วีรสตรีแห่งทุ่งสังหารของซูดาน | คมชัดลึก

"ฉันไม่เคยคิดมาก่อนเลยว่าจะต้องมาทำแบบนี้ แต่ก็เป็นการแสดงให้พวกที่คิดว่าผู้หญิงไม่สามารถทำงานแบบนี้ได้รู้ว่าพวกเขาคิดผิด" เบสตากล่าวต้อนรับลูกทีมหญิง 6 คนกลับมาจากแดนอันตรายที่พวกเธอไปทำความสะอาดมา ด้านสมาชิกในทีมก็บอกว่าพวกเธอทำงานได้เข้าขากันมาก ต่างคอยให้กำลังใจกันจากเสียงวิจารณ์ว่าการกู้ระเบิดเป็นงานของผู้ชายเท่านั้น "พวกเราอาศัยแล้วก็ทำงานอยู่ไกลจากบ้านมาก จึงเป็นเรื่องดีที่พวกเราเป็นผู้หญิงทั้งหมด" ทั้งนี้ สงครามกลางเมืองระหว่างฝ่ายเหนือกับฝ่ายใต้ในซูดาน ซึ่งต่อสู้กันด้วยเรื่องแนวคิด ศาสนา และเชื้อชาติที่แตกต่างกัน รวมถึงการแย่งชิงน้ำมันได้ยุติลงเมื่อกว่า 4 ปีที่แล้ว มีผู้คนต้องบาดเจ็บล้มตายในสงครามราว 2 ล้านคน ทั้งยังทิ้งมรดกอันขมขื่นไว้เป็นทุ่นระเบิด และกระสุนปืนใหญ่เอาไว้พล่าผลาญชีวิตผู้คนให้ต้องบาดเจ็บล้มตายมาจนถึงทุกวันนี้ จามา และลูกทีมชาวซูดานของเธอทำงานเคลียร์กับระเบิดให้แก่กลุ่มนอร์วีเจียน พีเพิลส์ เอด (เอ็นพีเอ) ในเมืองบองโก ชาวเมืองต้องการบูรณะโรงเรียนที่ถูกทอดทิ้งให้ร้างไปในช่วงสงครามขึ้นมาใหม่ ชุมชนแห่งนี้ ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองจูบา เมืองหลวงของฝ่ายใต้ราว 30 ไมล์นั้นเคยเป็นฐานที่มั่นเพียงแห่งเดียวของรัฐบาลฝ่ายเหนือในเส้นทางการลำเลียงยุทธปัจจัยที่สำคัญของฝ่ายกบฏมาจากประเทศอูกันดาที่อยู่ข้างเคียง ด้วยเหตุนี้เอง ทหารจึงได้วางกับระเบิดเอาไว้แทบจะทุกจุดในเมืองเพื่อดักกองโจรฝ่ายใต้ที่อยู่รายล้อม นอกจากกับระเบิดเหล่านี้แล้วก็ยังมีกระสุนปืนใหญ่ที่ยังไม่ระเบิดหลงเหลือจากการสู้รบของทั้งสองฝ่ายอีกมากมาย "ต้องใช้เวลานานกว่าจะเคลียร์หมด เราไม่รู้เลยว่าที่ไหนบ้างที่มีระเบิดซุกซ่อนอยู่" ทาบู โมนิกา เฟสโต นักกู้ระเบิดรายหนึ่งกล่าว จนถึงขณะนี้มีเพียงทางเดินแคบๆ เส้นเดียวที่ทอดผ่านซากปรักหักพังของโรงเรียนเก่าเท่านั้นที่ถูกเคลียร์ระเบิดออกไปได้หมดแล้ว ทางเส้นนี้มีป้ายเตือนเอาไว้อย่างชัดเจนว่า พื้นที่นอกเส้นทางสายนี้ออกไปนั้นยังไม่ปลอดภัย "เราต้องใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างมากเพื่อตรวจดูว่าพื้นดินทั้งหมดปลอดภัยแล้ว" เฟสโตกล่าว ก่อนจะใช้เครื่องตรวจจับโลหะกวาดไปบนผิวหน้าดินอย่างช้าๆ เมื่อมีเสียงแหลมๆ ดังขึ้นฟ้องว่ามีโลหะซ่อนอยู่ข้างใต้ ซึ่งมีความเป็นไปได้ว่าจะเป็นกับระเบิด หรือกระสุนปืนที่ยังไม่ระเบิดนั่นเอง กับระเบิดเหล่านี้บางอันก็วางเพื่อสังหารบุคคล แต่บางอันก็เพื่อทำลายรถถัง "มันเป็นงานที่มีความสำคัญเพราะมีคนมากมายที่ต้องตายหรือสูญเสียแขนขาเพราะกับระเบิด" เฟสโตบอก งานที่ต้องใช้ความอุตสาหะ จริงๆ แล้วมีทีมกู้ระเบิดหญิงทำงานอยู่ที่อื่นในโลก อาทิ โคโซโว และกัมพูชาด้วย ทว่า เคเจล อิวาร์ เบรอิลี ผู้จัดการโครงการของเอ็นพีเอ บอกว่า นี่เป็นทีมหญิงล้วนทีมแรกในซูดาน แล้วทีมหญิงล้วน 2 ทีมของเอ็นพีเอก็เพิ่งจะเอาชนะทีมชายล้วนหลายทีมในเรื่องของจำนวนกับระเบิดที่เก็บกู้ได้ด้วย "ผู้หญิงทำงานได้ดีมาก เราไม่มีปัญหาเรื่องสมาชิกในทีมทะเลาะกันหรือกินเหล้าเมายาเลย" เขาบอก เจ้าหน้าที่กู้ระเบิดแต่ละคนจะต้องคืบคลานไปข้างหน้าอย่างช้าๆ ตามทางสายแคบๆ เพื่อตรวจสอบอย่างละเอียดยิบว่าทุกจุดปลอดภัยแล้วจริง ซึ่งเป็นงานที่ลำบากมากภายใต้แสงอาทิตย์แผดจ้า แถมหน้ากากป้องกันจากพลาสติกที่พวกเธอต้องสวมเวลาลงพื้นที่ก็หมายความว่า มือกู้ระเบิดหญิงเหล่านี้จะไม่สามารถดื่มน้ำได้เลยตลอดการทำงานกะละ 45 นาที น้ำที่พวกเธอติดตัวไปมีเอาไว้เพื่อรดลงบนพื้นดินที่ถูกแดดแผดเผาจนแกร่งเพื่อทำให้ผิวหน้าดินอ่อนนุ่มลง แล้วก็ทำให้ตรวจวัตถุต้องสงสัยใต้ผิวดินได้ง่ายขึ้น ต้องฟันฝ่ากับอคติ ในเต็นท์ที่อยู่ห่างจากทุ่งกับระเบิดไปไม่ไกลนัก สตรีผู้กล้าเหล่านี้พากันนั่งกินอาหารกลางวัน ก่อนจะพักผ่อนหย่อนใจใต้ร่มไม้ พวกแม่ๆ เล่นกับลูกๆ ของพวกเธอที่ต้องถูกพาตัวมาเลี้ยงดูในค่ายแห่งนี้ขณะที่ผู้เป็นแม่ออกไปทำงานเสี่ยงอันตราย ทว่า ผู้นำทีม ซึ่งปัจจุบันได้รับมอบหมายให้ไปทำหน้าที่ส่งกำลังบำรุงแทนเนื่องจากกำลังตั้งท้องยืนยันอย่างหนักแน่นว่า ผู้หญิงสามารถทำงานนี้ได้ดีพอๆ กับผู้ชาย "บางคนบอกว่างานนี้อันตรายไปสำหรับผู้หญิง แต่พวกเขาอิจฉาเพราะพวกเราได้ทำงานเดียวกับพวกผู้ชายเสียมากกว่า" เบสตากล่าวด้วยเสียงหัวเราะ "ที่อันตรายคือการปล่อยกับระเบิดเอาไว้ใต้พื้นดินต่างหาก" เจ้าหน้าที่กู้ระเบิดหญิงซูดานเหล่านี้มีรายได้เดือนละ 250-400 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 8,700-10,000 บาท) เป็นรายได้ที่มั่นคงและแน่นอน แถมยังมีสวัสดิการรักษาพยาบาลฟรี ประกันชีวิต มีวันหยุดประจำปีแล้วก็ได้ลาคลอดบุตร 3 เดือนพร้อมจ่ายเงินด้วย ที่มา : บีบีซี