สภาเดี่ยว | คมชัดลึก

              จะเรียกว่าขยันก็คงได้ แต่ส่วนหนึ่งก็ต้องยอมรับว่ามาจากกรอบเวลาการทำงานอันค่อนข้างจำกัด ทำให้กรรมการร่างรัฐธรรมนูญต้องเร่งเดินหน้าทำงานในหลายๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นการตั้งคณะอนุกรรมการขึ้นมา 5 คณะเพื่อทำงานด้านต่างๆ

              ขณะเดียวกันก็เริ่มให้คณะกรรมการกฤษฎีกาซึ่งเป็นมือเป็นไม้ไปยกร่างร่างแรก มาเป็นตุ๊กตาให้เสร็จในปลายเดือนตุลาคมนี้ ซึ่งนอกจากนี้ยังจะมีกระบวนการรับฟังความคิดเห็น และร่างสุดท้ายจะเสร็จในวันที่ 1 เมษายน 2559

              แต่จุดที่น่าสนใจสำหรับการร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้คือการรับฟังความคิดเห็น เพราะหากติดตามการทำงานของกรรมการร่างรัฐธรรมนูญจะเห็นว่าการรับฟังความเห็นจะนำประเด็นสำคัญๆ ไปถาม มิใช่เป็นไปในลักษณะถามหว่าน ว่าต้องการรัฐธรรมนูญแบบไหน

              ประเด็นที่จะถูกนำไปถามก็คาดว่าจะเป็นเรื่องที่เคยเป็นปัญหาในการร่างรัฐธรรมนูญครั้งที่ผ่านมา เช่นเรื่อง ระบบเลือกตั้ง ที่มา ส.ว. ที่มานายกฯ หรือคณะกรรมการยุทธศาสตร์การปรองดองและการปฏิรูป

              แต่ที่น่าสนใจคือสัปดาห์ที่ผ่านมามีการเปิดประเด็นเรื่อง “สภาเดี่ยว” จากรรมการร่างรัฐธรรมนูญ

              “สภาเดี่ยว” คืออะไร ต้องทำความเข้าใจก่อนว่าที่ผ่านมาประเทศไทยตั้งแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองก็ใช้ระบบสภาคู่มาโดยตลอด กล่าวคือมีสองสภา คือสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา โดยหลักการเพื่อให้เกิดการถ่วงดุล โดยวุฒิสภานั้นมักจะมีอำนาจที่ไม่เท่ากับสภาผู้แทนราษฎร เพราะมีลักษณะเป็นสภาพี่เลี้ยง คอยตรวจสอบ แต่สุดท้ายแล้วอำนาจสูงสุดจะอยู่ที่สภาผู้แทนราษฎร

              ส่วนที่มาของวุฒิสภานั้นทั่วโลกก็มีหลายแบบ มีทั้งแบบเลือกตั้ง 100% อย่าง สหรัฐอเมริกา หรือมาจากการแต่งตั้ง 100% อย่างสหราชอาณาจักร ซึ่งแต่ละที่ก็จะออกแบบที่มาให้เหมาะสมกับอำนาจ

              ของไทยก็เช่นกัน ก่อนหน้านี้เคยเป็นระบบแต่งตั้งทั้งหมด แต่ก็มีหน้าที่เพียงกลั่นกรองกฎหมายเท่านั้น แต่พอมายุคปฏิรูปการเมืองเมื่อปี 2540 ก็ได้มีการปรับเปลี่ยนเป็น ส.ว. เลือกตั้งทั้งสภา โดยมีอำนาจทั้งกลั่นกรองกฎหมาย แต่งตั้งองค์กรอิสระ และถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง แต่ต่อมาเมื่อรัฐธรรมนูญ 2550 ก็เปลี่ยนแปลงให้ ส.ว.มาทั้งจากการแต่งตั้งและเลือกตั้ง โดยให้เหตุผลว่า ส.ว.ที่มาจากการเลือกตั้งจะถูกการเมืองแทรกแซง

              อย่างไรก็ตาม ส.ว.แต่งตั้งที่มีอำนาจถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือแต่งตั้งองค์กรอิสระ มักจะถูกตั้งคำถามเกี่ยวกับการยึดโยงกับประชาชน จึงทำให้มีแนวคิดว่า หากต้องมี ส.ว.เลือกตั้งแล้ว มีอำนาจหรือที่มาคล้ายกับสภาผู้แทนฯ ก็ควรจะมีสภาเดียวดีกว่า

              จึงอยากให้ข้อมูลว่า ในโลกนี้ก็มีหลายประเทศที่ใช้ระบบสภาเดี่ยว โดยมีเหตุผลต่างๆ กัน เช่นมองว่าวุฒิสภาเป็นตัวแทนของชนชั้นนำ มักจะขัดขวางสภาผู้แทนฯ หรือความซ้ำซ้อนของสภาที่มาจากการเลือกตั้งทั้งสองสภาก็เป็นปัญหา หรือกระทั่งมองว่าวุฒิสภาไม่มีผลงานจนถูกยกเลิกไปก็มี

              โดยประเทศที่ใช้ก็มีทั้งประเทศที่พัฒนาแล้ว ประเทศประชาธิปไตย ประเทศคอมมิวนิสต์ ประเทศเล็กๆ ประเทศใหญ่ๆ อาทิ จีน สิงคโปร์ เกาหลีใต้ ฟินแลนด์ สวีเดน เดนมาร์ก โปรตุเกส กรีซ ศรีลังกา ตุรกี เวเนซุเอลา เซเชลส์ ลิกเตนสไตน์ ติมอร์เลสเต ฯลฯ