ปมค้ามนุษย์!ไทยถูกจัดอันดับ‘เทียร์3’เท่าเดิม | คมชัดลึก

              นายจอห์น แคร์รี่ รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา เปิดเผยรายงานการค้ามนุษย์ประจำปี 2558 เมื่อวันจันทร์ (27 ก.ค.) ที่จัดทำขึ้นโดยกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ที่สะท้อนถึงความรุนแรงในการค้ามนุษย์ใน 188 ประเทศทั่วโลก โดยจัดอันดับให้ไทยอยู่ในกลุ่มเทียร์ 3 หรือประเทศที่มีสถานการณ์การค้ามนุษย์ในระดับเลวร้าย 

 

              การจัดอันดับดังกล่าวทำให้ไทยอยู่ในกลุ่มเทียร์ 3 เป็นปีที่ 2 ติดต่อกัน หลังจากถูกลดอันดับจากเทียร์ 2 เมื่อปี 2557 เนื่องจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกาพิจารณาเห็นว่าการค้ามนุษย์ในประเทศไทย โดยเฉพาะการค้ามนุษย์ในธุรกิจการประมงเลวร้ายยิ่งขึ้น

 

              กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ระบุว่า รัฐบาลไทยไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรฐานระดับต่ำสุดของการกำจัดการค้ามนุษย์ และไม่มีความพยายามที่เห็นได้ชัดในการกำจัดการค้ามนุษย์ แม้ว่ารัฐบาลไทยจะสอบสวนและดำเนินคดีเจ้าหน้าที่ซึ่งเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ แต่สถานการณ์การคอร์รัปชั่นของเจ้าหน้าที่บ้านเมืองที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องและเป็นอุปสรรคสำคัญสำหรับการกำจัดการค้ามนุษย์ 

 

              เนื้อหาในรายงาน ระบุว่า ไทยเป็นแหล่งต้นทาง ปลายทาง และเส้นทางผ่านของเหยื่อการค้ามนุษย์ทั้งผู้ชาย ผู้หญิง และเด็ก ที่ถูกนำไปบังคับใช้แรงงานและการค้าทางเพศ โดยอ้างถึงแรงงานอพยพจากประเทศเพื่อนบ้านของไทย ทั้งพม่า ลาว และกัมพูชา ราว 3-4 ล้านคนต่อปี ที่เชื่อว่ามีส่วนหนึ่งตกเป็นเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์ เพื่อนำไปบังคับใช้แรงงานในธุรกิจประมง อุตสาหกรรมที่เกี่ยวกับการประมง โรงงาน และผู้ใช้แรงงานตามบ้าน  

 

              การค้ามนุษย์เพื่อให้บริการทางเพศ ยังคงเป็นปัญหาหลักของไทยที่มีการเปิดสถานบริการทางเพศมากมาย ซึ่งเหยื่อการค้ามนุษย์กลุ่มนี้จะมาจากพม่า กัมพูชา ลาว จีน เวียดนาม อุซเบกิสถาน และอินเดีย ที่ส่วนหนึ่งเข้ามาโดยสมัครใจโดยได้รับความช่วยเหลือจากญาติ หรือกลุ่มชนชาติเดียวกัน หรือเครือข่ายหางานที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย 

 

สื่อต่างชาติรายงานเหตุโรฮิงญา

 

              นอกจากนี้ สถานีโทรทัศน์ซีเอ็นเอ็น ยังรายงานด้วยว่า การที่ไทยถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มเทียร์ 3 หรือประเทศที่มีการปฏิบัติการเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ที่เลวร้ายที่สุดนั้น ส่วนหนึ่งมาจากการเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางการลักลอบค้าชาวโรฮิงญาที่พยายามหลบหนีออกจากพม่า ซึ่งมีการพบหลักฐานเป็นหลุมศพขนาดใหญ่ของชาวโรฮิงญาในพื้นที่ทางตอนใต้ของไทยและมาเลเซียในช่วงก่อนหน้านี้ 

 

              ขณะที่ มาเลเซีย ซึ่งถูกปรับลดอันดับลงสู่เทียร์ 3 ในปีที่แล้วเช่นเดียวกับไทย กลับได้รับการปรับอันดับขึ้นสู่เทียร์ 2 หรือประเทศที่ต้องจับตามอง ในการจัดอันดับในปีนี้ จากความพยายามของรัฐบาลมาเลเซียในการปฏิบัติตามมาตรฐานการปราบปรามการค้ามนุษย์ 

 

              อย่างไรก็ตาม ซีเอ็นเอ็นระบุว่า การจัดอันดับไทยให้อยู่ในเทียร์ 3 แต่ปรับอันดับมาเลเซียขึ้นสู่เทียร์ 2 นั้นจะนำมาซึ่งความโกรธแค้นของนักเคลื่อนไหวที่ต้องการให้ทั้งสองประเทศถูกจัดอยู่ในบัญชีดำต่อไป 

 

มี18ประเทศถูกลดอันดับลงเทียร์3

 

              ส่วนประเทศอื่นๆ ที่ได้รับการปรับลดอันดับลงในการจัดทำรายงานฉบับนี้ มีด้วยกัน 18 ประเทศ โดยถูกปรับลงจากเทียร์ 2 สู่เทียร์ 3 เช่น เบลารุส เบลีซ บุรุนดี คอโมรอส หมู่เกาะมาร์แชลล์ เซาท์ซูดาน เป็นต้น 

 

              ส่วนมาตรการลงโทษประเทศที่อยู่ในกลุ่มเทียร์ 3 ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของประธานาธิบดีบารัก โอบามา แห่งสหรัฐอเมริกา โดยอาจครอบคลุมถึงการจำกัดความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการให้เงินทุน 

 

              ขณะที่ 18 ประเทศที่ได้รับการปรับอันดับขึ้น เช่น คิวบา สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ปาปัวนิวกีนี มาเลเซีย อุซเบกิสถาน เป็นต้น

 

              ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2557 สำนักงานเพื่อการติดตามและการต่อสู้กับการค้ามนุษย์ กระทรวงต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ได้เผยแพร่รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ หรือ ทีไอพี ประจำปี 2014 โดยที่ไทยถูกลดระดับความพยายามตอบสนองต่อการค้ามนุษย์ลงไปอยู่กลุ่มที่ 3 หรือ เทียร์ 3 (Tier3) ซึ่งเป็นลำดับขั้นต่ำสุดของรายงานดังกล่าว

 

              รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ของกระทรวงต่างประเทศสหรัฐ แบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มเทียร์ 1 หมายถึงประเทศหรือรัฐบาลที่ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำของกฎหมายปกป้องเหยื่อการค้ามนุษย์อย่างครบถ้วน กลุ่มเทียร์ 2 หมายถึงประเทศหรือรัฐบาลที่ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำของกฎหมายไม่ครบถ้วน แต่มีความพยายามอย่างมีนัยสำคัญเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐาน ส่วนประเทศที่การค้ามนุษย์เพิ่มขึ้น หรือล้มเหลวในการแสดงหลักฐานการเพิ่มความพยายามในการต่อสู้กับการค้ามนุษย์จะถูกจัดในกลุ่มเทียร์ 2 บัญชีรายชื่อประเทศที่ต้องจับตามอง ส่วนกลุ่มที่ 3 ประเทศที่ดำเนินการไม่สอดคล้องกับมาตรฐานขั้นต่ำตามกฎหมายด้านการค้ามนุษย์ของสหรัฐ ซึ่งมีผลอาจทำให้สูญเสียความช่วยเหลือจากรัฐบาลสหรัฐในด้านต่างๆ ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการค้า 

 

บัวแก้วชี้ไม่สะท้อนความจริง

 

              วันเดียวกัน กระทราวงการต่างประเทศ ได้ออกแถลงการณ์เรื่อง ท่าทีประเทศไทยต่อการประกาศผลการจัดอันดับประเทศไทยในรายงานการค้ามนุษย์ (TIP Report 2015)  

 

              แถลงการณ์ระบุว่า ทางการไทยรับทราบผลการจัดอันดับให้ประเทศไทยอยู่ในระดับเทียร์ 3 ซึ่งไม่สะท้อนความพยายาม และความก้าวหน้าในการดำเนินการต่อต้านการค้ามนุษย์ของไทยที่เกิดขึ้นจริงในช่วงปีที่ผ่านมา ซึ่งมีความก้าวหน้าอย่างมากในหลายด้าน 

             

              แถลงการณ์ ชี้แจงว่า ตั้งแต่รัฐบาลปัจจุบันเข้าปฏิบัติหน้าที่เมื่อเดือนสิงหาคม 2257 รัฐบาลได้ “ปฏิรูป” การแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ทั้งระบบ ส่งผลให้เกิดความคืบหน้าที่เป็นรูปธรรมในทุกๆ ด้าน เช่น 

 

              1.ด้านนโยบาย รัฐบาลได้ประกาศย้ำให้การต่อต้านการค้ามนุษย์เป็นวาระแห่งชาติและจัดตั้งกลไกระดับชาติ ซึ่งมีนายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเข้ามาร่วมขับเคลื่อน มีการแก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบ ที่เกี่ยวข้องหลายฉบับ โดยเฉพาะพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ 

 

              2.ด้านการบังคับใช้กฎหมาย มีการทลายเครือข่ายผู้กระทำผิดค้ามนุษย์รายสาคัญ จับกุม ดำเนินคดีและลงโทษเจ้าหน้าที่ระดับสูง ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ 3.ด้านการป้องกัน มีการแก้ไขและจัดระเบียบแรงงานในภาคประมง รวมถึงการขึ้นทะเบียนแรงงานต่างด้าวจำนวนกว่า 1.6 ล้านคนให้ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย เช่นเดียวกับคนไทย และแก้ปัญหาที่ต้นทางโดยลดความเสี่ยงที่แรงงานเหล่านี้จะตกเป็นเหยื่อการค้ามนุษย์และ การถูกเอาเปรียบ 

 

              4.ด้านการคุ้มครอง การเพิ่มประสิทธิภาพการคัดแยกและการดูแลคุ้มครองผู้เสียหาย 5.ด้านความร่วมมือและการสร้างความเป็นหุ้นส่วน ประเทศไทยได้มีบทบาทนำทั้งในกรอบทวิภาคีและภูมิภาค ในการป้องกันแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์บนพื้นฐานของหลักสิทธิมนุษยชนและความมั่นคง

 

               อย่างไรก็ดี รัฐบาลไทยยังคงมุ่งมั่นดำเนินการต่อต้านการค้ามนุษย์อย่างจริงจังต่อไป เพื่อความมั่นคงและมนุษยธรรม พร้อมกับเพิ่มพูนความร่วมมือกับภาคเอกชนและภาคประชาสังคม ตลอดจน ขยายความร่วมมือกับประเทศและองค์การระหว่างประเทศต่อไป

 

นายกฯยันที่ผ่านมาแก้ไขเต็มที่

 

              ส่วนท่าทีของทางการไทยก่อนที่จะทราบผลการจัดลำดับการปราบปรามการค้ามนุษย์นั้น พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)กล่าวว่า ต้องขอรอดูผลประกาศอย่างเป็นทางการก่อน แต่ก็มั่นใจในสิ่งที่ดำเนินการมา ถ้าไม่มั่นใจคงไม่ทำ ซึ่งตนมั่นใจว่าไทยทำได้ดีกว่าเดิม ส่วนจะได้ หรือไม่ได้ ก็ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของสหรัฐ เราก็ต้องยอมรับกติกา

 

              ผู้สื่อข่าวถามว่า คาดหวังว่า จะมีการเลื่อนจากระดับเทียร์ 3 เป็นเทียร์ 2 หรือไม่ นายกรัฐมนตรี กล่าวว่า ไม่ได้คาดหวังว่าลำดับจะขึ้นหรือไม่ขึ้น แต่คาดหวังว่าสิ่งที่ได้ทำจะมีผลสำเร็จก่อน ซึ่งต้องมีระยะเวลาในการเปลี่ยนผ่าน และระยะเวลาในการแก้ไข ไม่ใช่แก้เพียงวันเดียว เดือนเดียว ปีเดียว ต้องใช้เวลาทั้งระบบ มั่นใจว่า ได้ทำทุกด้านดีขึ้นกว่าเดิมมาก แต่ขึ้นอยู่กับว่า สหรัฐจะเชื่อมั่น หรือไว้วางใจหรือไม่ ก็ต้องให้เกียรติ เพราะสหรัฐเป็นผู้ตั้งกติกา

 

              ถ้าลำดับของประเทศไทยยังอยู่ที่เดิม จะมีผลกระทบต่อความเชื่อมั่นกับต่างประเทศหรือไม่ พล.อ.ประยุทธ์ กล่าวว่า ถ้าออกมาอย่างนั้น ก็รับทราบ แต่ถือว่ายังไม่ได้ยินอย่างเป็นทางการออกมา ไม่ว่าออกมาอย่างไรก็เป็นตามนั้น อย่างไรเราก็ต้องทำอยู่แล้ว ยืนยันว่า ไม่ได้ทำเพื่อเรื่องนี้อย่างเดียว แต่ทำเพื่อรักษาทรัพยากรของเราด้วย

 

              “จากนี้เจ้าหน้าที่ต้องทำอย่างต่อเนื่อง ถ้าไม่ทำก็ต้องเล่นงานทำอยู่แล้ว ต้องทำตามหน้าที่ เป็นข้าราชการไม่ทำต้องถูกลงโทษ ทำไมก่อนหน้านี้ไม่ทำ ถามแค่นี้ วันนี้เขาทำกันอยู่ เรือที่ผิดกฎหมายใช้อวนผิดประเภทก็ไม่ได้ออก ต้องทำให้ถูกต้องก่อน ผิดกฎหมายออกไม่ได้ทั้งสิ้น อย่างนี้ถือว่าไม่ทำอะไรหรือ เราทำแต่เขาจะเห็นอย่างไรต้องแล้วแต่เขา” พล.อ.ประยุทธ์ กล่าว

 

              ผู้สื่อข่าวถามว่าวงในมีการรายงานให้ทราบผลหรือยัง พล.อ.ประยุทธ์ กล่าวว่า ทราบ แต่ให้เขาพูดดีกว่า เป็นมารยาทเขาเป็นคนกำหนดกติกาต้องฟังเขาพูด

 

“สุรศักดิ์”เชื่อไม่กระทบเศรษฐกิจ

 

              พล.อ.สุรศักดิ์ กาญจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ว่า ที่ผ่านมารัฐบาลได้ทำอย่างดีที่สุดแล้ว ในการแก้ปัญหาค้ามนุษย์ มีการจับกุมและดำเนินคดีผู้เกี่ยวข้องเป็นจำนวนมาก การดำเนินการของไทยก็สอดคล้องกับหลักการปรับอันดับค้ามนุษย์ของสหรัฐ คือ ต้องมีความพยายามอย่างเห็นได้ชัดในการแก้ปัญหาอย่างต่อเนื่อง

 

              "ไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไรในระดับมีการใช้แรงงานมนุษย์เชื่อว่าไม่กระทบกับเศรษฐกิจของประเทศ ไทยยังคงเดินหน้าแก้ปัญหาการค้ามนุษย์อย่างจริงจัง นายกรัฐมนตรีได้ขอให้คนไทยทุกคน ต้องร่วมมือกัน เพื่อไม่ให้ผู้ค้ามนุษย์มีที่ยืน ไทยจะแสดงให้ทั่วโลกเห็นว่ามีความจริงจังแก้ปัญหาค้ามนุษย์ เช่น การแก้ปัญหาใช้แรงงานเด็ก การจดทะเบียนและคุ้มครองแรงงานต่างด้าว”

 

“ปีติพงศ์”เชื่อไม่มีผลต่ออียู

 

              นายปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า ไม่ว่าจะผลจะเป็นอย่างไรที่ไทยอาจจะคงเทียร์ 3 ต่อ หรืออาจจะได้ปรับขึ้นเป็นเทียร์ 2 รัฐบาลต้องแก้ปัญหาแรงงานผิดกฎหมายอย่างต่อเนื่อง และคงไม่มีผลกับการพิจารณาของสหภาพยุโรปหรืออียู เกี่ยวกับไอยูยู และไม่ว่าผลจะเป็นอย่างไรไม่สามารถผ่อนปรนกฎหมายไม่ได้

 

              “ขณะนี้แรงงานต่างด้าวยังเข้ามาทำงานในไทยต่อเนื่อง โดยเฉพาะประมง รัฐบาลต้องปรับให้แรงงานเข้ามาทำงานในประเทศถูกกฎหมาย หลังจากออกเรือก็ต้องมีระบบติดตามตรวจสอบย้อนกลับถูกต้อง แรงงานประมงมักมีการเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลารัฐบาลต้องทำงานเดินหน้าต่อเนื่อง จะหยุดไม่ได้ เนื่องจากเรื่องเทียร์ 3 ผูกพันกับไอยูยู และมีแนวโน้มที่ต่างประเทศจะเอาทั้ง 2 เรื่องมาปนกัน” นายปีติพงศ์ กล่าว

 

ดันออกก.ม.แก้ทั้งเทียร์-ไอยูยู

 

              สำหรับโรงงานต่างๆ ที่ใช้แรงงานประมงนั้น รมว.เกษตรฯ กล่าวว่า จะต้องมีการปรับปรุงการใช้แรงงานที่ถูกกฎหมาย เพื่อให้สามารถส่งออกสินค้าได้เช่นกัน เพราะหากตรวจสอบย้อนหลังและพบว่ามีการใช้แรงงานผิดกฎหมายจริง โรงงานเหล่านั้นจะไม่สามารถส่งออกสินค้าได้ แต่ปัญหาหลักคือ แรงงานบนเรือประมงมากกว่า ที่ต้องจัดระเบียบให้ถูกต้อง

 

              นายปีติพงศ์ กล่าวถึงการแก้ปัญหาไอยูยูว่าขณะนี้ได้หารือกับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแล้วอาจต้องมีการรวมกฎหมายระหว่าง พ.ร.บ.ประมง พ.ศ.2558 ที่เพิ่งประกาศใช้รวมกับ พ.ร.บ.ประมงฉบับใหม่ที่กำลังร่าง เพื่อให้ครอบคลุมกับการแก้ปัญหาไอยูยูได้ครบ

 

เอกชนเชื่อไม่กระทบต่ออุตฯ

 

              นายนพพร เทพสิทธา ประธานสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย เปิดเผยว่า  เป็นไปตามคาดที่สหรัฐยังคงสถานะของไทยให้อยู่ในบัญชีที่ 3 หรือเทียร์ 3 ต่อไป เพราะสหรัฐยังมองว่าไม่มีความจำเป็นจะต้องรีบปรับสถานะให้แก่ไทยในขณะนี้ ซึ่งถือว่ามีความแตกต่างจากกรณีของมาเลเซียที่สหรัฐได้ปรับสถานะให้อยู่ในบัญชีเทียร์ 2 แล้ว เพื่อปูทางให้มาเลเซียไม่ติดปัญหาในการเข้าร่วมเขตการค้าเสรี ตามข้อตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก หรือทีพีพี ซึ่งเป็นนโยบายเร่งด่วนของประธานาธิบดีบารัก โอบามา ขณะที่ไทยยังไม่มีท่าทีที่จะเข้าร่วมข้อตกลงดังกล่าว

 

              นายอภิสิทธิ์ เตชะนิธิสวัสดิ์ นายกสมาคมการประมงนอกน่านน้ำไทย กล่าวว่า แม้เราถูกจัดในระดับเทียร์ 3 ต่อไป ก็ไม่น่าจะกระทบต่อการส่งออกแต่อย่างใด เนื่องจากไทยมีความสัมพันธ์อันดีกับสหรัฐ หากยังถูกจัดให้อยู่เทียร์ 3 ก็ไม่น่าจะเกิดจากปัญหาของแรงงานประมง แต่น่าจะเกิดจากภาคแรงงานอื่นๆ มากกว่า รัฐบาลควรเร่งตรวจสอบว่ามีภาคอุตสาหกรรมใดที่หลุดรอดจากการตรวจสอบและควบคุมหรือไม่ เพราะผู้ประกอบการที่มีการใช้แรงงานผิดกฎหมายก็ไม่สามารถออกสู่ทะเลได้อย่างแน่นอน เพราะมีศูนย์แจ้งเรือเข้า-ออก คอยติดตามอยู่ตลอดเวลา