แวะ"ปราสาทเมืองสิงห์" หลักเขตตะวันตกอารยธรรมเขมร | คมชัดลึก

  แม้ว่า "ปราสาทเมืองสิงห์" จะถูกปล่อยทิ้งให้รกร้างเป็นเวลานานกว่า 400 ปี ก่อนกรมศิลปากรจะประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2478 แต่กว่าจะได้ลงมือบูรณะก็เกือบ 40 ปี

 ที่นี่ยังถือว่าเป็นอุทยานประวัติศาสตร์แห่งแรกของประเทศไทย แวะไปที่พิพิธภัณฑ์เมืองเก่าซึ่งอยู่ห่างออกไป 6 กิโลเมตร ในช่วงใกล้เที่ยงเต็มที เลยได้มีโอกาสเห็นรูปภาพก่อนการบูรณะสภาพก่อนตกแต่ง ปราสาททั้งองค์อยู่ในป่ารกชัฏ มองแทบไม่เห็นตัวปราสาท การลงมือฟื้นฟูสภาพโบราณสถานแห่งนี้ เริ่มขึ้นในปี 2517 จนเป็นรูปร่างในปัจจุบัน

 การสร้างปราสาทใช้ศิลาแลงจากหลายพื้นที่ไกลออกไป การเรียงหินขึ้นเป็นตัวปราสาทนั้นหินแต่ละก้อนมีขนาดใหญ่โดยไม่มีเครื่องมือที่ทันสมัย การก่อสร้างเริ่มจากฐาน ค่อยๆ เรียงหินตั้งแต่ฐานขึ้นไป แล้วใช้ดินทำเป็นเนินเคียงตามความสูงขององค์ปราสาทเพื่อก่อสร้างในส่วนที่สูงขึ้นไปและใช้เหล็กยึดระหว่างก้อนหินที่เจาะรูเอาไว้ ถ้าก้อนไหนไม่พอดีกับเหล็กที่เตรียมไว้ก็จะใช้ตะกั่วหล่อให้พอกับรูของหิน ซึ่งเหล็กนี้เป็นวัสดุหลักในการยึดหินสร้างปราสาทในหลายๆ แห่ง มนุษย์รู้จักใช้เหล็กมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์แล้ว แล้วฉาบด้วยปูนขาวผสมกับกาวหนังสัตว์ ซึ่งปัจจุบันไม่หลงเหลือให้เห็น ฝีมือช่างก่อสร้างเป็นการผสมผสานระหว่าง ช่างในพื้นที่ และช่างจากพระนครธม เมืองหลวงของเขมรในยุคนั้น สมเกียรติ พิมเสน เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติบ้านเก่า ตอบข้อข้องใจแม้จะเลยเวลามื้อกลางวันมาพอสมควร

 ภายในตัวปราสาท นั้นมีรูปแกะสลักหินจำลองเต็มตัวของ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร หรือพระโลเกศวรเปล่งรัศมี ซึ่งมี 8 กร ซึ่งองค์ที่ขุดพบนั้น นำไปจัดแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร กรุงเทพฯ ถัดไปทางด้านหลังมีรูปปั้นขนาดเล็กของนางปรัชญาปารมิตา บุคลาธิษฐานแห่งปัญญา ซึ่งเชื่อว่า เป็นพลังอันสำคัญของความสำเร็จของเพศชายเสมอ ทางด้านระเบียงคดทางด้านเหนือ มีรูปแกะสลักนูนต่ำของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 4 กร คาดว่าจะเป็นรูปสักการะก่อนที่ปราสาทจะสร้างเสร็จ

 ในบริเวณนี้จะมีโบราณสถานทั้งหมด 4 แห่ง และบริเวณนอกกำแพงเมือง ทางด้านทิศใต้ พบหลุมฝังศพของมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ อายุกว่า 2,000 ปี ใกล้กันกับโครงกระดูกพบ ภาชนะดินเผา เครื่องประดับ จากเปลือกหอย ลูกปัดหินและลูกแก้ว ทำให้รู้ว่ามีชุมชนก่อนประวัติศาสตร์อยู่ที่นี่ก่อนที่อารยธรรมของขอมจะเจริญขึ้น

 ไหนๆ ก็แวะมาถึงปราสาทเมืองสิงห์แล้ว ก็ไม่ควรพลาดไปชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เมืองเก่า ซึ่งอยู่ไม่ห่างกันมากนัก ที่นี่ยังเป็นพิพิธภัณฑสถานสมัยก่อนประวัติศาสตร์แห่งแรกที่สร้างขึ้นบริเวณหลุมขุดค้น การจัดแสดง นั้นก็สมชื่อเมืองเก่าจริงๆ ทั้งเครื่องประดับ ลูกปัดโบราณ กำไลกระดูกสัตว์ เครื่องสัมฤทธิ์ ภาชนะเครื่องปั้นดินเผาโครงกระดูกมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ที่มีความก้าวหน้าทางแพทย์แล้ว

 เบื้องหลังความสวยงามอาจจะไม่ได้มาได้อย่างง่ายดายนัก เส้นทางความรุ่งเรืองของ พระเจ้าชัยวรมัน นั้นมีอยู่หลายแห่งในประเทศไทย ซึ่งมีความงามต่างกันออกไปตามฝีมือช่างในแต่ละพื้นที่และวัสดุที่ใช้ ซึ่งแสดงถึงความสามารถของคนในอดีตกาลที่มีเสน่ห์จนน่าติดตามศึกษาความเป็นมา

"กิตตินันท์ รอดสุพรรณ"
[email protected]