มิติเส้นทาง'อาหารอินทรีย์'ผลสัมฤทธิ์...อรุษ นวราช | คมชัดลึก

               ประกายความคิดเล็กๆ ที่ต้องการให้คนในสังคมมีสุขภาพที่ดี โดยการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย นำมาสู่การดำเนินโครงการ “สามพรานโมเดล” โดยมูลนิธิสังคมสุขใจซึ่งมี อรุษ นวราช กรรมการผู้จัดการสามพรานริเวอร์ไซด์ และเลขาธิการมูลนิธิ เป็นหัวเรือขับเคลื่อน กระทั่งเกิดการเปลี่ยนแปลงวิถีทำเกษตรจากเคมีสู่วิถีอินทรีย์ของเกษตรกรในพื้นที่เมืองนครปฐมอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะโหมดการสร้างรายได้และสุขภาพที่ดีให้แก่เกษตรกร .

               กว่า 5 ปีที่ อรุษ นวราช วัย 30 ปีเศษ ทายาทหนุ่มเจ้าของสามพรานริเวอร์ไซด์ มุ่งมั่นผลักดันให้เกษตรกรในพื้นที่เขต อ.สามพราน หันมาทำเกษตรอินทรีย์ ภายใต้มาตรฐานเกษตรอินทรีย์นานาชาติ หรือ IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements) การสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) วันนี้ก่อให้เกิดความสำเร็จขึ้นมากมายและมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องในนาม “สามพรานโมเดล” และได้เจียดพื้นที่สร้าง “ตลาดสุขใจ” เป็นศูนย์กลางขายสินค้า

               “ตลาดนี้เกิดขึ้นหลังประสบผลสำเร็จจากการเปลี่ยนความคิดของเกษตรกรในพื้นที่ อ.สามพราน จำนวนหนึ่งให้หยุดทำเกษตรแบบใช้เคมีหันทำเกษตรอินทรีย์ แต่ก็ประสบปัญหาคือไม่มีตลาดรองรับ จึงตัดสินใจเปลี่ยนพื้นที่จอดรถกว่า 2 ไร่ ติดถนนเพชรเกษมให้เกษตรกรในโครงการได้จำหน่ายผลผลิต”

               โดยหัวใจสำคัญของการจัดตลาดนี้ อรุษ บอกว่า นอกจากสินค้าที่ผ่านการคัดสรรแล้ว ผู้ค้าเองต้องเป็นผู้ผลิตโดยตรง ไม่มีสินค้าที่ซื้อมาขาย ไม่มีระบบพ่อค้าคนกลาง เพราะต้องการเชื่อมสัมพันธ์ ก่อให้เกิดเรื่องเล่าระหว่างคนขายกับคนซื้อ อย่างฝรั่งอินทรีย์ เป็นสินค้าขายดีของที่นี่ กรรมวิธีผลิตจากอินทรีย์ทำให้ผลไม้ลูกบิดเบี้ยว แต่เมื่อเกิดการพูดคุยทำให้ลูกค้ามั่นใจ หรือสามารถเดินทางไปท่องเที่ยวชมสวนได้ด้วย

               ขณะที่การบริหารจัดการตลาดจะดึงเกษตรกรเข้ามามีส่วนร่วม ซึ่งก็เป็นแม่ค้าด้วยกันเอง ทำหน้าที่ช่วยกันตรวจสอบคุณภาพ และคัดเลือกผู้มาค้าขาย กระทั่งส่งผลให้เดือนกันยายนที่ผ่านมา “ตลาดสุขใจ” ได้รับรางวัลตลาดนัดน่าซื้อระดับดีมาก ประจำปี 2558 จากกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

               “ปัจจุบันมีเกษตรกรในเครือข่ายที่ได้รับมาตรฐาน IFOAM แล้ว 5 ราย ปลายปีนี้คาดว่าจะได้รับเพิ่มอีก 30 ราย และอีก 40 รายอยู่ในระยะปรับเปลี่ยน ซึ่งผลผลิตนอกจากขายที่ตลาดแล้ว ก็จะสัญจรไปขายตามย่านธุรกิจในเมืองกรุง เช่น SCG SCB สำนักงานใหญ่ ธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งผมตั้งใจให้ผู้ผลิตและผู้บริโภคได้พบปะกันโดยตรงไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง”

               จากผลสำเร็จของการดำเนินโครงการ นอกจากช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรให้ดียิ่งขึ้นทั้งด้านสุขภาพและรายได้ ผู้บริโภคได้รับอาหารปลอดภัยแล้ว วันนี้ สวนเกษตรอินทรีย์ในเครือข่าย “สามพรานโมเดล” ได้พัฒนาก้าวไปอีกขั้น ล่าสุด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) นำทีมผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยวต่างประเทศ ลงพื้นที่สำรวจภูมิทัศน์ จุดเด่น ของสวนเกษตรอินทรีย์เครือข่ายของโครงการในพื้นที่ ต.บางช้าง ต.ตลาดจินดา ต.ไร่ขิง รวมถึงตลาดสุขใจ เพื่อนำร่องสู่เส้นทางท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์สายอาหาร รองรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่นิยมเที่ยวสัมผัสวิถีไทย

               สวนเกษตรอินทรีย์หนึ่งนั้นคือ สวนมะเฟืองบนพื้นที่กว่า 14 ไร่ ของลุงประกฤติ เกิดมณี ที่ย้อนอดีตให้ฟังว่า ทำสวนผัก ผลไม้ มาตั้งแต่อายุ 12 ขวบ ทำแบบเคมีตามรุ่นพ่อแม่ จนมาถึงอายุ 30 กว่า พบว่าร่างกายอ่อนเพลียไม่มีสาเหตุ หมอตรวจเลือดพบว่ามีสารเคมีในเลือดสูงมากจึงสั่งให้หยุด เพราะหากไม่หยุด ก็คือ ตาย ช่วงหลังปี 2543 จึงเปลี่ยนมาทำเกษตรปลอดภัยแทน และได้เข้าร่วมโครงการตั้งแต่ต้น

               เช่นเดียวกับป้าประหยัด ปานเจริญ หัวหน้ากลุ่มเกษตรอินทรีย์กลุ่มบางช้างในเครือข่าย เจ้าของสวนฝรั่งอินทรีย์ กว่า 80 ไร่ เล่าว่า อดีตนั้นใช้เคมีมาตลอด แต่ตอนหลังราว 10 กว่าปีที่ผ่านมาจึงตัดสินใจปลูกแบบอินทรีย์เพราะพบว่าสุขภาพย่ำแย่มาก จนปัจจุบันสวนแห่งนี้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องการทำเกษตรอินทรีย์ ที่มีผู้คนพากันแวะเวียนมาศึกษาดูงานกันอย่างไม่ขาดสาย

               ด้าน จารุเชฏฐ์ เรืองสุวรรณ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวของ ททท.ให้มุมมองว่า โครงการสามพรานโมเดล มีจุดเด่นที่เชื่อมโยงระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค เมื่อนำการท่องเที่ยวเข้ามาทำให้ผู้บริโภครู้จัก และเข้าใจสินค้าอินทรีย์มากขึ้น ขณะนี้กระแสรักสุขภาพในสังคมเมืองถวิลหามาก ไม่ว่าจะเป็น สุขภาพกาย สุขภาพจิต

               โดยที่ อรุษ นวราช ย้ำว่าการมาเที่ยวสวนอินทรีย์ในพื้นที่ อ.สามพราน ทุกท่านจะได้เห็นวิถีไทยของแท้ ไม่ได้ไปจัดฉาก มีการซื้อขายสินค้าเกษตรจริงๆ การท่องเที่ยวคือผลพลอยได้ของกิจกรรมเหล่านี้ และจะเป็นการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนจริง ซึ่งการท่องเที่ยวเป็นตัวที่ช่วยทำพีอาร์ ทำการตลาดให้สินค้าของเกษตรกรที่ทำอินทรีย์

               “เราดึงนักท่องเที่ยวมา เมื่อเขามั่นใจก็เกิดการแชร์ ลึกกว่านั้นเป็นการเชื่อมสังคมแบบใหม่ระหว่างผู้ปลูกกับผู้บริโภค ซึ่งสมัยก่อนเป็นเรื่องธรรมดา แต่สมัยนี้มันหายไปนานแล้ว ผู้บริโภครู้จักแค่ซูเปอร์มาร์เก็ต ผู้ปลูกรู้จักแค่พ่อค้าคนกลาง มันขาดการเชื่อมตรงนี้ ซึ่งการเชื่อมตรงนี้ช่วยเรื่องความเหลื่อมล้ำเรื่องธุรกิจที่ไม่เป็นธรรม สามารถแก้ได้ทุกปัญหา ทั้งเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม สังคม และสุขภาพ จากทุกมุมมอง แค่มาทำโซ่อาหารอินทรีย์”

               เชื่อว่า หากเรื่องราวและความประทับใจที่เก็บเกี่ยวได้ระหว่างทางในครั้งนี้ ถูกนำไปเผยแพร่ เล่าขานสู่แก่นักท่องเที่ยว เส้นทางอาหารอินทรีย์สายนี้ จะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์แห่งใหม่ ที่ได้รับความนิยมจากกลุ่มนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติอย่างแน่นอน..!!

ตลาดน่าซื้อระดับประเทศ!

               รางวัล “ตลาดนัดน่าซื้อระดับดีมากของประเทศ ประจำปี 2558" ที่กระทรวงสาธารณสุข โดยกรมอนามัยมอบให้เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เป็นเครื่องหมายการันตีคุณค่าและคุณภาพของ “ตลาดสุขใจ” ในโครงการ “สามพรานโมเดล” แห่ง อ.สามพราน จ.นครปฐม ได้เป็นอย่างดี

               โดยเฉพาะกระบวนการคัดเลือกเข้มทีเดียว นอกจากผักสด ผลไม้ที่ปลอดสารเคมีแล้ว อาหารแปรรูปต้องผ่านการตรวจสุขลักษณะจากกรมอนามัย วัตถุดิบที่ใช้ปรุงต้องไม่ปนเปื้อนสารบอแรกซ์ ไม่มีสารเร่งเนื้อแดง ไม่ใช้สารฟอกขาว ไม่มีเชื้อราปนเปื้อนในอาหารหมักดอง ไม่มีสารฟอร์มาลินตกค้าง เช่นเดียวกับอาหารแปรรูปที่ผลิตจากกลุ่มแม่บ้านต้องได้รับรองมาตรฐานสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

               “เราเน้นให้ความสำคัญเรื่องที่มาของอาหารปลอดภัย โดยเฉพาะข้าว พืช ผัก ผลไม้ ซึ่งเป็นผลผลิตจากเกษตรกรที่ทำระบบอินทรีย์ภายใต้การรับรองมาตรฐานอินทรีย์สากล (IFOAM) และการรับรองแบบมีส่วนร่วม (PGS) ส่วนสินค้าประเภทเนื้อสัตว์ อาทิ หมู ไก่ อาหารทะเล ก็มีการคัดเลือกที่เคร่งครัด เราต้องตามไปดูแหล่งที่มา วิธีการเลี้ยง จะมีทีมนักวิชาการสุ่มตรวจการปนเปื้อนต่อเนื่อง” อรุษ นวราช บอกถึงเหตุผลที่ทำตลาดแห่งนี้ได้รับรางวัล

               อย่างไรก็ตาม แม้จะเปิดให้บริการได้เพียง 5 ปี แต่ตลาดสุขใจวันนี้ยืนอยู่อย่างมั่นคง ด้วยแนวคิด “พืชผักอินทรีย์ สดจากไร่ เก็บใหม่จากสวน ราคาไม่แพง ขายตรงจากเกษตรกร” จึงเป็นที่รู้จักของคนรักสุขภาพในวงกว้าง ที่ต่างพากันแวะเวียนมาเลือกซื้อสินค้ากว่าวันละ 1,000 คน ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์

               อนึ่ง ตลาดนี้ตั้งอยู่ด้านหน้าของสวนสามพราน ติดถนนเพชรเกษม อ.สามพราน จ.นครปฐม เปิดให้บริการวันเสาร์-อาทิตย์ รายละเอียดเพิ่มเติม โทร.0-3422-5203 หรือติดตามได้ที่ facebook/SookjaiMarket