สวนกระแส'ข้าวยาก..หมากแพง'ข้าวแกง10บาท..กินอิ่มอร่อยจริง | คมชัดลึก

             ตะวันยังไม่ทันจะเที่ยง กระทะก้นตื้นหรือถาดอาหารบุฟเฟ่ต์ 4 ใบ กับหม้อข้าวขนาดใหญ่อีก 1 ใบ ที่วางเรียงเป็นแถวหน้ากระดานอยู่ด้านหน้าศูนย์กระจายสินค้า ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด (ชสท.) ติดถนนงามวงศ์วาน เขตจตุจักร ตรงกันข้ามมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน กรุงเทพฯ มีเพียงร่องรอยให้ทราบว่า ก่อนหน้านั้นภาชนะเหล่านี้เป็นที่ใส่อาหารให้ผู้คนรับประทานมื้อกลางวัน แต่ยังไม่ถึงเวลาที่มนุษย์กำหนดเที่ยงวัน กลับว่างเหลือแต่ทัพพีเปื้อนน้ำแกงไว้ให้เห็นต่างหน้า ข้างๆ มีป้ายผ้าสูงราว 1.5 เมตร เขียนข้อความว่า “ข้าวแกงสหกรณ์” อิ่มอร่อย..ทุกเมนู ราคาเริ่มต้นที่ 10 บาท นี่เป็นสิ่งที่บ่งบอกว่า ข้าวแกงที่นี่ขายดีมาก

             ช่างสวนกระแสในยุคที่ใครต่อใครบอกว่า ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ยุค “ข้าวยาก หมากแพง” ค่าครองชีพสูง เศรษฐกิจตกต่ำ แต่ “ข้าวแกงสหกรณ์” กลับขายเพียงจานละ 10 บาทเท่านั้น สร้างความฉงนต่อผู้ที่เห็นป้ายว่า “เป็นไปได้อย่างไร?” จึงกลายเป็นชนวนชวนให้ผู้พบเห็นต้องแวะท้าพิสูจน์ และนำไปสู่การเป็นลูกค้าประจำไปโดยปริยาย

             “ในช่วงต้นปีที่ผ่านมา ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยเราซบเซาลงอย่างชัดเจน แต่ค่าครองชีพกลับสูงขึ้น โดยเฉพาะอาหารการกินที่แพงขึ้น แม้แต่ข้าวราดแกงจากจานละ 35 บาท ราดข้าว 2 อย่าง ก็ปรับเพิ่มขึ้นตกจานละ 40 บาท สร้างความเดือดร้อนอย่างกว้างขวางในหมู่ประชาชนที่มีรายได้น้อย รวมถึงพนักงานชุมนุมสหกรณ์ด้วย ตรงนี้ทำให้ผมคิดหาแนวทางที่จะช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของพนักงานสหกรณ์ได้” ศิริชัย ออสุวรรณ ประธานกรรมการ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด เล่าถึงที่มาของข้าวแกงสหกรณ์จานละ 10 บาท

             ในที่สุดศิริชัย มองว่า ถ้าสามารถทำข้าวแกงขายได้ในราคาเริ่มต้นจานละ 10 บาท เพื่อเป็นสวัสดิการแก่พนักงานชุมนุมสหกรณ์ น่าจะช่วยแบ่งเบาภาระได้ จึงนำเรื่องนี้เสนอที่ประชุมคณะกรรมการชุมนุมสหกรณ์ เมื่อเดือนมกราคม 2558 และที่ประชุมมีมติว่าให้ไปศึกษาต้นทุนการทำข้าวแกงว่า 1 จาน มีต้นทุนเท่าไร เพราะที่ผ่านมากรมส่งเสริมสหกรณ์มีนโยบายให้สหกรณ์ทั่วประเทศดำเนินโครงการศูนย์กระจายสินค้าสหกรณ์ คือนำผลผลิตของสมาชิกมาขาย เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าของผลผลิตทางการเกษตร แต่ยังไม่มีสหกรณ์ใดที่จะขายข้าวแกงเพื่อเป็นสวัสดิการให้พนักงานมาก่อน

             “ในชุมนุมสหกรณ์เรามีพนักงาน 2 คน ทำกับข้าวเก่ง อร่อยมาก เวลาจัดงานทั้ง 2 คนจะเป็นผู้ปรุงอาหารเลี้ยงแขกที่มาร่วมงาน ผมจึงให้เงินไป 1,000 บาท ให้ทำผัดกะเพราไก่ใส่ถั่วฝักยาวบ้างเล็กน้อย ให้จดรายการที่ซื้อมาอย่างละเอียดว่า ซื้ออะไรบ้าง เราจะเน้นวัตถุดิบทั้งหมดเป็นของสมาชิกสหกรณ์ เพราะเรามีศูนย์กระจายสินค้าของสหกรณ์อยู่แล้ว โดยย้ำว่าให้ได้ข้าวแกง 100 จาน ปรากฏว่าพอทำเสร็จแล้วต้นทุนไม่ถึง 1,000 บาท ได้กะเพราไก่ราดข้าวกว่า 130 จาน” ศิริชัย เล่าถึงจุดเริ่มต้น

             หลังจากที่ทราบต้นทุนการผลิตข้าวราดผัดกะเพราไก่ ซึ่งถือว่าใช้เนื้อสัตว์ล้วนๆ แต่ต้นทุนจานละไม่ถึง 10 บาท ทำให้ศิริชัยมั่นใจว่ากับข้าวอย่างอื่นย่อมถูกกว่าแน่นอน จึงให้พนักงานคนเดิม คิดเมนูต่างๆ ออกมา พบว่า ผัดไก่ใส่หน่อไม้ต้นทุนจานละ่ 6.97 บาท ผัดผักกาดดองใส่ไข่ จานละ 4.88 บาท แกงปลาดุกมะระและแกงอื่นๆ เฉลี่ยแล้วจานละไม่เกิน 7 บาท โดยข้าวราดผัดกะเพราไก่-หมู ต้นทุนสูงสุด 7.45 บาท จึงตัดสินใจทำข้าวแกงขายเป็นสวัสดิการแก่พนักงาน โดยขายจานละ 10 บาท ถ้า 2 อย่าง จานละ 15 บาท เพิ่มกับข้าวอย่างละ 5 บาท

             กรณีที่ข้าวราดแกง 1 อย่าง กับแกงอีก 1 ถ้วย คิดชุดละ 22 บาท รวมถึงเย็นตาโฟ และกวยจั๊บถ้วยละ 10 บาท เช่นกัน เปิดตัวขายอย่างเป็นทางการในนาม “ข้าวราดแกงสหกรณ์” จานละ 10 บาท ในวันสหกรณ์แห่งชาติ เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2558 ที่ผ่านมา ยึดทำเลหน้าศูนย์กระจายสินค้า ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด ติดถนนงามวงศ์วาน เขตจตุจักร ตรงข้ามกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน กรุงเทพฯ

             “คนที่ขายข้าวแกงทั่วไปที่ขายจานละ 40 บาท ราคาต้นทุนเท่าไร ผมไม่ทราบ แต่ของเราเฉลี่ยอยู่ที่จานละ 7 บาท ถ้าเพิ่มกับอีก 1 อย่าง กำไรจะเพิ่มขึ้น กินอิ่มครับ ผมยืนยันว่าปริมาณ คุณภาพ และความอร่อยไม่ด้วยกว่ากันครับ ที่เราขายได้เพราะไม่เน้นธุรกิจแต่เน้นที่จะแบ่งเบาภาระของพนักงาน และคนในชุมชน ตอนแรกผมคิดให้เป็นสวัสดิการแก่พนักงานชุมนุมสหกรณ์ แต่มานึกอีกทีคนทั่วไปก็เดือดร้อนเหมือนกัน จึงเปิดขายทั้งพนักงาน และคนทั่วไปด้วย จะขายเฉพาะวันอังคาร พุธ ศุกร์ เพราะวันจันทร์ต้องไปซื้อวัตถุดิบ ส่วนวันศุกร์ต้องเคลียร์งานทุกอย่าง ปรากฏว่าขายดีมาก ตอนแรกเราจะขายเป็นอาหารกลางวัน เปิดขายราว 10.00 น. ปรากฏว่ากลายเป็นอาหารก่อนเที่ยง ยังไม่ถึงเวลา 11.30 น. ขายหมดทุกอย่างแล้ว เพราะลูกค้าเอากล่อง ถาดหลุม มาจองล่วงหน้า” ศิริชัย กล่าว

             สำหรับลูกค้าที่ไปอุดหนุน มีพนักงานชุมนุมสหกรณ์ คนในชุมชนใกล้เคียง พนักงานห้างสรรพสินค้าที่อยู่ใกล้ๆ กัน นิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และคนจรไปมา ขณะที่กำลังผลิตทำได้เพียงวันละ 350-400 จาน เท่านั้น เนื่องจากมีกำลังคนที่จำกัด ต่อไปอาจต้องหาคนมาเพิ่ม โดยรายได้จากการขายจะเข้าชุมนุมสหกรณ์ทั้งหมด

             จากความสำเร็จของการขาย “ข้าวราดแกงสหกรณ์” จานละ 10 บาท ที่หน้าศูนย์กระจายสินค้า ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด ติดถนนงามวงศ์วาน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ ทำให้ศิริชัยมองว่า มีประโยชน์อย่างยิ่งต่อสมาชิกของสหกรณ์ที่มีอยู่ทั่วประเทศ ล่าสุดชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด ร่วมกับคณะกรรมการ เครือข่ายธุรกรรมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พื้นที่ 2 และสำนักงานส่งเสริมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พื้นที่ 2 ได้กำหนดจัดทำโครงการข้าวแกงสหกรณ์ ภายใต้แนวคิด “ข้าวแกงสหกรณ์ อิ่มอร่อย ครบคุณค่า พัฒนาเกษตรกร” โดยมีเป้าหมายในการขับเคลื่อนภารกิจด้านสหกรณ์

             ทั้งนี้ เพื่อเพิ่มช่องทางการตลาดให้แก่สมาชิกสหกรณ์ รวมถึงสวัสดิการ เพื่อลดปัญหาค่าครองชีพสมาชิก เจ้าหน้าที่สหกรณ์และประชาชนในชุมชน ได้บริโภคอาหารที่สด สะอาด ปลอดภัย มีโภชนาการที่ดีในราคายุติธรรม อีกทั้งยังเป็นการสนับสนุนในการเพิ่มมูลค่าผลิตผลการเกษตรของสมาชิกสหกรณ์อีกด้วย โดยยึดหลักการ อุดมการณ์ วิธีการสหกรณ์ เน้นการประหยัด เหมาะสมและเป็นธรรม โดยทางชุมนุมสหกรณ์จะพิจารณาให้การสนับสนุนสหกรณ์ที่เข้าร่วมโครงการตามความเหมาะสม อาทิ ป้ายโครงการ หมวก ผ้ากันเปื้อน หม้อหุงข้าว สูตรอาหาร เป็นต้น

             นับเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้บริโภคในยุคที่เศรษฐกิจตกต่ำ ค่าครองชีพสูง แต่ “ข้าวแกงสหกรณ์” จานละ 10 บาท เท่านั้น