เจ๊งตามมาตรฐาน
ถ้าไม่ปรับปรุงตัว อีกไม่นานตลาดสดแบบดั้งเดิม กลายเป็นธุรกิจที่หายไปจากวิถีชีวิตของคนไทยแน่นอน
คำว่า เจ๊งตามมาตรฐาน เป็นสแลงที่มีความหมายว่า กิจการหรืองานใดก็ตามที่ต้องล้มเลิกไป เพราะไม่สามารถก้าวไปสู่จุดหมายแห่งความสำเร็จที่ตั้งเอาไว้ได้ โดยที่ผู้คนได้คิดล่วงหน้าหรือ “นึกเอาไว้แล้วว่า” ต้องล้มเหลวแน่นอน เมื่อเกิดความล้มเหลวขึ้นมาจึงมีคนกล่าวว่า “เจ๊งตามมาตรฐาน” หรือตามที่คาดการณ์เอาไว้นั่นเอง แต่เป็นการคาดการณ์ล่วงหน้าจากผู้อื่น ในขณะที่ผู้ลงมือทำงานนั้นๆ มักจะเชื่อมั่นในตัวเองว่าสามารถไปสู่จุดหมายได้
เจ๊งตามมาตรฐาน จึงเป็นวลีที่ผู้กล่าวรู้สึกสมน้ำหน้าผู้ล้มเหลว อาจจะเป็นเพราะเคยเตือนกันเอาไว้แล้วแต่ไม่ยอมรับฟัง และที่สำคัญที่สุดก็คือ ผู้ที่ทำงานล้มเหลวมักจะเป็นผู้ที่ดูถูกความคิดผู้อื่น และเมื่อเกิดความผิดพลาดหรือล้มเหลวขึ้นมาก็โยนให้เป็นความผิดของผู้อื่น
คนไทยเคยเชื่อกันว่า ร้านค้าของชำหรือร้านโชห่วย ต้องปิดตัวลงเพราะการเข้ามาของร้านสะดวกซื้อและห้างสรรพสินค้าทันสมัย ทั้งที่ในความเป็นจริงร้านค้าของชำปิดตัวลงเพราะไม่ปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ และไม่พัฒนาตัวเองให้ตรงกับวิถีชีวิตของกลุ่มเป้าหมายหรือลูกค้าที่เปลี่ยนแปลงไป
ในอนาคตการค้าแบบแผงขายผักและของสดในตลาด ก็กำลังจะทยอยล้มหายตายจากไปเรื่อยๆ เช่นกัน เพราะปัจจุบันนี้มีคู่แข่งทั้งในรูปแบบทันสมัยและในรูปแบบใกล้เคียงกันกับแผงขายผักและของสดในตลาดเกิดขึ้นมากมาย โดยผู้ที่เกิดใหม่เหล่านั้นต่างปรับยุทธวิธีทางการตลาดเสียใหม่ให้เข้ากับวิถีชีวิตของคนสมัยนี้มากขึ้น
คนสมัยนี้ไม่นิยมที่จะไปเดินตามตลาดสด ซึ่งมีสภาพเฉอะแฉะ มีเสียงเจี๊ยวจ๊าวโขมงโฉงเฉงและมีอากาศร้อน หากมีความจำเป็นที่จะต้องซื้ออาหารสดในราคาที่ใกล้เคียงกับตลาดสด ปัจจุบันก็มีตลาดนัดหรือตลาดสดย่อส่วนมาเปิดให้บริการในพื้นที่ ซึ่งใกล้ที่อยู่อาศัยจำนวนมาก
แม้ว่าตลาดนัดส่วนใหญ่จะไม่ได้เปิดเป็นประจำทุกวัน แต่ก็มีกำหนดการเปิดแน่นอน อย่างน้อยสัปดาห์ละหนึ่งวันหรือมากกว่านั้น การไปตลาดนัดก็สามารถหาซื้อสิ่งของทุกอย่างได้ไม่ต่างจากตลาดสดดั้งเดิม แต่ด้วยความที่อยู่ใกล้บ้านจึงไม่ต้องพิถีพิถันเรื่องการแต่งตัว และไม่ต้องเป็นกังวลเรื่องปัญหาการจราจรและหาที่จอดรถ แม้สินค้าอาจจะมีราคาสูงกว่าตลาดสดบ้างเล็กน้อย แต่ก็อยู่ในเกณฑ์ที่คนส่วนใหญ่พอรับได้
นอกจากนั้นยังมีตลาดเคลื่อนที่ หรือที่เรียกกันว่า “รถพุ่มพวง” ซึ่งเป็นตลาดสดย่อส่วนเคลื่อนที่ไปให้บริการถึงหน้าประตูบ้านทุกวัน ส่วนวันใดที่ต้องซื้ออาหารสดจำนวนมากเอาไปเก็บไว้ในตู้เย็น คนส่วนใหญ่ทุกวันนี้นิยมไปจับจ่ายสินค้าตามห้างทันสมัยที่มีการติดแอร์เย็นฉ่ำทั้งตัวอาคาร และให้ความรู้สึกว่าได้สินค้าที่สดใหม่และมีคุณภาพสูงกว่าตลาดสด แม้จะรู้ว่าราคาแพงกว่าก็ตาม
การที่มีคู่แข่งมากขึ้นและแต่ละรายต่างพัฒนาทั้งตัวสินค้าและวิธีการเข้าถึงกลุ่มลูกค้ามากขึ้น ทำให้ตลาดสดอยู่ในภาวะที่ถดถอยอย่างเห็นได้ชัด บางแห่งเริ่มปรับตัวให้กลายเป็นตลาดค้าส่งมากกว่าที่จะเน้นค้าปลีกก็ยังพอต่อลมหายใจอยู่ต่อไปได้บ้าง แต่ที่ไม่ปรับปรุงตัว แถมยังไม่สามารถคุมมาตรฐานของพ่อค้าแม่ขายแต่ละเจ้าภายในตลาดเดียวกัน ก็จะส่งผลให้อีกไม่นานตลาดสดแบบดั้งเดิม กลายเป็นธุรกิจที่หายไปจากวิถีชีวิตของคนไทยแน่นอน ด้วยเหตุผลที่ยกตัวอย่างมาทั้งหมด หรือภายใต้วลีที่ว่า “เจ๊งตามมาตรฐาน” นั่นเองครับ
-----------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : เจ๊งตามมาตรฐาน : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)