เยเมนจุดศูนย์ดุลแห่งการขัดแย้งที่โลกลืม(1) | คมชัดลึก

              เมื่อเอ่ยชื่อประเทศเยเมน คนทั่วไปมักไม่รู้จัก ไม่ดังเทียบเท่าอิรักหรืออัฟกานิสถาน ที่ชาติตะวันตกยกทัพไปช่วยทำศึก ทั้งที่ประเทศนี้ก็มีศึกเต็มแผ่นดินในห้วงเวลาไม่กี่ปีที่ตั้งประเทศไม่น้อยกว่าชาติใด ศึกที่เคยเกิดขึ้นก็ซับซ้อนมั่วซั่วคั่วกันทั้งเรื่องลัทธิ ศาสนาและเผ่าพันธุ์ไม่น้อยกว่าชาติใด  แต่กลับเหมือนจงใจถูกลืม ทั้งที่สำคัญทางยุทธศาสตร์เป็นอย่างยิ่ง สัปดาห์นี้ที่ซาอุดีอาระเบียเกณฑ์พรรคพวกประเทศที่นับถือนิกายสุหนี่เหมือนกันเข้าบดบี้โจมตีทางอากาศหมายยึดเมืองหลวงคืนจากชนกลุ่มน้อยนิกายชีอะห์ คงทำให้โลกหันมาสนใจที่นี่กันไม่มากก็น้อย ตอนนั้นเรามาสรุปย่อๆ ถึงปัญหาในอดีต ก่อนที่จะหาทางแก้ปัญหากันในตอนหน้า

              เยเมน เป็นประเทศด้อยพัฒนาในตะวันออกกลาง แต่เป็นประเทศที่มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ประเทศหนึ่งของโลก เพราะอยู่ในจุดที่สามารถควบคุมเส้นทางส่งกำลังบำรุง ของมหาสมุทรอินเดีย เนื่องจากคุมพื้นที่ทั้งอ่าวเปอร์เซีย ทะเลแดง ทะเลอาหรับและอ่าวเอเดนที่มีเรือจำนวนมากผ่านเข้าออก ในอดีตมีมหาอำนาจหลายชาติพยายามเข้าควบคุมประเทศนี้แต่ไม่อาจทำให้เกิดเสถียรภาพได้ จนถึงปัจจุบัน

              เยเมนเป็นดินแดนที่มีปัญหาภายในซ้อนทับกันหลายชั้น มีการแก่งแยกอำนาจทั้งจากกลุ่มศาสนา กลุ่มชาติพันธุ์ กลุ่มอุดมการณ์ ทั้งยังเป็นจุดที่กลุ่มก่อการร้ายและโจรสลัดปฏิบัติการอย่างแข็งขัน ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่เพียงแต่ถึงขั้นก่อให้เกิดสงครามภายในและรัฐบาลปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้ แต่กระทบความปลอดภัยต่อชีวิตและทรัพย์สินในระดับนานาชาติด้วย

              ในอดีตเยเมนถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนคือส่วนใต้ตกเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษตั้งแต่ พ.ศ.2382 มีเมืองเอกคือเอเดน เป็นเมืองท่าสำคัญรองรับเส้นทางเดินเรือผ่านคลองสุเอซ

              ขณะที่ส่วนเหนือถูกผนวกโดยอาณาจักรออตโตมันเติร์กเมื่อ พ.ศ.2392 มีเมืองเอกคือเมืองซานา ซึ่งเมื่ออาณาจักรออตโตมันเติร์กล่มสลายหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เยเมนเหนือได้ปกครองโดยระบบกษัตริย์นิกายสุหนี่ แต่มีความไม่สงบเกิดขึ้นเรื่อยมาจนถึงขั้นเกิดสงครามกลางเมืองในห้วง 2499-2513 ระหว่างฝ่ายนิยมกษัตริย์ที่ซาอุดีอาระเบียให้การสนับสนุนกับฝ่ายนิยมสาธารณรัฐที่อียิปต์หนุนหลัง

              และเมื่อเยเมนใต้ได้เอกราชในปี 2510 และปกครองในระบอบคอมมิวนิสต์ในเวลาต่อมา ก็เกิดสงครามระหว่างรัฐบาลของเยเมนเหนือและเยเมนใต้อีก ทั้งสองประเทศรวมตัวกันได้ในปี 2533 โดยมีเมืองหลวงอยู่ที่กรุงซานาทางตอนเหนือ และมีประธานาธิบดีคือนายอาลี อับดุลลาห์ ซาเลห์ ผู้นิยมระบอบสาธารณรัฐและเป็นประธานาธิบดีของเยเมนเหนือตั้งแต่ปี 2522

              การปกครองระบอบอำนาจนิยมของประธานาธิบดีซาเลห์ สร้างความไม่พอใจให้แก่กลุ่มอำนาจหลายกลุ่ม เช่น กลุ่มเซาท์มูฟเมนท์ ที่เคยมีอิทธิพลทางใต้มาก่อน กลุ่มนิกายชีอะห์ ที่ชื่อกลุ่มฮูตีซึ่งต้องการครอบครองพื้นที่ทางเหนือ กลุ่มนักศึกษาประชาธิปไตย และกลุ่มก่อการร้ายเคร่งศาสนาชื่อขบวนการอัล-ไกดาแห่งคาบสมุทรอาระเบีย หรือเอคิวเอพี

              สถานการณ์ปะทุรุนแรงในปี 2554 อันเนื่องมาจากกรณีอาหรับสปริง ประธานาธิบดีซาเลห์ ถูกกดดันให้ออกจากตำแหน่ง รองประธานาธิบดี อับดุล ฮาดี ขึ้นครองอำนาจแทน แต่เยเมนประสบปัญหาสู้รบภายในรุนแรงเสียแล้ว กลุ่มฮูตีเข้ายึดกรุงซานาได้เมื่อเมื่อกันยายน 2557 เป็นปฐมบทของการเคลื่อนกำลังเข้าโจมตีผืนแผ่นดินเยเมนของซาอุดีอาระเบียอีกครั้ง