แห่พญายมทต.บางพระ...ประเพณีที่สืบทอดมายาวนาน | คมชัดลึก

           ประเพณีแห่องค์พญายมของตำบลบางพระ นับเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนานซึ่งจัดเป็นประจำทุกปีในวันไหลบางพระ โดยปีนี้ตรงกับวันที่ 18 เมษายน การแห่องค์พญายมในเทศกาลสงกรานต์เป็นความเชื่อของชาวบางพระตั้งแต่สมัยปู่ย่าตายายที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน โดยมีเรื่องเล่าเป็นตำนานว่าประเพณีแห่องค์พญายมจะช่วยสะเดาะเคราะห์และปล่อยสิ่งเลวร้ายทั้งหลาย ทั้งการเจ็บไข้และความตายให้ลอยลงไปในทะเลพร้อมกับองค์พญายม ซึ่งเป็นสาเหตุให้ชาวบางพระยึดมั่นมาตลอด จนกลายเป็นประเพณีที่นักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติให้ความสนใจเป็นอย่างมาก

           เดิมนั้นตำบลบางพระเป็นเพียงหมู่บ้านเล็กๆ ใน อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี ที่อยู่เลียบชายฝั่งทะเลโดยชาวบ้านยึดอาชีพทำประมงเป็นหลัก และอยู่มาวันหนึ่งได้เกิดเหตุที่ไม่คาดคิดกับหมู่บ้านแห่งนี้ คือมีการแพร่ระบาดของเชื้ออหิวาต์ที่ทำให้ชาวบ้านและสัตว์เลี้ยงน้อยใหญ่ล้มป่วยและตายไปจำนวนมากโดยไม่มีทางแก้ไข ต่อมาชาวบ้านเกิดนิมิตว่าการลบล้างให้ชาวบ้านตำบลบางพระพ้นภัยได้นั้น ต้องสร้างองค์พญายมผู้เป็นใหญ่ขึ้นมาเพื่อทำการสะเดาะเคราะห์ แล้วให้ชาวบ้านมาทำพิธีขอขมาลาโทษต่อองค์พญายมแล้วนำพญายมไปลอยลงทะเลลึกและไกลที่สุดจากชายฝั่งเพื่อให้องค์พญายมนำความทุกข์โศก โรคภัยไข้เจ็บและความตายลงไปในทะเลเพื่อให้พ้นไปจากชาวบางพระ

           เรื่องนี้ นายสมเจตน์ เกตุวัตถา นายกเทศมนตรีตำบลบางพระ บอกว่า ทุกๆ ปีชาวเทศบาลตำบลบางพระได้ร่วมกันจัดประเพณีแห่องค์พญายม โดยขบวนแห่เริ่มจากบริเวณคอเขาบางพระไปถนนสุขุมวิท แล้วเลี้ยวเข้ารอบตลาดบางพระ ลงไปชายทะเลบางพระ แล้วทำพิธีบวงสรวงองค์พญายมก่อนนำไปลอยทะเลเพื่อปล่อยสิ่งชั่วร้าย ปีที่ผ่านมาขบวนแห่มีประชาชนจากชุมชนต่างๆ และหน่วยงานเอกชนในเทศบาลตำบลบางพระ ส่งรถตกแต่งสวยงามเข้าร่วมขบวนแห่จำนวนมาก ประชาชนทั้งใกล้และไกลต่างพากันมาชมขบวนแห่และร่วมเดินในงานจำนวนมากทำให้ขบวนแห่ยาวกว่า 2 กิโลเมตร

           โดยตลอดสองข้างทางที่ขบวนแห่ผ่านจะมีการเล่นสาดน้ำสงกรานต์กันตลอดเนื่องจากเป็นวันไหลบางพระ ที่ประชาชนในพื้นที่และพื้นที่ใกล้เคียงมาร่วมแห่พญายมจำนวนมาก เมื่อแห่องค์พญายมไปถึงชายทะเลบางพระ ก็จะมีการบวงสรวงด้วยข้าวปลาอาหาร ให้ชาวบ้านกราบไหว้ขอพรให้อยู่เย็นเป็นสุข จากนั้นช่วงพระอาทิตย์ใกล้ตกดินก็จะนำองค์พญายมลงไปลอยทะเลปล่อยทุกข์ ปล่อยโศก ให้ลอยไป ซึ่งจะมีชาวบ้านในตำบลบางพระจำนวนมากเข้าร่วมประเพณีที่สืบทอดกันมานานนี้และยังเป็นประเพณีที่จัดขึ้นแห่งเดียวในโลก

           "การจัดงานมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและรักษาไว้ซึ่งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของท้องถิ่น ฟื้นฟูและสืบสานภูมิปัญญาไทยพร้อมเผยแพร่วัฒนธรรมท้องถิ่นสู่สากลและส่งเสริมการละเล่นพื้นบ้าน ส่งเสริมการท่องเที่ยว และเพิ่มรายได้ให้ประชาชนในพื้นที่ และให้เป็นงานประจำปีของเทศบาลตำบลบางพระ การแห่องค์พญายมของเทศบาลตำบลบางพระจัดขึ้นทุกวันที่ 18 เมษายนของทุกปี และปีนี้ชาวบางพระได้ร่วมแรงร่วมใจจัดประเพณีนี้เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ทราบประเพณีอันเก่าแก่นี้" สมเจตน์  กล่าว

           สำหรับประเพณีการแห่องค์พญายมนั้นมีตำนานการบอกเล่ากันมาว่า เป็นความเชื่อของชาวบางพระตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายายว่าจะช่วยสะเดาะเคราะห์ ปล่อยสิ่งเลวร้าย ทั้งเรื่องการเจ็บไข้ได้ป่วย ความตายให้ลอยไปกับองค์พญายมสู่ท้องทะเลกว้างใหญ ปัจจุบันประเพณีดังกล่าวยังช่วยเสริมสร้างความสามัคคีของประชาชนสองฝั่งคลองและกลายเป็นประเพณีที่ชาวบางพระยึดมั่นมาตลอดและเป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างชาติ

           ตำบลบางพระตั้งอยู่เลียบชายฝั่งทะเลชาวบ้านยึดอาชีพทำประมงเป็นหลัก ในอดีตมีเรื่องเล่าว่าเกิดการแพร่ระบาดของเชื้อโรคอหิวาต์ มีชาวบ้านและสัตว์เลี้ยงล้มตายจำนวนมากซึ่งแก้ไขไม่ได้ จนชาวบ้านเกิดนิมิตว่าการจะลบล้างให้ชาวบ้านตำบลบางพระจะพ้นภัย ต้องสร้างองค์พญายมผู้เป็นใหญ่ขึ้นมาสะเดาะเคราะห์ และนำเครื่องบวงสรวงมาเซ่นไหว้ ก่อนแห่ทั่วหมู่บ้าน โดยให้ชาวบ้านทุกคนมารวมตัวที่กลางลานหมู่บ้าน แล้วทำพิธีขอขมาลาโทษต่อองค์พญายมผู้เป็นใหญ่ เมื่อขบวนแห่พญายมมาถึงชายหาดบางพระ ให้ชาวบ้านนำองค์พญายมนั่งหันหน้าออกสู่ทะเลแล้วทำพิธีบวงสรวงด้วยเครื่องเซ่นไหว้อาหารคาวหวาน ก่อนปล่อยองค์พญายมให้ลุยน้ำลงไปในทะเลให้ลึกและไกลที่สุดจากชายฝั่ง เพื่อให้พญายมนำความทุกข์โศก โรคภัยไข้เจ็บและความตายลงทะเลให้พ้นไปจากชาวบางพระ
เมื่อพิธีปล่อยองค์พญายมเสร็จสิ้น ตะวันก็ลับจากผิวน้ำไป ความมืดจะค่อยๆ เข้าปกคลุมทำให้มองเห็นองค์พญายม ลอยตะคุ่มๆ อยู่ในทะเลที่ไกลออกไป ซึ่งชาวบ้านเชื่อว่าสิ่งที่ชั่วร้ายต่างๆ ถูกองค์พญายมนำไปแล้วและนำมาซึ่งความร่มเย็น ความเจริญ สิ่งดีงามให้ชาวบางพระ ชาวบ้านพ้นภัยจากการล้มป่วยด้วยโรคดังกล่าว ทำให้ชาวบ้านยึดถือประเพณีนี้สืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน และยุคปัจจุบันประเพณีดังกล่าวมีไว้ให้ลูกหลานสืบทอดและอนุรักษ์ประเพณีแห่พญายมจนกลายเป็นประเพณีหนึ่งเดียวในโลกไปแล้ว