จอกอ : ปฏิรูป สูญเปล่า ? | คมชัดลึก

 

                      ศ.สุกัญญา สุดบรรทัด ปรมาจารย์ด้านวิชาจริยธรรมสื่อ ผู้เคยสอนสั่งผมเมื่อราว 20 ปีก่อน ถามคำถามทดสอบความคิดเมื่อสัปดาห์ก่อน ว่า มีความคาดหวังในการปฏิรูปสื่อมากน้อยเพียงใด 

 

                      ผมตอบว่า หากมองเรื่องการปฏิรูปสื่อเป็นอุดมคติ หรือเป็นเพียงมายาคติว่าจำเป็นต้องปฏิรูปสื่อ ก็อาจจะมองเช่นนั้นได้ แต่ถึงอย่างไรเราก็ควรมีความหวังในการปฏิรูป โดยเฉพาะองค์กรกำกับที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศนี้ คือ สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ ผมยืนยันมาอย่างน้อย 3 ปี ว่า จะอยู่ในโครงสร้างเช่นเดิมต่อไปไม่ได้อีกแล้ว ในบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป

 

                      แต่ในบางวงสนทนา ผมอาจยืนยันแนวคิดที่สุดโต่งว่า การปฏิรูปครั้งนี้ก็อาจเป็นแบบพิธีในทุกครั้งที่มีการปฏิวัติ ล้มรัฐบาลเลือกตั้ง แล้วร่างกติกาใหม่ หากกลุ่มผู้ก่อการจะคิดอ่านเรื่องปฏิรูปสื่ออยู่บ้าง ก็คิดในมิติของความขัดแย้ง ที่เกิดจากการยั่วยุ การสร้างวาทกรรมแห่งความเกลียดชังของสื่อการเมืองก่อนหน้านั้น หรือความหงุดหงิดรำคาญใจกับสื่อสังคมออนไลน์ ที่พวกเขาเชื่อว่ามีอิทธิพลต่อสังคมนี้ ซึ่งถ้าความคิดเรื่องปฏิรูปสื่อวูบวาบไปตามสถานการณ์เช่นนั้น การคิดจะปฏิรูปสื่อก็สูญเปล่า หาสาระอันใดมิได้

 

                      เพราะอาจเป็นเช่นนี้เอง ที่วันหนึ่งตำรวจนายหนึ่งมีความคิดจะจัดการสื่อสังคมออนไลน์ ก็เดินไปขอให้หัวหน้า คสช.ออกประกาศฉบับที่ 97 ที่เป็นประกาศเหวี่ยงแห ให้อำนาจรัฐจัดการสื่อเบ็ดเสร็จ โดยไม่จำแนกประเภทสื่อ

 

                      มายาคติของการปฏิรูปสื่อยังส่งผลให้เกิดความคิดจะใช้อำนาจพิเศษจัดการสื่อ ใช้ใบอนุญาตมาเป็นเครื่องมือควบคุมสื่อ ติดเขี้ยวเล็บให้องค์กรกำกับดูแลสื่อ ในขณะที่ฝั่งอำนาจรัฐก็ทำลายการปฏิรูปสื่อที่ได้เริ่มต้นไว้ในรัฐธรรมนูญปี 2540 ด้วยการออกกฎหมายให้ กสทช.สิ้นสภาพความเป็นองค์กรอิสระ และไปอยู่ภายใต้อำนาจบริหาร 

 

                      ประกาศใช้มาตรา 44 ที่มีเนื้อหาคลุมเครือหากสามารถใช้จัดการสื่อได้ ไม่แตกต่างจากกฎอัยการศึก คือ การห้ามออก จำหน่าย จ่ายหรือแจกหนังสือพิมพ์ ภาพบทหรือคำประพันธ์ ห้ามโฆษณา รับหรือส่งวิทยุกระจายเสียง หรือวิทยุโทรทัศน์ 

 

                      นับเป็นความมหัศจรรย์ชนิดหนึ่ง ที่ผู้กุมอำนาจไม่เข้าใจเรื่องการปฏิรูปสื่อ แต่แสดงราคาความพยายามปฏิรูปสื่อ ในขณะที่นั่งเรือไปลำเดียวกัน คนกลุ่มหนึ่งพาย อีกกลุ่มหนึ่งเอาขาราน้ำ

 

                      ในคราวที่คณะทำงานเตรียมการปฏิรูปเพื่อคืนความสุขให้คนในชาติ กระทรวงกลาโหม ชวนไปให้ข้อมูลในการปฏิรูปสื่อ และหลังจากที่คณะทำงานประมวลความเห็นออกมาเป็นกรอบความเห็นร่วม ปฏิรูปประเทศไทยด้านสื่อสารมวลชน ถ้อยคำที่ปรากฏบางถ้อยคำ อาจสะท้อนบางสิ่ง

 

                      “ความเสื่อมของนักสื่อสารมวลชน ทั้งนักหนังสือพิมพ์ นักวิทยุกระจายเสียง และโทรทัศน์ เกิดจากสาเหตุอื่นๆ อีกมาก สื่อสารมวลชนทำตัวเป็นดาราค่าตัวแพง ผู้ประกาศข่าวกลายเป็นดาราที่แสดงเพียงบทอ่านข่าว ส่วนผู้สื่อข่าวที่ทำงานหนักจริงจังมีรายได้น้อยแทบเลี้ยงครอบครัวไม่รอด ผู้สื่อข่าวสงครามบาดเจ็บล้มตายไปมากมาย ส่วนดาราอ่านข่าวหน้ากล้องเข้าสังคมหรูหรา นักข่าวรุ่นใหม่เด็กเกินไป งานมากเกินไปกว่าจะเข้าหาความจริงได้ลึกซึ้ง ประสบการณ์น้อยเกินไปจนตกเป็นเครื่องมือของนักประชาสัมพันธ์ก็มีมาก นักข่าวที่ร่วมมือกับนักการเมืองก็มีไม่น้อยเช่นกัน ทำให้มุมมองความจริงเรื่องประชาธิปไตยเปลี่ยนไป..”

 

                      นี่ก็อาจเรียกว่า ติดกระดุมผิดตั้งแต่เม็ดแรกแล้ว แต่จะปลดแล้วติดเสียใหม่ก็ย่อมทำได้

 

                      ผมยังหวังว่า การปฏิรูปสื่อเที่ยวนี้ น่าจะพอมีมรรค มีผลบ้าง และยังยินดีที่จะช่วยให้ความฝันนี้สำเร็จเท่าที่มีเรี่ยวแรงอยู่ 

 

 

 

 

 

-----------------------

 

(จอกอ : ปฏิรูป สูญเปล่า ? : Chairman NPCT facebook/twitter chakkrish)