‘รัสเซีย’ไม่ขอยุ่งเกี่ยวการเมืองไทย | คมชัดลึก

            การเดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการของนายกรัฐมนตรีรัสเซียครั้งแรกในรอบ 25 ปี ช่วงวันที่ 7-8 เมษายน ที่ผ่านมา เป็นที่จับตาของสื่อต่างชาติ นักสังเกตการณ์การเมืองระหว่างประเทศ ตลอดจนจากคนไทยเอง ที่ดูจะให้ความสนใจกับการดำเนินนโยบายต่างประเทศอย่างมากเช่นกัน ในห้วงเวลาที่พันธมิตรเก่าแก่อย่างสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรป (อียู) ส่งเสียงตำหนิรัฐบาลไทยภายหลังรัฐประหาร ขณะที่ก้าวย่างของรัสเซียในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกก็เป็นที่จับตาเช่นกัน หลังสหรัฐและอียู รุมคว่ำบาตรเศรษฐกิจจากการผนวกไครเมียเมื่อปีที่แล้ว ตามด้วยวิกฤติแบ่งแยกดินแดนในยูเครน

            ในโอกาสนี้ นายสุทธิชัย หยุ่น ประธานเครือเนชั่น ได้มีโอกาสสัมภาษณ์พิเศษนายกรัฐมนตรีดมิทรี เมดเวเดฟ อย่างครอบคลุมทุกประเด็น ตั้งแต่รัฐประหารในไทย การปักหมุดเอเชีย เศรษฐกิจรัสเซีย-ค่าเงินรูเบิลที่ส่งผลถึงการท่องเที่ยวเมืองพัทยา วิกฤติยูเครน ซึ่งไม่ง่ายนักที่เราจะมีโอกาสได้ฟังความคิดความเห็นที่มีต่อประเทศไทยจากบุคคลระดับเบอร์สองและอดีตเบอร์หนึ่งรัสเซียโดยตรง

            "คม ชัด ลึก" สรุปประเด็นหลักจากคำถามคำตอบ ก่อนติดตามฉบับเต็มพร้อมสีสันการสัมภาษณ์พิเศษครั้่งนี้ได้ในรายการ "ไทม์ไลน์ สุทธิชัย หยุ่น" 1 ทุ่มตรง วันอาทิตย์ที่ 12 เมษายนนี้ ทางเนชั่นทีวี
         
            รัสเซียคิดอย่างไรกับรัฐประหารและรัฐบาลใหม่ของไทย มีอิทธิพลต่อความสัมพันธ์ของสองประเทศหรือไม่ 

            เหตุการณ์ที่ดำเนินอยู่ในไทย เป็นกิจการภายในของประเทศคุณ เรามีมุมมองต่อเรื่องนี้ด้วยความใส่ใจและเคารพ ขณะเดียวกัน มีหลายประเทศที่มักตื่นเต้น วิตกกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก ผมคิดว่า เป็นความวิตกที่มากเกินไป และการสั่งสอนก็ไม่จำเป็น ทุกประเทศอธิปไตยต้องจัดการกับปัญหาของตัวเอง ทั้งรัสเซียและไทย สามารถจัดการกับปัญหาของเราเอง เรากับพันธมิตรและหุ้นส่วนของเราในตะวันตก คุณกับหุ้นส่วนในอาเซียนและตะวันตก ผมคิดว่าเราควรกลับไปที่หลักการพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศ ขอโทษด้วยที่ต้องพูดเรื่องกฎหมาย เพราะผมจบกฎหมาย แต่นี่เป็นสูตรที่ดีที่สุดในพัฒนาการด้านกิจการระหว่างประเทศ

            รัฐบาลรัสเซียค่อนข้างดำเนินการอย่างคึกคักในเอเชีย โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นี่เป็นการเคลื่อนไหวครั้งใหญ่ เพื่อทำให้การมาของรัสเซียสามารถรู้สึกได้ เป็นท่าทีของการคานอิทธิพลกับสหรัฐในภูมิภาคนี้หรือไม่

            เราพยายามไม่เลียนแบบท่าทีของสหรัฐ ปล่อยให้พวกเขาจัดการกับการตัดสินใจของพวกเขาเอง ที่ต่างจากประเทศอื่นๆ คือเรามีความสัมพันธ์ฉันมิตรกับประเทศเหล่านี้มานานเกือบ 120 ปี เราพัฒนาความสัมพันธ์กับประเทศเอเชีย-แปซิฟิกเสมอมา เราเป็นเพื่อนบ้านกัน..

            ผมคิดว่าความได้เปรียบของประเทศของคุณ และเหตุผลที่ว่าทำไมคนมากมายถึงรักประเทศไทย ส่วนหนึ่งมาจากการที่ไทยไม่เคยตกเป็นเมืองขึ้น คุณจึงสามารถรักษาเอกลักษณ์และวัฒนธรรมของคุณไว้ได้ เรื่องนี้รู้สึกได้ในทุกๆ ที่ เวลาคุณไปประเทศที่ทุกอย่างเป็นมาตรฐาน มีป้ายที่ไม่ได้เขียนในภาษาท้องถิ่น มีร้านอาหารที่เป็นมาตรฐาน ที่พิพิธภัณฑ์ที่เหมือนกันไปหมด นั่นไม่น่าสนใจ แต่ประเทศของคุณมีความพิเศษมาก เป็นธรรมชาติ ผมคิดว่านี่คือสิ่งที่มีคุณค่า เป็นเรื่องที่สำคัญที่คุณยังสามารถรักษาเอกลักษณ์นี้ไว้ได้ ดังนั้น เราจึงไม่ได้ลอกเลียนแบบใคร

            เป็นความจริงที่รัสเซียกำลังพัฒนาความสัมพันธ์กับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กับอาเซียนอย่างคึกคัก แต่ไม่มีเจตนาไม่ดีกับใคร ทั้งกับอเมริกันหรือยุโรป เราทำเช่นนี้เสมอมา และก็จะทำแบบนั้นต่อไป และเรื่องนี้ก็เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจในเรื่องสำคัญหลายเรื่อง เช่นเพื่อพัฒนาความร่วมมือด้านพลังงานและขนส่งกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เราลงนามในข้อตกลงที่ใหญ่มากเรื่องการส่งน้ำมันและก๊าซให้จีน เพื่อที่เราจะสามารถจัดหาพลังงานให้แก่ประเทศอื่นๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เราลงนามในข้อตกลงเชื่อมต่อการคมนาคม เราพร้อมจะหารือโครงการใหญ่ๆ อย่างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่เราสร้างได้ไม่เลวในทั่วโลก ผมเพิ่งมาจากเวียดนาม และได้หารือประเด็นนี้กับฝ่ายเวียดนาม หากไทยตัดสินใจว่าถึงจุดที่จะพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์เมื่อใดเราก็พร้อมจะช่วยเหลือ

            นี่จะเป็นบทใหม่แห่งความสัมพันธ์ระหว่างไทยและรัสเซียหรือไม่

            ถ้าพูดถึงเรื่องสัญลักษณ์อะไรบางอย่าง ก็สามารถพูดได้ แต่ผมคิดว่า มันไม่ใช่บทใหม่ เพราะเราไม่สูญเสียอะไรสำหรับสิ่งที่ทำในช่วงที่ผ่านมา ไทยเป็นหุ้นส่วนใหญ่ที่สุดของเราในอาเซียน การค้าระหว่างกันปัจจุบันสูงถึง 4,000 ล้านดอลลาร์ ตามที่เราประเมิน หรือ 5,000 ล้านดอลลาร์ ตามที่ไทยประเมิน คือสถิติมันแตกต่างกันอยู่ แต่ถ้าคิดแบบสูงสุด คือ 5,000 ล้านดอลลาร์ เพราะรวมการค้าผ่านทางประเทศที่สามด้วย ซึ่งถือว่าสูงมาก แต่ในอีกทางหนึ่งก็ไม่ได้สูงมากมายนัก เมื่อเทียบกับการค้ากับประเทศอื่น ดังนั้น ยังถือว่ามีช่องให้เติบโตอยู่มาก

            ประการที่ 2 เราบรรลุความร่วมมือที่สำคัญๆ ในหลายเรื่อง ที่อยู่เบื้องหน้าก็คือโอกาสที่ดีที่เกี่ยวกับภาคการเกษตร มีปัญหาเรื่องการส่งสินค้า ที่จะส่งสินค้าเกษตรมายังรัสเซีย อย่างที่คุณทราบ ตอนนี้เราปิดการค้าขายกับประเทศในยุโรป แต่เปิดสำหรับมิตรจากเอเชีย-แปซิฟิก ยิ่งไปกว่านั้น สิ่งที่ส่งออกไปยังรัสเซียก็เป็นสิ่งที่พวกเราผลิตไม่ได้ เช่น อาหารทะเลบางอย่าง ดังนั้นเราจึงสนใจที่จะนำเข้าสินค้า และยังมีแนวความคิดด้านการคมนาคม, ทางรถไฟ, เทคโนโลยีชั้นสูง และเวชกรรม ผมคิดว่าเรื่องเหล่านี้เดินไปได้ไม่เลว ซึ่งเราต้องมุ่งไปข้างหน้ากันต่อ

            เรื่องสุดท้าย ผมได้เสนอท่านนายกฯ ไทยว่า ควรคิดถึงเรื่องการสร้างเขตการค้าเสรี ในหลักการแบบที่รัสเซียทำกับเวียดนาม ซึ่งฝ่ายหนึ่งก็คือสหภาพเศรษฐกิจยูเรเซีย ผมอยากจะย้ำว่า ภายในเดือนพฤษภาคมนี้ จะประกอบด้วย 5 ชาติสมาชิก มีประชากรรวม 180 ล้านคน การเข้าไปยังประเทศใดประเทศหนึ่ง เท่ากับว่าคุณเข้าถึง 5 ประเทศในทันที มันเป็นโอกาสที่ดีเยี่ยม 

            รัสเซียมีอาวุธที่ทันสมัย คุณกำลังเตรียมพร้อมที่จะเจรจา เช่น การซื้อสินค้าเกษตรจากประเทศไทย และขายยุทโธปกรณ์ อย่างเฮลิคอปเตอร์ รถถัง และเรือดำน้ำให้เราไหม?

            ถ้าอยากซื้อก็ยินดีเลย เรามีทั้งรถถัง และอาวุธอื่นๆ รัสเซียเป็นหนึ่งในผู้นำการส่งออกอาวุธ เราไม่อายที่จะพูด เพราะทุกประเทศต้องมีกองทัพ ไม่มีใครอยากถูกทำลาย ไม่ว่าจะในสถานการณ์ใดก็ตาม คุณจำเป็นต้องมีกำลังทางทหารที่เพียงพอ เพื่อให้คนอื่นเคารพต่อคุณ ถ้าคุณตัดสินใจในแนวนี้เราก็ยินดีที่จะจัดหาอาวุธให้ แม้ว่าปกติแล้วไทยสั่งซื้ออาวุธจากชาติตะวันตก แต่อาวุธของเราก็ไม่ได้ด้อยกว่า

            เศรษฐกิจรัสเซียตอนนี้ เห็นว่าเงินรูเบิลเริ่มมีเสถียรภาพขึ้นในช่วงไตรมาสแรก แย่เหมือนกับที่มองจากข้างนอกไหม

            สถานการณ์ในปีที่แล้วไม่ง่ายและซับซ้อน ด้วยเหตุผล 2 ประการ คือราคาน้ำมันที่ตกต่ำอย่างมาก ประการที่ 2 ก็คือ ท่าทีที่ไม่เป็นมิตรของหลายประเทศที่คว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและอื่้นๆ ต่อรัสเซีย แต่ก็ไม่ได้มีอะไรหนักหนาสาหัสเกิดขึ้น จริงอยู่ที่มีการเปลี่ยนแปลงเรื่องค่าเงินในตลาด เงินรูเบิลอ่อนลง ลดค่าลง แต่ตอนนี้กระบวนการเหล่านั้นหยุดลงแล้ว ในทางกลับกันเงินรูเบิลเริ่มแข็งค่าขึ้น...ผมคิดว่าสถานการณ์ตอนนี้ปกติดี มีเสถียรภาพ และควบคุมได้ ส่วนความยากลำบากจากเมื่อปีที่แล้วจะยังคงส่งผลมาถึงปีนี้ในระดับหนึ่ง แต่ถัดจากนั้น เราเริ่มคาดการณ์กันแล้วในปีหน้า เรื่องการเริ่มการเติบโตทางเศรษฐกิจ เสถียรภาพทางการเงินจะกลับมา

            มีอะไรที่ไทยสามารถช่วยปลดปล่อยความเจ็บปวดได้บ้าง เราสามารถสนับสนุนด้านอาหารได้ ด้วยความร่วมมือทางเศรษฐกิจ อาจทำให้คุณรอด และฟื้นกลับมาได้เร็วขึ้น เราเป็นประเทศเล็กๆ แต่ในฐานะมิตรประเทศ เราก็จำเป็นต้องถาม

            อย่างแรก คุณไม่ใช่ประเทศเล็กๆ อย่าถ่อมตัวเลย ถ้าเทียบกับมาตรฐานยุโรปแล้ว ไทยถือว่าใหญ่มาก มีประชากรถึง 50 ล้านคน และประการที่สอง วิธีที่ดีที่สุดในการพัฒนาก็คือ การลงทุนด้วยกัน ผมคิดว่านี่คือหนทางที่ดีที่สุด ถูกต้องที่สุดในการพัฒนาความสัมพันธ์ของเรา การลงทุนของไทยในรัสเซีย และการลงทุนของรัสเซียในไทย นี่คือวิธีที่จะช่วยให้เราก้าวผ่านปัญหาต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นไม่ช้าก็เร็วกับทุกประเทศ 

            การอ่อนค่าของเงินรูเบิลกระทบไทยโดยตรง เพราะตัวเลขของนักท่องเที่ยวรัสเซียในไทยน้อยลงมาก จะฟื้นกลับมาเร็วๆ นี้ไหม

            ผมไม่ได้มองว่ามันลดลงมากมายนะครับ แม้เมื่อเทียบกับปี 2557 ตัวเลขนักท่องเที่ยวจะลดลงราว 25-30% อย่างแรกก็คือ นี่ไม่ใช่ตอนจบ เรามั่นใจว่ามันจะดีขึ้นก่อนช่วงสิ้นปี ตามสภาพค่าเงินรูเบิลที่แข็งค่าขึ้น ประการที่สอง เมื่อปีที่แล้วมีนักท่องเที่ยวมากอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน สถานการณ์เปลี่ยนไปทุกๆ ปี ถึงแม้ว่าเราจะพยายามพัฒนาการท่องเที่ยวภายในประเทศ รัสเซียเป็นประเทศที่ใหญ่ และน่าสนใจ แต่ไทยก็ยังเป็นที่สนใจของเรา คนของเราชอบประเทศไทยครับ ชอบมาพักผ่อนที่นี่ และมากันบ่อย

            คราวหน้าถ้าคุณมาไทย ไปที่พัทยาสิ ตอนนี้มันกลายเป็นเมืองหนึ่งของรัสเซียไปแล้ว มีเรื่องขำๆ ที่คุณอาจอยากเอาติดตัวกลับไปรัสเซียด้วย "ถ้ามีการจัดการลงประชามติที่พัทยา ก็อาจมีการลงคะแนนเสียงเพื่อให้กลายเป็นเมืองของรัสเซีย"

            ไม่หรอก เราอยากให้พัทยายังคงเป็นเมืองของไทย เพื่อให้คนของเรามาเที่ยวพักผ่อน แน่นอนว่าเราก็พัฒนาการท่องเที่ยวในประเทศ แต่คุณไม่อาจหนีความจริงได้ คนจำนวนมากต้องการความอบอุ่นในฤดูหนาว ดังนั้น พวกเขาก็เลยมาหาคุณ มันเป็นเรื่องปกติและจะเป็นอย่างนี้ต่อไป

            ยูเครนจะจบลงอย่างไร มองเห็นโอกาสที่จะหาทางออกอย่างสันติไหม

            ก็มีแต่แนวทางการเจรจาตกลงกันอย่างสันติเท่านั้น สำหรับเรามันเป็นประเด็นที่ยากและหนัก เพราะเราใกล้ชิดกัน แต่น่าเศร้าที่ตอนนี้มีการแบ่งแยก เกิดเหตุการณ์ในยูเครนที่เราไม่สามารถเข้าไปช่วยได้ด้วยเหตุผลนานัปการ แต่พวกเขาก็จะต้องแก้ปัญหาประเทศด้วยตัวเอง ทางการยูเครนจะต้องทำทุกอย่างเพื่อให้ประเทศคงอยู่ กลับมาเป็นอันหนึ่งอันเดียว ทำให้แคว้นต่างๆ ที่แยกตัวไปกลับมาร่วมกับรัฐบาลกลาง แต่ก็จะต้องมีการสร้างเงื่อนไขที่จำเป็นด้วย ต้องอธิบายว่า เพราะอะไร จึงจะดีกว่าหากเข้ามาร่วมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับยูเครน ซึ่งเรื่องนี้มีเพียงแต่ทางการยูเครนเท่านั้นที่จะทำได้ เราพยายามช่วยเหลือกระบวนการนี้ แต่จะไม่แทรกแซง ขณะเดียวกันเราก็ไม่สามารถทนเห็นประชาชนอดอยาก ขาดแคลนยา นั่นคือเหตุผลว่าทำไมเราถึงส่งขบวนรถบรรทุกด้านมนุษยธรรมเข้าไป บางที นี่ก็คือทั้งหมดที่เราสามารถทำได้ในสถานการณ์เช่นนี้