เพื่อน | คมชัดลึก

             เมื่อหลายปีก่อน คุณวาณิช จรุงกิจอนันต์ เขียนหนังสือไว้เล่มหนึ่งชื่อ “เพื่อนผู้อยู่ในบ้าน” โดยเล่าถึงสรรพสัตว์ต่างๆ ที่เข้ามาอยู่ในบ้านเรือนผู้คนโดยไม่ได้รับเชิญ คุณวาณิชเป็นนักเขียนที่มีความสามารถมากคนหนึ่ง เขียนอะไรก็สนุกสนานน่าอ่านไปทั้งนั้น แม้ว่าผมจะไม่ค่อยสนิทกับคุณวาณิช จะพบกันก็ที่สำนักงานนิตยสารสตรีสาร เวลาที่ผมไปกราบอาจารย์นิลวรรณ ปิ่นทอง คุณวาณิชก็จะทักทายด้วยอัธยาศัยไมตรี อย่างไรก็ตาม ครั้งหนึ่งคุณวาณิชได้เขียนถึงผมว่า เวลาที่นึกถึงนักเขียนรุ่นราวคราวเดียวกันทีไร คุณวาณิชจะนึกถึงผมเป็นคนแรกเสมอ และลงท้ายว่าเมื่อผมเกษียณอายุราชการและกลับมาอยู่เมืองไทยแล้ว คงจะได้มีเวลามาร่วมวงสนทนาและดื่มกินด้วยกัน แต่น่าเสียดายที่คุณวาณิชจากไปเร็วเกินควร

             จากหนังสือของคุณวาณิช เรื่อง “เพื่อนผู้อยู่ในบ้าน” ทำให้ผมย้อนความจำกลับไปในสมัยที่ยังเป็นเด็กๆ ก็พบว่าในบ้านผมมี “เพื่อน” แบบที่คุณวาณิชว่าอยู่ไม่น้อยเหมือนกัน เริ่มตั้งแต่จิ้งจก ตุ๊กแก - ผมไม่ชอบจิ้งจก แต่ก็ไม่ถึงกับมากมายเท่ากับที่ไม่ชอบตุ๊กแก ซึ่งนอกจากรูปร่าง ขนาด สีสัน และเสียงร้องของมันแล้ว ก็ยังถูกผู้ใหญ่ขู่ว่าจะให้ตุ๊กแกมากินตับ และในตอนนั้น ละครวิทยุเรื่องตุ๊กแกผีของคุณประดิษฐ์ กัลย์จาฤก กำลังดังมาก ได้ยินเสียงตุ๊กแกในวิทยุร้องส่งร้องรับกันตลอดซอย ยิ่งเพิ่มทัศนคติที่ไม่ดีต่อตุ๊กแกของผมขึ้นไปอีก

             จากจิ้งจก ตุ๊กแก ก็ถึงเพื่อนที่ผมไม่ค่อยชอบอีกรายหนึ่งคือแมลงสาบ โดยเฉพาะเจ้าตัวโตๆ ที่บินได้
ยุงที่สมัยก่อนในกรุงเทพฯ เอง ก็ชุมน่าดู ปลวกที่ชอบแทะหนังสือและไม้ กับมดที่สมัยนั้นมีมากมายหลายชนิดทั้งมดแดง มดดำ มดง่าม มดตะนอย มดคันไฟ มดตาลีตาลาน มดไอ้ชื่น ฯลฯ ที่เดินขบวนกันเต็มไปหมด แต่ ยุง มด ปลวก ก็เป็นเพื่อนชุดแรกๆ ที่หายไปจากบ้าน เมื่อเราเริ่มรู้จักกับ ดีดีที ซึ่งสมัยก่อนต้องเทจากกระป๋องใส่กระบอกฉีด ดีดีทียี่ห้อหนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักกันดี ก็คือฟูมาคิลล่า ตราเครื่องบิน

             สมัยก่อนบ้านเรือนทั่วไปมักจะปลูกติดกับพื้นดิน ดังนั้น จึงมักจะมีเพื่อนเช่น กิ้งกือ คางคก อึ่งอ่าง
จนถึงตะขาบและแมงป่องแวะเข้ามาเยี่ยมเยียนเสมอ เพื่อนเหล่านี้ไม่ค่อยเป็นที่ปรารถนาของใคร ดังนั้น เวลาที่พบเห็นก็จะรีบเชิญให้ออกไปจากบ้านโดยเร็ว

             เพื่อนอีกรายหนึ่งซึ่งอยู่ร่วมกับเรามานานก็คือหนู มันเป็นเพื่อนที่ถือวิสาสะและทำตัวสนิทสนมกับเราเกินสมควร เช่นเอาเสื้อผ้าเราไปกัดเล่นหรือทำรังให้ลูกๆ กินอาหารของเราอย่างหน้าเฉยตาเฉย ผมเคยเห็นจากภาพยนตร์สารคดีทางโทรทัศน์ ว่าอินเดียบางแห่ง คนอินเดียอยู่ร่วมกับหนูเหมือนเพื่อนฝูง กินอาหารไปหนูก็เข้ามาแทะจากมือ หรือวิ่งขวักไขว่อยู่ในบ้าน - ซึ่งขนาดนั้นก็ออกจะเกินไป

             นอกจากเพื่อนขาประจำก็มีขาจร เช่นแมลงต่างๆ อย่างแมลงเม่า ที่มักจะมาร่วมชุมนุมกันก่อนฝนตก ตั๊กแตน จิ้งหรีด ตัวมวน แมลงวัน และตัวอะไรต่อมิอะไรมากมายก่ายกอง - เมืองไทยนั้นมีความหลากหลายทางชีวภาพจึงมีสัตว์ต่างๆ มากมาย และผู้คนสมัยก่อนก็อยู่กับธรรมชาติ เด็กๆ ได้มีโอกาสทำความรู้จักและเป็นเพื่อนกับสัตว์เหล่านั้นตั้งแต่เล็ก

             แต่ในทุกวันนี้ บ้านแต่ละหลังจะหาสัตว์แปลกหน้าได้ยากเต็มที จิ้งจก ตุ๊กแก นั้น ไม่ต้องพูดถึง เพราะสูญหายตายจากไปจากสังคมเมืองนานแล้ว มด หนู แมลงก็ย้ายออกไปจนแทบจะหมดสิ้น เด็กรุ่นใหม่จึงเติบโตขึ้นมากับผนังเกลี้ยงๆ ไม่มีจิ้งจกเป็นเครื่องประดับ ไม่มีแมลงเม่ามาเล่นไฟ ไม่มีจิ้งหรีด ตั๊กแตน เข้ามาบินโฉบเฉี่ยวในบ้าน - ขณะที่เรากำจัดเพื่อนผู้ไม่พึงปรารถนาออกไป เราก็สูญเสียเพื่อนบางรายที่เคยแวะมาเยี่ยมเยียน สมกับคำพูดที่ว่าพระเจ้าสร้างทุกสิ่งทุกอย่างในโลก แต่มนุษย์ทำลายทุกสิ่งทุกอย่างในโลก

             มีบางวันที่ผมมองหากิ้งกือ ไส้เดือน คางคก หรืออึ่งอ่าง ที่เคยออกมาเดินเล่นบนลานดิน แต่ก็ไม่ได้พบเห็นมันมานานแล้ว ซึ่งอาจจะเป็นผลพวงจากยากำจัดปลวกที่พนักงานบริษัทกำจัดปลวกฉีดรังปลวกตามพื้นดิน โชคดีที่บ้านผมยังมีเสียงนกในตอนเช้าๆ เย็นๆ แต่ก็ไม่ทราบเหมือนกันว่า เมื่อคอนโดมิเนียมขึ้นล้อมบ้านเรา นกกาจะยังอยู่กับผมหรือจะขอย้ายสำมะโนครัวไปอยู่ที่อื่น

             คิดถึงเพื่อนๆ ครับ