การรับรองและการละเมิดสิทธิในรัฐธรรมนูญ | คมชัดลึก

               การทำงานของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญได้เริ่มพิจารณาแบบลงรายมาตราบ้างแล้ว โดยที่ผ่านมาเป็นการพิจารณาในหมวดที่ว่าด้วยสิทธิ เสรีภาพ  ซึ่งหมวดนี้แม้ไม่ถูกจับตาเหมือนหมวดที่ว่าด้วยการจัดสรรรูปแบบโครงสร้างทางการเมือง แต่ก็ถือเป็นบทบัญญัติที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน

               เพราะบทบัญญัติที่ว่าจะเป็นการรับรองว่าประชาชนมีสิทธิ หรือมีเสรีภาพด้านใดบ้าง และในอีกนัยหนึ่งก็หมายความว่า การใช้สิทธิ เสรีภาพประเภทไหนที่จะใช้ไม่ได้หรือถูกจำกัด

               โดยในการร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้ได้วางหลักการของการใช้สิทธิ เสรีภาพว่า  ต้องไม่ละเมิดเงื่อนไข 3 ข้อ ได้แก่ กระทบต่อความมั่นคง, ก่อให้เกิดความไม่สงบในสังคมและละเมิด สิทธิ เสรีภาพของบุคคลอื่น

               รวมถึงเรื่องการจำกัดการใช้สิทธิและเสรีภาพ ก็อาจกระทำได้โดยบทบัญญัติแห่งกฎหมายเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะหรือเพื่อจัดทำบริการสาธารณะ หรือเมื่อมีการกระทำที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อเศรษฐกิจ เพื่อให้เกิดความชัดเจนว่าประเด็นใดบ้างที่เป็นข้อห้ามที่ประชาชนไม่สามารถใช้สิทธิ และเสรีภาพได้

               โดย อมร วาณิชวิวัฒน์ โฆษกคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ให้เหตุผล เรื่องการเขียนข้อจำกัดการใช้สิทธิ เสรีภาพไว้ในร่างรัฐธรรมนูญเพื่อให้เกิดความชัดเจนเท่านั้น

               ทั้งนี้ที่ประชุมยังตกลงด้วยว่า บทบัญญัติของการบังคับใช้กฎหมายที่ต้องไม่มุ่งบังคับใช้แก่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง รวมถึงมีบทบัญญัติห้ามเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมแก่บุคคลใดไม่ว่าด้วยเหตุผลใดๆ, สิทธิในกระบวนการยุติธรรมในคดีอาญา จะปฏิบัติต่อบุคคลเสมือนเป็นผู้กระทำความผิดไม่ได้ จนกว่าจะมีคำพิพากษา รวมถึงบุคคลจะถูกบังคับเพื่อให้การที่เป็นปฏิปักษ์ต่อตนเองไม่ได้, เสรีภาพในการนับถือศาสนา หรือการประกอบพิธีกรรมตามหลักศาสนา ต้องไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมของประชาชนและต้องไม่เป็นการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อหน้าที่ปวงชนชาวไทย

               ซึ่งเหล่านี้คือหลักการสาระสำคัญของการบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิ เสรีภาพในร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้  อย่างไรก็ตาม มีนักกฎหมายเคยระบุว่า การรองรับสิทธิตามรัฐธรรมนูญจะบัญญัติไว้ละเอียด หรือให้สิทธิมากเพียงใดก็เปล่าประโยชน์ หากมีประโยคต่อท้ายที่ว่า “การจำกัดสิทธินี้จะกระทำมิได้ เว้นแต่กฎหมายบัญญัติไว้”

               เพราะย่อมหมายความว่า แม้สิทธิจะได้รับรองตามรัฐธรรมนูญ แต่กฎหมายจำกัดสิทธิก็ถูกรับรองไว้โดยรัฐธรรมนูญเช่นกัน  ทำให้ทุกสิทธิที่รัฐธรรมนูญรองรับไว้ พร้อมที่จะถูกละเมิดด้วยกฎหมาย

               ดังนั้นในการร่างรัฐธรรมนูญจึงควรที่จะเขียนให้ชัดเจนไปเลยว่า หลักการที่จะบัญญัติกฎหมายที่ละเมิดสิทธิควรเป็นเช่นไร ควรมีขอบเขตเพียงไหน และออกได้ในระดับใด หรือจะให้ดีควรพูดให้ชัดไปเลยว่าใช้ได้เฉพาะในสถานการณ์แบบไหน

               เพราะลำพังการเขียนไว้กว้างๆ ให้สิทธิในการออกกฎหมายจำกัดสิทธิ ก็ไม่ต่างจากการตีเช็คเปล่าให้ผู้มีอำนาจออกกฎหมายที่ละเมิดสิทธิ เสรีภาพของประชาชนได้ และเช็คเปล่าฉบับที่ว่ามีศักดิ์และสิทธิ์เทียบเท่า สิทธิ และ เสรีภาพที่บัญญัติเอาไว้ด้วย