม่เห็นด้วยก็จะถูกกีดกันไม่ให้มีเสียง

 เรื่องผลผลิตทางการเกษตรของชาวบ้านยังเป็นประเด็นอยู่เสมอ ไม่ว่าจะใช้กระบวนการใดผลประโยชน์มักจะตกอยู่กับผู้ที่ได้เปรียบในสังคมไม่ทางใดก็ทางหนึ่งเสมอ คงหาสมดุลที่เหมาะสมไม่ค่อยได้ด้วย เพราะเราขาดความเข้าใจและใส่ใจกับการส่งเสริมความเสมอภาค และจงใจหรือสนับสนุนไม่ทางตรงก็ทางอ้อมให้เกิดการเลือกปฏิบัติ

 ส่วนหนึ่งของสาเหตุที่ก่อให้เกิดความรุนแรงในสังคมโลกอยู่ทุกวันนี้ ก็เพราะหลายคนฝังใจว่าถูกเลือกปฏิบัติและไม่ได้รับความเป็นธรรมนั่นเอง

ชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ
[email protected]