หัวใจ'ช่วงเปลี่ยนผ่าน' | คมชัดลึก

             ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา ข้อถกเถียง ข้อวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับร่างรัฐธรรมนูญยังคงอยู่ที่ “ข้อเสนอข้อที่ 16” ของคณะรัฐมนตรีที่ส่งถึงคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.)

             มีการตีความกันไปต่างๆ นานา ถึง “รัฐธรรมนูญ 2 ขยัก” ซึ่งก็แล้วแต่จะเรียก แต่สรุปแบบให้เข้าใจตรงกันคือ ในส่วนของ “บทถาวร” กับ “บทเฉพาะกาล”

             ความหมายตรงตามตัว “บทถาวร” คือส่วนที่บัญญัติไว้เพื่อให้มีผลบังคับใช้ตลอดไป (จนกว่าจะมีการแก้ไขหรือฉีกรัฐธรรมนูญ) และ “บทเฉพาะกาล” คือใช้เฉพาะช่วงเวลาหนึ่ง โดยทั่วไปก็คือภายหลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญซึ่งจะกำหนดระยะเวลาที่แตกต่างกันไปในแต่ละเรื่อง เช่น ร่างรัฐธรรมนูญกำหนดให้ทำกฎหมายลูก 10 ฉบับ ให้เสร็จภายใน 8 เดือน กำหนดให้มีการเลือกตั้งภายใน 150 วัน หลังทำกฎหมายลูกเสร็จ ให้ คสช.ยังอยู่ในตำแหน่งต่อไปและให้มีอำนาจเหมือนเดิมทุกประการจนกว่า ครม.ใหม่จะเข้ารับหน้าที่

             ใจความสำคัญจากข้อเสนอข้อ 16 คือ ให้วางหลักเกณฑ์เฉพาะกิจเพื่อป้องกันความโกลาหลวุ่นวายหลังประกาศใช้ร่างรัฐธรรมนูญ หลังเลือกตั้ง และหลังจัดตั้งรัฐบาล ซึ่งบางคนเรียกว่า เป็น “ช่วงเปลี่ยนผ่าน” ซึ่งก็ยังเป็นที่กังขาอยู่ว่า ช่วงเปลี่ยนผ่านนี้จะยาวนานแค่ไหน ขณะที่ “นายกฯ ประยุทธ์ จันทร์โอชา” ออกมาพูดให้เข้าใจได้ช่วงเปลี่ยนผ่านอาจจะนานถึง 5 ปี

             มีข่าวออกมาว่า ข้อเสนอหนึ่งคือ การวางกติกาการได้มาซึ่งวุฒิสภาให้ต่างไปจากที่กำหนดใน “บทถาวร” (มาจากการเลือกตั้งทางอ้อม) โดยให้วุฒิสภามาจากการสรรหาทั้งหมด และอาจจะให้วุฒิสภามีอำนาจพิเศษบางอย่าง เช่น ร่วมโหวตเลือกนายกฯ ด้วย

             ยังไม่มีใครบอกได้ว่า ร่างสุดท้ายของ กรธ.ที่จะส่งให้ ครม.จะมีหน้าตาเป็นอย่างไร แต่นักวิเคราะห์การเมืองฝั่ง คสช.มองว่า หัวใจสำคัญของช่วงเปลี่ยนผ่านคือการวางกลไกจัดสรรอำนาจให้ลงตัว ซึ่งจะมี 4 เรื่องประกอบกัน คือ ระบบเลือกตั้ง, ที่มาและอำนาจ ส.ว., ที่มานายกฯ และ กลไกพิเศษ หรือ คปป. (คณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อการปฏิรูปและปรองดองแห่งชาติ)

             “หากกลไกในร่างรัฐธรรมนูญสามารถทำให้มั่นใจได้ว่าฝ่ายเพื่อไทยจะไม่สามารถเข้ามาเป็นรัฐบาลได้ ก็ไม่จำเป็นต้องมี คปป. ซึ่งตอนนี้ฝ่าย คสช.รู้ดีว่า คปป.คือตัวล่อเป้าที่จะทำให้ร่างรัฐธรรมนูญถูกต่อต้าน ดังนั้นเขาต้องหาช่องทางวางกลไกส่วนอื่นให้แน่นหนาเพื่อไม่ต้องมี คปป.” นักวิเคราะห์การเมืองรายเดิมขยายความให้เห็นภาพ

             ทั้ง กรธ. และ คสช. ยังมีเวลาอีก 1 เดือนเต็มในการตัดสินใจว่าจะวาง “กลไกเฉพาะกิจ” อย่างไร ก่อนถึงวันที่ กรธ.ต้องส่งร่างรัฐธรรมนูญให้ ครม.ในวันที่ 29 มีนาคม เพื่อไปสู่ขั้นตอนการทำประชามติ