'ผ้าไทย' หัตถกรรมเชิงเศรษฐกิจ | คมชัดลึก

 

                      สัปดาห์นี้ มีเรื่องราว“ผ้าไทย” มรดกทางวัฒนธรรม ศิลปหัตถกรรมที่เต็มไปด้วยความคิดสร้างสรรค์และความรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมประจำชาติ มาเล่าสู่กันฟัง ...

 

                      การทอผ้าไทยเริ่มทำกันมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์นานนับหมื่นปี ซึ่งพบหลักฐานได้ที่ ณ บ้านเชียง อ.หนองหาน จ.อุดรธานี ในอดีตบ้านไหนมีเครื่องทอผ้าถือว่ามีฐานะดี สามารถถักทอผ้าลวดลายสวยๆ ให้ลูก ให้หลานสวมใส่ แต่ละลวดลายถักทอล้วนเต็มไปด้วยศิลปะของท้องถิ่นที่บ่งบอกความเป็นไทย ไม่ว่าจะเป็น ลายกนก, ลายดอกพิกุล หรือลายประจำยาม เป็นต้น จนในสมัยรัชกาลที่ 5 พระองค์มีพระราชดำริให้เป็นศิลปหัตถกรรมเชิงเศรษฐกิจ จากเดิมที่ทอผ้าเพื่อสวมใส่ใช้กันเองตามแต่ละบ้าน กลายเป็นงานทอผ้าเพื่อขาย และสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้เราคนไทยตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา จนตอนนี้ทั่วทุกภาคของประเทศ ต่างก็มีกรรมวิธีการทอผ้าและสร้างสรรค์ลวดลายที่บ่งบอกวัฒนธรรมท้องถิ่นแตกต่างกันไป

 

                      สำหรับภาคเหนือ การทอผ้าซิ่น และผ้าทอสไบมีลวดลายผ้าน้ำไหล ตกแต่งผ้าด้วยการปัก ประดับเครื่องเงิน หรือลูกปัด เพิ่มสีสันให้ผ้างดงามดูจะเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่น ส่วนภาคอีสานมีสังคมแบบเกษตรกรรม มีคำกล่าวว่า “ยามว่างจากงานในนา ผู้หญิงทอผ้า ผู้ชายจักสาน” ซึ่งวัฒนธรรรมทอผ้าก็มาจากการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม และการปลูกฝ้าย ถักทอสืบทอดจนกลายเป็นประเพณี เรียกว่า "ลงข่วง” ผ้าที่นิยมคือผ้าไหมมัดหมี่ มีลวดลายตามธรรมชาติและวิธีการผสมสีซับซ้อน สวยงาม 

 

                      ในพื้นที่ภาคกลาง นอกจากผ้าขาวม้าแล้ว ก็มี ผ้าซิ่นตีนจก ที่เป็นเอกลักษณ์พิเศษกว่าผ้าซิ่น คือมีวิธีการทอผ้าและจก ปักลวดลายไปพร้อมๆ กัน สะท้อนฝีมืออันประณีต ใช้สีสันน้อย แต่เน้นลวดลาย ส่วนภาคใต้มีผ้าทอพื้นบ้านที่โดดเด่น อาทิ ผ้ายกนครศรีธรรมราช, ผ้าพุมเรียง, ผ้าบ้านนาหมื่นศรี และผ้าเกาะยอ ที่มีชื่อเสียงมีลักษณะพิเศษต้องใช้ฝีมือและความชำนาญของช่างทอผ้าเท่านั้น

 

                      ด้วยเหตุนี้การจะเลือกซื้อผ้าไทยแต่ละผืน ถ้าจะมองแค่วัตถุดิบอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะในเส้นใยที่ถักทอบนผืนผ้าล้วนมีคุณค่า และมีเรื่องราวที่มา ที่ไป เต็มไปด้วยรากเหง้าทางภูมิปัญญาของไทย

 

                      นอกจากนี้ ถ้าจะนึกถึงการทอผ้า ที่บรรดาป้าๆ ยายๆ นั่งทอผ้ากันใต้ถุนบ้าน คงไม่ใช่ภาพที่ถูกต้องซะทีเดียว เพราะปัจจุบันนี้ปริมาณความต้องการใช้ผ้าไทย ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในประเทศเท่านั้น โดยกระทรวงวัฒนธรรมได้เผยตัวเลขเม็ดเงินผ้าไทยมีการผลิตจำหน่ายไปทั้งในและต่างประเทศสร้างเงินในกระเป๋าให้คนท้องถิ่นสูงถึง 1,500 ล้านบาท จากพื้นบ้าน กลายมาเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างเงินมหาศาลให้แก่ประเทศ

 

                      ถึงเวลาที่เราคนไทยจะมาร่วมส่งเสริมอุตสาหกรรมการผลิตผ้าไทย คนละไม้คนละมือ เพียงแค่ในทุกๆ สัปดาห์ เปิดตู้เสื้อผ้า หยิบชุดผ้าไทยมาสวมใส่ เพียงแค่สัปดาห์ละ 1 วัน หรือใครที่นิยมชมชอบ จะสวมใส่ทุกวันก็ต้องชื่นชม เพราะท่านจะช่วยเพิ่มมูลค่าผ้าไทย สร้างความภาคภูมิใจ ในต้นทุนความรู้ ฝีไม้ลายมือและภูมิปัญญาของคนไทย และยังร่วมกันสืบสานการผลิตผ้าไทย รณรงค์รักษาวัฒนธรรมไทยไว้ เล่าให้ลูกหลานฟังอย่างภาคภูมิใจ

 

 

 

 

 

--------------------

 

(เล่าสู่กันฟัง : 'ผ้าไทย' หัตถกรรมเชิงเศรษฐกิจ : โดย...บัญญัติ คำนูณวัฒน์)