สัมภาษณ์พิเศษ : เจ้าของโนเบลสันติภาพ 2548 | คมชัดลึก

 

                         "ผมห่วงที่สุดคือ ทำไมวันนี้เรายังมีอาวุธนิวเคลียร์ถึง 16,000 ลูก 25 ปีหลังสิ้นสุดสงครามเย็น ทำไมเรามีอาวุธนิวเคลียร์ 2,000 ลูก ที่อยู่ในสถานะพร้อมยิง"

 

 

 

                         ชื่อของ ดร.โมฮัมเหม็ด เอลบาราได เป็นที่รู้จักของชาวโลกเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (ไอเออีเอ) เมื่อปี 2540-2552 โดยตัวเขาและไอเออีเอได้รับรางวัลโนเบลสันติภาพในปี 2548 สำหรับความพยายามลดการแพร่กระจายของอาวุธนิวเคลียร์ ดร.โมฮัมเหม็ด เอลบาราได จบการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านกฎหมายและเติบโตในสายอาชีพการทูตที่อียิปต์บ้านเกิด และแม้ว่าปัจจุบันจะอยู่ในวัย 73 ปีแล้ว แต่เขาก็ยังดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการเกียรติคุณของไอเออีเอ เมื่อเร็วๆ นี้เขาเดินทางมาเมืองไทยในฐานะแขกรับเชิญพิเศษของ The International Peace Foundation ให้สัมภาษณ์พิเศษเนชั่นทีวีอย่างกระฉับกระเฉงและชัดเจนในจุดยืนของตัวเองว่า ด้วยกลุ่มไอเอส การเมืองอียิปต์ และความขัดแย้งเรื่องพลังงานนิวเคลียร์ใน623 ?ัลโนเบลสันติภาพในปี 2548 สำหรับความพยายามลดการแพร่กระจายของอาวุธนิวเคลียร์ ดร.โมฮัมเหม็ด เอลบาราได จบการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านกฎหมายและเติบโตในสายอาชีพการทูตที่อียิปต์บ้านเกิด และแม้ว่าปัจจุบันจะอยู่ในวัย 73 ปีแล้ว แต่เขาก็ยังดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการเกียรติคุณของไอเออีเอ เมื่อเร็วๆ นี้เขาเดินทางมาเมืองไทยในฐานะแขกรับเชิญพิเศษของ The International Peace Foundation ให้สัมภาษณ์พิเศษเนชั่นทีวีอย่างกระฉับกระเฉงและชัดเจนในจุดยืนของตัวเองว่า ด้วยกลุ่มไอเอส การเมืองอียิปต์ และความขัดแย้งเรื่องพลังงานนิวเคลียร์ในปัจจุบัน

 

 

 

โลกเราทุกวันนี้อันตรายมากยิ่งขึ้นไหมคะกับกลุ่มไอเอสเมื่อเทียบกับก่อนหน้านี้ที่มีกลุ่มอัล-ไกดา

 

 

                         เราเผชิญกับกลุ่มหัวรุนแรงสุดขั้วมากยิ่งขึ้น เป็นกลุ่มที่มีอิทธิพลและมีความซับซ้อนมากขึ้นด้วย กลุ่มไอเอสคุมพื้นที่ใหญ่เท่าประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สะท้อนให้เห็นว่า เราไม่สามารถรับมือกับกลุ่มหัวรุนแรงหรือกลุ่มก่อการร้ายได้ เราควรหาคำตอบอย่างจริงจังว่าทำไมถึงเกิดสิ่งเหล่านี้ขึ้น ไม่ใช่แค่แก้ไขที่ปลายเหตุ แต่ต้องดูที่สาเหตุด้วยว่า ทำไมถึงเกิดกลุ่มอย่างไอเอสขึ้นได้

 

 

 

การยิงถล่มไอเอสเพิ่มขึ้นเป็นทางออกที่ถูกต้องไหมคะ

 

 

                         การโจมตีไอเอสทางอากาศเป็นเพียงทางออกระยะสั้น การเปลี่ยนแปลงด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม เป็นทางออกระยะยาว ไม่เช่นนั้นก็จะมีกลุ่มไอเอสอีกในชื่ออื่นๆ แทน เราต้องเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางการเมืองและเศรษฐกิจเพื่อให้คนไม่รู้สึกว่าพวกเขาต้องผันตัวไปเป็นกลุ่มหัวรุนแรง คนเหล่านี้ต้องการอัตลักษณ์ ซึ่งได้หายไปสำหรับพวกเขา พวกเขาเลยไปหาเจอจากการเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มหัวรุนแรง

 

 

 

คุณคิดว่าเสรีภาพในการแสดงออกควรมีขีดจำกัดไหมคะ โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับประเด็นศาสนา

 

 

                         ผมคิดว่าต้องมีการยับยั้งตัวเอง ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องแสดงออกเพื่อดูหมิ่นคนอื่นและเสรีภาพทางศาสนาของเขา ประธานาธิบดีบารัก โอบามา พูดไว้อย่างน่าฟังว่า ถ้าแสดงออกแบบไม่มีขีดจำกัดก็จะทำให้สูญเสียสิทธิเอง ถ้าอ้างว่า แสดงออกเต็มที่โดยการไปดูหมิ่นศาสนาคนอื่นก็กลายเป็นว่าคุณกำลังสูญเสียสิทธิเสรีภาพ 2 อย่าง ทั้งเสรีภาพทางศาสนาและเสรีภาพในการแสดงออก ฉะนั้นต้องมีสมดุลระหว่างเสรีภาพและการเคารพผู้อื่น ไม่ต้องตั้งหน้าตั้งตาล้อเลียนความเชื่อของผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อทางศาสนาหรือทางอื่นก็ตาม

 

 

 

การเมืองอียิปต์ ตอนแรกมีการโค่นล้มเผด็จการมูบารัก จากนั้นเลือกตั้งได้ประธานาธิบดีมอร์ซี แต่ก็มีการประท้วงอีก จนตอนนี้มีอดีตนายพลอัลซิซีเป็นประธานาธิบดี นี่คือประชาธิปไตยสไตล์อียิปต์หรือเปล่าคะ

 

 

                         ไม่หรอกครับ เรายังอยู่ในกระบวนการสู่ประชาธิปไตยอยู่ อียิปต์เกิดการเปลี่ยนแปลงในปี 2011 หลังจาก 60 ปีแห่งปกครองแบบเผด็จการและการกดขี่ เรายังเจออุปสรรค กุญแจคือต้องทำให้คนอยู่ร่วมกันได้ เรายังมีสังคมที่แตกแยก ตั้งแต่วันแรกของการเปลี่ยนแปลงปี 2011 ผมบอกว่า เราควรมาตกลงกันในกฎหมายเบื้องต้น คือรัฐธรรมนูญ ว่า จะอยู่ร่วมกันอย่างไร แต่เรายังไม่ได้ทำอย่างนั้น สังคมเลยยังไม่มีเสถียรภาพ ยังไม่ใช่ประชาธิปไตยที่เราต้องการในแง่เสรีภาพและความเท่าเทียมทางสังคม เรายังมีปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำอีกมาก แต่ประชาธิปไตยไม่สามารถเกิดขึ้นได้ชั่วข้ามคืน ต้องใช้เวลา หวังว่าเราจะอยู่ในเส้นทางที่ถูกต้องสักวันครับ

 

 

 

ชีวิตของชาวอียิปต์ได้เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น ตั้งแต่หลังการปฏิวัติเมื่อปี 2011 ไหมคะ

 

 

                         ไม่ครับ เพราะประเทศเกิดความวุ่นวายขึ้นในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา ส่งผลต่อการท่องเที่ยวและการลงทุนของต่างชาติ กระทบต่อชาวอียิปต์ส่วนใหญ่ในการสร้างรายได้ หวังว่าประเทศจะมีเสถียรภาพโดยเร็ว รัฐบาลจะได้มุ่งเน้นไปที่การทำให้เศรษฐกิจดีขึ้น คนชนชั้นกลางใส่ใจเรื่องเสรีภาพด้านต่างๆ แต่คนส่วนใหญ่ ซึ่งยังไม่มีพอจะกิน พวกเขาสนใจเรื่องเศรษฐกิจ ทั้งสองเรื่องสัมพันธ์กัน คุณไม่สามารถมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจโดยไม่มีพัฒนาการทางการเมือง และกลับกัน ไม่สามารถมีพัฒนาการทางการเมืองหากไม่ได้แรงหนุนจากพัฒนาการทางเศรษฐกิจ

 

 

 

ชื่อของคุณโผล่ขึ้นมาเสมอเวลามีการเลือกตั้ง คุณจะสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีไหมคะ ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีครั้งต่อไป

 

 

                         ไม่ครับ

 

 

 

ไม่ หรือว่ายังไม่ทราบคะ

 

 

                         ไม่ครับ ไม่ (ยิ้ม) ถ้าไปถามคนในครอบครัวผม ทุกคนจะตอบว่าไม่ รวมถึงตัวผมด้วย ผมอยากเป็นโค้ช ให้คำปรึกษามากกว่า และผมอยากเห็นคนรุ่นใหม่ขึ้นมา เราต้องให้คนรุ่นสื่อสังคมออนไลน์ขึ้นมาแทน พวกเขามีความคิดและมุมมองใหม่ๆ เราต้องให้โอกาสพวกเขาครับ ผมเชื่อว่าปัญหาส่วนหนึ่ง ไม่เฉพาะในอียิปต์ แต่ในโลกอาหรับ เรายังไม่ได้ให้อำนาจคนรุ่นใหม่เต็มที่

 

 

 

ในฐานะที่เป็นอดีตผู้อำนวยการสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ คุณห่วงประเด็นไหนมากที่สุดว่าด้วยพลังงานและอาวุธนิวเคลียร์คะ

 

 

                         ผมห่วงที่สุดคือ ทำไมวันนี้เรายังมีอาวุธนิวเคลียร์ถึง 1.6 หมื่นลูก 25 ปีหลังสิ้นสุดสงครามเย็น ทำไมเรามีอาวุธนิวเคลียร์ 2,000 ลูก ที่อยู่ในสถานะพร้อมยิง สำหรับผม เป็นเรื่องที่ไม่ปกติเลย ถ้าเราไม่ไปในทิศทางของการลดอาวุธนิวเคลียร์ เราก็จะยังมีภัยคุกคามจากอาวุธนิวเคลียร์ เรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องเกี่ยวกับอิหร่านและเกาหลีเหนือเท่านั้น มีอีกเป็นพันๆ ลูก ซึ่งอาจระเบิดขึ้นก็ได้จากการคำนวณที่ผิดพลาด หรือจากข้อบกพร่องของคอมพิวเตอร์ก็ตาม เมื่อไม่นานมานี้ ผมไปพูดที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด อดีตรัฐมนตรีกลาโหมของสหรัฐ บิล เพอรี่ บอกว่า เขาทราบถึง 3 กรณีที่ขีปนาวุธของสหภาพโซเวียตชี้ทิศทางมาที่สหรัฐอเมริกา แต่สรุปแล้วเป็นความผิดพลาดทางคอมพิวเตอร์ เขาบอกว่า เราไม่มีโศกนาฏกรรมทางนิวเคลียร์ เพราะโชคดีไม่ใช่เพราะบริหารจัดการดี นี่ไม่ใช่สิ่งที่เราต้องการ

 

 

 

แต่ถ้าคุณต้องการสันติภาพ คุณต้องเตรียมพร้อมสำหรับการทำสงคราม และการป้องปรามที่ดีที่สุดคืออาวุธนิวเคลียร์ คุณไม่เห็นด้วยเลยเหรอคะ

 

 

                         ไม่เลยครับ เพราะไม่ใช่การป้องปรามที่ดีเลยครับ เมื่อมีอาวุธนิวเคลียร์ โอกาสที่จะใช้อาวุธนิวเคลียร์ก็สูงไปด้วย นี่คือจุดอ่อนที่เรามี เราต้องมีการป้องปรามที่ไม่ได้พึ่งอาวุธนิวเคลียร์ ต่อให้เรามีสงคราม ก็ไม่จำเป็นต้องทำลายล้างทั้งโลก เราคงสันติภาพมาจนวันนี้ด้วยความโชคดี เราพร้อมที่จะให้เกิดการใช้อาวุธนิวเคลียร์หรือ ถึงตอนนั้นก็จะสายเกินไปแล้วที่จะคิดลดอาวุธนิวเคลียร์ และเราทุกคนก็คงเสียชีวิตกันไปหมดแล้วครับ

 

 

 

การพูดคุยเจรจากับอิหร่านและเกาหลีเหนือ คือวิธีการที่ดีที่สุด ดีกว่าการคว่ำบาตรไหมคะ

 

 

                         การคว่ำบาตรสำหรับผมคือการไม่มีนโยบายครับ เวลาไม่มีนโยบาย เลยใช้การคว่ำบาตรเอา การคว่ำบาตรมักทำร้ายประชาชนทั่วไป แต่รัฐบาลไม่ได้รับผลกระทบสักเท่าไหร่ การพูดคุยคือการสร้างความไว้วางใจ ต้องหาระบบที่จะทำให้ประเทศเหล่านี้เกิดความมั่นใจเกี่ยวกับสิ่งที่เขากังวล เช่น เกาหลีเหนือกังวลมากว่าสหรัฐพยายามทำลายพวกเขาในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือเปล่าไม่ใช่ประเด็น แต่นี่คือการรับรู้ของเกาหลีเหนือ เราต้องทำให้พวกเขาเกิดความมั่นใจให้ได้ การพูดคุยเจรจาเป็นสิ่งที่ตึงเครียด แต่เราไม่มีทางอื่น ไม่อย่างนั้น ยิ่งประเทศเหล่านี้รู้สึกไม่ปลอดภัยมากเท่าไหร่ ความเสี่ยงที่จะเกิดสงครามขึ้นก็มีมากขึ้นเท่านั้น และสงครามวันนี้ไม่เหมือนยุคก่อนมีอาวุธนิวเคลียร์นะครับ

 

 

 

คุณได้รับรางวัลโนเบลสำหรับความพยายามลดอาวุธนิวเคลียร์ ชีวิตเปลี่ยนไปยังไงบ้างคะ เพราะคุณได้ชื่อว่าเป็นผู้รับรางวัลโนเบล

 

 

                         รางวัลโนเบลเปิดทางให้ผมได้พูดเกี่ยวกับประเด็นที่ผมใส่ใจ คนตั้งใจฟังผมพูดมากขึ้นหน่อย (หัวเราะ) และทำให้ผมมีเกราะป้องกัน ไม่ถูกโจมตีว่าผมมีจุดประสงค์แอบแฝงบางอย่าง ผมไม่มีวัตถุประสงค์แอบแฝง ผมเพียงแค่ต้องการให้โลกของเราที่จะส่งต่อให้คนรุ่นต่อไปเป็นโลกที่สงบสุขและมีมนุษยธรรม มีคนเชิญให้ผมไปบรรยายมากมาย ซึ่งก็กินเวลาพอสมควร แต่ผมก็รู้สึกดี ที่ได้ทำบางอย่าง ซึ่งหวังว่าเป็นสิ่งที่ดีสำหรับมนุษยชาติ

 

 

 

 

                         พบกับบทสัมภาษณ์พิเศษนี้ได้ในรายการ "มองเรามองโลก" วันอาทิตย์นี้ 22 กุมภาพันธ์ เวลา 16.30-17.00 น. ทางเนชั่นทีวี

 

 

 

 

 

---------------------

 

(สัมภาษณ์พิเศษ : เจ้าของโนเบลสันติภาพ 2548 'ดร.โมฮัมเหม็ด เอลบาราได' : โดย...วีณารัตน์ เลาหภคกุล

 

ขอบคุณภาพ : https://www.facebook.com/Elbarad3i)