อายุทำให้เครื่องบินไม่ปลอดภัยหรือเปล่า? | คมชัดลึก

                อาจจะมีคนที่ตกใจเมื่อทราบว่า เครื่องบินแอร์บัส เอ 320 ของสายการบินเยอรมันวิงส์ ที่ประสบอุบัติเหตุตกในเทือกเขาแอลป์ ทางตอนใต้ของฝรั่งเศสนั้น มีอายุการใช้งานนานถึง 24 ปี โดยเป็นเครื่องบินลำแรกที่สายการบินลุฟท์ฮันซ่า บริษัทแม่ของเยอรมันวิงส์ ได้รับมาเข้าฝูง ก่อนที่จะโอนเข้ามาให้บริการในสายการบินโลว์คอสต์ ในเครือสายการบินแห่งชาติเยอรมนี ทำให้เกิดข้อสงสัยกันว่า อายุของเครื่องบินนั้นเป็นสาเหตุที่ทำให้เครื่องบินตกได้หรือไม่

                ในความเป็นจริงนั้น แอร์บัส เอ 320 เครื่องบินโดยสาร 2 เครื่องยนต์ทางเดินเดี่ยวขนาดกลาง ได้ชื่อว่าเป็นเครื่องบินที่มีความปลอดภัยสูงที่สุดในโลกลำหนึ่ง อัตราการเกิดอุบัติเหตุของเครื่องรุ่นนี้มีน้อยมากถึงระดับ 0.24 ครั้งต่อ 1 ล้านเที่ยวบิน ซึ่งเป็นตัวเลขที่ดีกว่าค่าเฉลี่ยการเกิดอุบัติเหตุของเครื่องบินทั่วโลกที่มีการเก็บสถิติในช่วงเวลาระหว่างปี 2502-2556 ที่อยู่ในระดับ 1.44 ครั้งต่อ 1 ล้านเที่ยวบิน (ตัวเลขจากโบอิ้ง คอร์ป)

                ส่วนอายุของเครื่องบินแอร์บัส เอ 320 ที่ผู้ผลิตคือ แอร์บัส อินดัสตรี้ส์ ออกแบบมาอยู่ที่ 25-30 ปี และไม่ใช่ตัวเลขที่น่าตกใจ เพราะโดยทั่วไปแล้ว สายการบินชั้นนำของโลก อย่าง เดลต้า ยูไนเต็ด และ อเมริกัน แอร์ไลน์ส ก็ยังคงใช้เครื่องบินที่มีอายุการใช้งานนานกว่านั้นให้บริการอยู่เป็นจำนวนมาก ทั้งยังมีประวัติด้านความปลอดภัยในระดับดีเยี่ยม

                เช่นนั้นแล้ว ปัจจัยอะไรที่ทำให้สายการบินปลดประจำการเครื่องบิน

                ผู้เชี่ยวชาญอย่าง นายเบรนท์ โบเวน คณบดีวิทยาลัยการเดินอากาศ แห่งมหาวิทยาลัยการเดินอากาศเอมบรี-ริดเดิล และผู้ร่วมจัดทำมาตรฐานการจัดอันดับคุณภาพสายการบินแห่งสหรัฐอเมริกา ที่อธิบายให้ฟังง่ายๆว่า การปลดประจำการเครื่องบินเหมือนกับการที่ผู้บริโภคตัดสินใจซื้อรถยนต์คันใหม่ เมื่อรถยนต์คันเก่าต้องเข้าอู่บ่อยๆ หรือถูกชน หรือ ติดๆ ดับๆ ใช้งานไม่ได้เต็มที่ เมื่อนั้นผู้จัดการสายการบินก็จะดำเนินการตามขั้นตอนการตัดสินใจปลดประจำการเครื่องบินลำเก่าออกไป

                นายเฮนรี ฮาร์เทเวลทด์ นักวิเคราะห์อุตสาหกรรมการบิน ยืนยันว่า อายุไม่ใช่ปัจจัยสำคัญที่จะบ่งชี้ถึงระดับความปลอดภัยของเครื่องบิน อายุของเครื่องบินเป็นตัวเลขที่บ่งบอกว่าเครื่องบินต้องการการบำรุงรักษาในแบบใดบ้าง แต่ถ้าสายการบินไม่บำรุงรักษาเครื่องบินตามที่กำหนด เครื่องบินก็จะมีสมรรถนะถดถอยอย่างรวดเร็ว แต่ถ้ามีการบำรุงรักษาอย่างดีก็จะยืดอายุการใช้งานของเครื่องบินได้อีกนาน

                ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญรายอื่นระบุว่า ปัจจัยด้านการเงิน เช่น ต้นทุนค่าบำรุงรักษา จากการซื้ออะไหล่เครื่องบินรุ่นเก่าที่มีราคาแพง และปัจจัยการบริโภคเชื้อเพลิงของเครื่องบินรุ่นเก่าที่ใช้เชื้อเพลิงมากกว่าเครื่องบินรุ่นใหม่ นับเป็นปัจจัยสำคัญในการปลดระวางเครื่องบินเช่นกัน

                แอร์บัส เปิดเผยว่า เครื่องบินลำที่เกิดเหตุมีชั่วโมงบิน 58,300 ชั่วโมง จาก 46,700 เที่ยวบิน ซึ่งทางผู้ผลิตก็ระบุอย่างละเอียดว่า เมื่อเครื่องทำเที่ยวบิน (บินขึ้นและลงจอด) และขึ้นบินในจำนวนชั่วโมงที่กำหนด จะต้องเข้ารับการบำรุงรักษาในจุดใดบ้างและต้องทำการบำรุงรักษาในรูปแบบใดบ้าง

                ขั้นตอนการบำรุงรักษาเครื่องบิน แบ่งออกเป็น 4 ระดับ นั่นคือ A-Check จนถึง D-Check ที่เริ่มตั้งแต่การบำรุงรักษาเครื่องบินระดับทั่วไปจนถึงการถอดชิ้นส่วนเครื่องบินทุกชิ้นออกมาตรวจสอบรอยร้าว รอยแตก และร่องรอยอื่นๆ เมื่อเครื่องบินมีชั่วโมงบินระดับหนึ่ง

                ซึ่งถ้ามองย้อนไปถึงประวัติด้านการบำรุงรักษา และสถิติด้านความปลอดภัยของสายการบินลุฟท์ฮันซ่า บริษัทแม่ของเยอรมันวิงส์ แล้ว จะเห็นว่า เครื่องบินที่ให้บริการในเครือลุฟท์ฮันซ่ามีความปลอดภัยในระดับสูงจากการบำรุงรักษาเครื่องบินที่ดี

สถิติค้านความรู้สึก

                แม้โศกนาฏกรรมเที่ยวบิน 4ยู9525 จะเพิ่มจำนวนอุบัติเหตุทางอากาศเข้าไปในสถิติโลก นับเป็นเครื่องบินพาณิชย์ลำที่ 3 ที่ตกภายในปี 2558 นี้ และเป็นอุบัติเหตุทางการบินครั้งที่ 15 เมื่อนับย้อนกลับไปยังต้นปี 2557 (ไม่นับรวมเที่ยวบินเอ็มเอช 17 ที่มีแนวโน้มสูงว่าถูกโจมตี)

                ทั้งยังทำให้ตัวเลขผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางการบินเพิ่มขึ้นเป็น 614 คน นับตั้งแต่ต้นปี 2557-ปัจจุบัน สูงกว่าค่าเฉลี่ยที่ 517 คน ในช่วง 5 ปีระหว่างปี 2552-2556 แต่จำนวนอุบัติเหตุเครื่องบินที่ทำให้เกิดความสูญเสียต่อปีในช่วงเวลาดังกล่าวอยู่ที่ 19 ครั้ง ต่ำกว่าจำนวนอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นในปีที่แล้วและในปีนี้

                สถิติจากสมาคมการเดินทางทางอากาศระหว่างประเทศ องค์กรตัวแทนของสายการบินทั่วโลกพบว่า อัตราอุบัติเหตุทั่วโลกอยู่ในระดับต่ำสุดที่ 0.23 ในปี 2557 เท่ากับว่า อุบัติเหตุเครื่องบินเกิดขึ้นเพียงหนึ่งในทุก 4.4 ล้านเที่ยวบิน เป็นตัวเลขที่ดีขึ้นจากอัตรา 0.41 ในปี 2556 ที่ประมาณว่า อุบัติเหตุเกิดขึ้นในทุก 2.4 ล้านเที่ยวบิน และอัตราเฉลี่ยช่วง 5 ปี ระหว่างปี 2552-2556 อยู่ที่ 0.58

                ความน่ากลัวของการสูญเสียในแต่ละครั้งเมื่อมีอุบัติเหตุทางการบิน อาจทำให้หลายคนหวั่นใจที่จะเลือกเดินทางด้วยเครื่องบิน แต่ไม่ว่าจะอย่างไรการเดินทางทางอากาศยังเป็นการเดินทางที่สะดวก และมีสถิติการสูญเสียต่ำที่สุดในการเดินทางทุกรูปแบบของโลก