ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชั่วคราว | คมชัดลึก

              “ศาลรัฐธรรมนูญ” แบบไทยๆ นั้น เป็นการนำรูปแบบของต่างประเทศมาผสมกันคือ ทั้งแบบ “ฝรั่งเศส” และ “เยอรมัน” โดยศาลรัฐธรรมนูญแบบไทยๆ ที่ผ่านมานั้น มีอำนาจค่อนข้างมหาศาล ไม่ว่าจะเป็นการตีความกฎหมายว่าขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญหรือไม่ การตีความรัฐธรรมนูญว่าหมายความอย่างไร การพิจารณาคุณสมบัติผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง การพิจารณาการใช้อำนาจของหน่วยงานต่างๆ เรียกได้ว่า จากอำนาจที่มีนั้นจึงถูกขนานนามว่าเป็นองค์กรเหนือองค์กร

              ตามร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่จะนำไปทำประชามตินั้น เมื่อพิจารณาแล้วก็พบว่าอำนาจที่มีนั้น ก็ไม่น้อยกว่าที่ผ่านๆ มา และทำให้เล็งเห็นได้ว่า พวกเขาจะเป็นผู้กำหนดอนาคตทางการเมืองได้ เพราะคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญนั้น “เป็นเด็ดขาด มีผลผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ”

              องค์ประกอบของศาลรัฐธรรมนูญตามร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะยังคงมีตุลาการจำนวน 9 คน เช่นเดียวกับที่ผ่านมา โดยมีที่มาจาก 5 ส่วนด้วยกันประกอบด้วย

              1.ผู้พิพากษาในศาลฎีกา ซึ่งดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกามาแล้วไม่น้อยกว่าสามปี ซึ่งได้รับคัดเลือกโดยที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา จำนวนสามคน

              2.ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ซึ่งดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าตุลาการศาลปกครองสูงสุดมาแล้วไม่น้อยกว่าห้าปี ซึ่งได้รับคัดเลือกโดยที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด จำนวนสองคน

              3.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขานิติศาสตร์ ซึ่งได้รับการสรรหาจากผู้ดำรงตำแหน่งหรือเคยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยในประเทศไทยมาแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่าห้าปีและยังมีผลงานทางวิชาการเป็นที่ประจักษ์ จำนวนหนึ่งคน

              4.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขารัฐศาสตร์หรือรัฐประศาสนศาสตร์ ซึ่งได้รับการสรรหาจากผู้ดำรงตำแหน่งหรือเคยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยในประเทศไทยมาแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่าห้าปี และยังมีผลงานทางวิชาการเป็นที่ประจักษ์ จำนวนหนึ่งคน

              และ 5.ผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งได้รับการสรรหาจากผู้รับหรือเคยรับราชการในตำแหน่งไม่ต่ำกว่าอธิบดีหรือหัวหน้าส่วนราชการที่เทียบเท่า หรือตำแหน่งไม่ต่ำกว่ารองอัยการสูงสุดมาแล้วไม่น้อยกว่าห้าปี จำนวนสองคน

              ซึ่งเมื่อแต่ละส่วนที่กำหนดไว้สามารถคัดเลือกได้แล้วก็ให้นำรายชื่อไปให้วุฒิสภาเห็นชอบ หากวุฒิสภาไม่เห็นชอบก็ต้องนำกลับไปสรรหาใหม่

              นอกจากนี้ยังมีการกำหนดอุดช่องว่างเพื่อให้คำวินิจฉัยมีความน่าเชื่อถือคือ แม้จะมีตุลาการจำนวน 9 คน แต่ก็กำหนดให้การทำคำวินิจฉัยต้องมีีตุลาการที่พิจารณาและทำคำวินิจฉัยไม่น้อยกว่า 7 คน เพราะที่ผ่านมาเคยมีปรากฏการณ์ว่า มีตุลาการเพียงแค่ผ่านองค์ประชุมทำคำวินิจฉัยมาแล้ว
             
              โดยในกรณีที่มีตุลาการเหลือไม่ถึง 7 คนจากการที่ต้องยุติการปฏิบัติหน้าที่ เนื่องจากถูก ป.ป.ช.ตรวจสอบ ให้ประธานศาลฎีกาและประธานศาลปกครองสูงสุดร่วมกันตั้งบุคคลที่ไม่มีลักษณะต้องห้ามทำหน้าที่เป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชั่วคราว จนกว่าจะสรรหาคนใหม่มาแทน

              จึงถือเป็นมิติใหม่ที่เราจะมี “ตุลาการชั่วคราว” มาทำหน้าที่ไปพลาง ซึ่งอาจจะหมายถึงคดีเฉพาะกิจด้วยซ้ำไป