‘สิทธิ’กับ‘ความมั่นคง’ | คมชัดลึก

              เราได้เล่าเรื่องหน้าที่ของประชาชนและของรัฐบาล ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เอาไว้บ้างแล้ว มาวันนี้เราจะมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่อง “สิทธิ” ที่ร่างรัฐธรรมนูญบัญญัติให้คุ้มครองเอาไว้บ้าง

              หากมองทางกายภาพร่างรัฐธรรมนูญฉบับ “มีชัย ฤชุพันธ์ุ” ได้บัญญัติเรื่องสิทธิเสรีภาพไว้ 25 มาตรา โดยบัญญัติไว้ในมาตราที่ 25-49

              โดยมาตราแรกที่เกี่ยวข้องคือ มาตรา 25 ซึ่งเป็นการขีดกรอบคำว่าสิทธิเสรีภาพที่ได้รับตามรัฐธรรมนูญนี้เป็นอย่างไร ซึ่งก็คล้ายๆ กับที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับอื่นๆ คือ “สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย นอกจากที่บัญญัติคุ้มครองไว้เป็นการเฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่มิได้ห้ามหรือจำกัดไว้ในรัฐธรรมนูญหรือในกฎหมายอื่น บุคคลย่อมมีสิทธิและเสรีภาพที่จะทำการนั้นได้และได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ ตราบเท่าที่การใช้สิทธิหรือเสรีภาพเช่นว่านั้นไม่กระทบกระเทือนหรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอื่นสิทธิหรือเสรีภาพใดที่รัฐธรรมนูญให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ หรือให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ แม้ยังไม่มีการตรากฎหมายนั้นขึ้นใช้บังคับ บุคคลหรือชุมชนย่อมสามารถใช้สิทธิหรือเสรีภาพนั้นได้ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญบุคคลซึ่งถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพที่ได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ สามารถยกบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญเพื่อใช้สิทธิทางศาลหรือยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้คดีในศาลได้”

              “บุคคลซึ่งได้รับความเสียหายจากการถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพหรือจากการกระทำความผิดอาญาของบุคคลอื่น ย่อมมีสิทธิที่จะได้รับการเยียวยาหรือช่วยเหลือจากรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ”

              สรุปความง่ายๆ คือ แม้จะไม่มีการบัญญัติไว้ แต่ถ้ารัฐธรรมนูญไม่ห้ามก็สามารถทำได้และได้รับความคุ้มครองเช่นกัน

              อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิย่อมมีการจำกัดการสิทธิเช่นกัน โดยถ้าการใช้สิทธิไปกระทบหรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐก็ทำไม่ได้ การใช้สิทธิถ้ากระทบกับความเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนก็ทำไม่ได้เช่นกัน เช่นเดียวกับที่หากการใช้สิทธิไปกระทบกับสิทธิ เสรีภาพของบุคคลอื่นก็ทำไม่ได้เหมือนกัน

              นอกจากนี้ในมาตรา 26 ยังกล่าวถึงการจำกัดสิทธิ โดยมีคอนเซ็ปต์ว่า การจำกัดสิทธิสามารถทำได้ตามที่กฎหมายบัญญัติ แต่กฎหมายดังกล่าวต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุ และจะกระทบต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของบุคคลมิได้ รวมทั้งต้องระบุเหตุผลความจำเป็นในการจากัดสิทธิและเสรีภาพไว้ด้วย

              ที่สำคัญ ต้องมีผลใช้บังคับเป็นการทั่วไป ไม่มุ่งหมายให้ใช้บังคับแก่กรณีใดกรณีหนึ่งหรือแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นการเจาะจง

              เหล่านี้คือคอนเซ็ปต์ของสิทธิและเสรีภาพ รวมถึงการคุ้มครอง ที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้ แต่สิ่งที่พึงระวังคือ การตีความการจำกัดสิทธิ เสรีภาพ โดยเฉพาะเรื่องที่ว่า “อันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ” เพราะคำเช่นว่ามีความหมายที่กว้างมาก

              และหากไปดูในบทอื่นๆ ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้จะเห็นตัวหนังสือที่เขียนว่า “ความมั่นคง” แทรกอยู่เต็มไปหมด ดังนั้นหากถึงเวลาใช้จริงต้องดูว่าจะมีการตีความว่าการใช้สิทธิแบบไหนที่กระทบต่อ “ความมั่นคง” บ้าง