อปท.สู่พื้นที่จัดการตนเอง | คมชัดลึก

               รูปแบบการปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศ มุ่งสู่การกระจายอำนาจจากส่วนกลางให้องค์กรของท้องถิ่นสามารถบริหารจัดการด้วยตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถตอบสนองความต้องการของประชากรในท้องถิ่น ที่ผ่านมารัฐธรรมนูญได้บัญญัติถึงการกระจายอำนาจทั้งการปกครอง การเงินการคลัง ตลอดจนการจัดทำแผนพัฒนาของจังหวัด อย่างไรก็ตามองค์กรปกครองท้องถิ่นในช่วงของการปฏิรูปได้ถูกตั้งคำถามในหลายประเด็น เมื่อผนวกกับการที่สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ หรือป.ป.ท. เคยเปิดเผยข้อมูลที่พบว่ามีการทุจริตคอร์รัปชั่นในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวนมากทำให้ปฏิรูปเที่ยวนี้มีข้อเสนอให้ปรับโครงสร้างหรือถึงขั้นยุบทิ้งจนกลายเป็นข้อถกเถียง

               มีงานวิจัยจำนวนมากที่ทำการศึกษาในเรื่ององค์กรปกครองท้องถิ่น และพบปัญหาที่พอสรุปโดยสังเขป คือในเรื่องความโปร่งใสของการใช้งบประมาณ เป็นช่องทางของทุจริตของนักการเมืองท้องถิ่น เป็นฐานอำนาจของผู้มีอิทธิพลท้องถิ่น รวมไปถึงเป็นฐานให้กับนักการเมืองระดับชาติและพรรคการเมืองด้วยที่มักส่งคนใกล้ชิดหรือเครือญาติลงสมัครเลือกตั้งเป็นผู้บริหาร แต่ขณะเดียวกันก็มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอีกจำนวนหนึ่งสามารถบริหารได้เกิดประสิทธิภาพและเป็นที่พอใจของประชาชนในพื้นที่ และบางแห่งได้มีตัวแทนภาคประชาชนสามารถชนะเลือกตั้งเข้าไปบริหารในองค์กรได้ชนิดที่นักการเมืองท้องถิ่นคาดไม่ถึง สะท้อนให้เห็นว่าประชาชนเริ่มตื่นตัวพัฒนาปกป้องบ้านเกิดและเรียนรู้บริหารจัดการตนเอง

               เมื่อช่วงต้นเดือนพฤษภาคม 5 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของ จ.ขอนแก่น ประกอบด้วย เทศบาลนครขอนแก่น เทศบาลเมืองศิลา เทศบาลตำบลสำราญ เทศบาลตำบลเมืองเก่า และเทศบาลตำบลท่าพระ ได้ร่วมกันลงนามเพื่อพัฒนาระบบขนส่งมวลชนบีอาร์ที (Bus Rapid Transfer) หรือระบบโดยสารด่วนพิเศษ โดยจัดตั้งบริษัทจำกัดขึ้นมา โดยศึกษาความเป็นไปได้และวางแผนพัฒนา 5 เส้นทาง ระยะทางรวม 108 กิโลเมตร คาดว่าจะดำเนินการได้ใน 3-5 ปีข้างหน้า โดยมีเป้าหมายเป็นต้นแบบเมืองภูมิภาคเพื่อการจราจรปลอดภัย แก้ไขอุบัติเหตุจราจรและปัญหาจราจรติดขัด รวมถึงช่วยลดโลกร้อนและผลกระทบสิ่งแวดล้อมและส่งเสริมความเป็นเมืองน่าอยู่อย่างยั่งยืน นับเป็นการริเริ่มจากคนในพื้นที่ไม่ต้องรอส่วนกลาง

               ในช่วงการปฏิรูปประเทศตามโรดแม็พของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ และการร่างรัฐธรรมนูญที่มีข้อเสนอในส่วนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างหลากหลาย ซึ่งเข้าใจดีถึงเจตนาต้องการแก้ปัญหาที่มีมาในอดีต แต่ในทางกลับกันก็จำเป็นต้องมองถึงหลักการของการกระจายอำนาจ การยึดโยงให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครองตนเองหรือผ่านตัวแทนที่เลือกเข้าไป และสร้างระบบตรวจสอบถ่วงดุลอำนาจและการใช้งบประมาณให้เกิดประสิทธิภาพ โปร่งใส จะว่าไปแล้วองค์กรปกครองท้องถิ่นได้พัฒนามาเป็นเวลายาวพอสมควร มีทั้งที่ดีและที่แย่ ดึงเอาส่วนดีมาเป็นต้นแบบผนวกกับการวางระบบที่ดีทั้งการเข้าสู่อำนาจของผู้บริหารและการตรวจสอบ ย่อมเกิดประโยชน์และเป็นหนทางสู่พื้นที่บริหารจัดการตนเองที่แท้จริง