ก.ม.ไซเบอร์...มหันตภัย‘ดาบสามคม’ | คมชัดลึก

               "จะผ่านแล้วจะทำไม ไม่งั้นจะเป็นนายกฯ ไปทำไม"
   
               พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ประกาศด้วยสีหน้าไม่พอใจ หลังถูกนกกระจอกข่าวรุมถามเรื่อง กฎหมายดิจิทัล 10 ฉบับ เมื่อ 20 มกราคม ที่ผ่านมา ทำไมคำถามนี้ถึงทำให้ท่านผู้นำเกิดอารมณ์ได้เพียงนั้น จนกลายเป็นประโยคเด็ดถูกแชร์ในโลกออนไลน์อย่างเมามัน !?!
    
               ย้อนกลับไปเมื่อ 16 มกราคม 2557 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบร่าง พ.ร.บ. 2 ฉบับสำคัญ คือ 1.ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และ 2.ร่าง พ.ร.บ.ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม หรือกฎหมายที่กำหนดให้มีการตั้ง "กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม" แทน "กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร" หรือชาวบ้านเรียกว่า กระทรวงไอซีที นั่นเอง...
 
               ท่ามกลางความสับสนงุนงง ! กับข้อมูลที่รัฐบาลร้องป่าวประกาศว่า ปีนี้ประชาชนได้รับของขวัญปีใหม่เป็น "กระทรวงดิจิทัล" ผ่านไปเพียง 20 กว่าวัน คณะรัฐมนตรีก็จัดการลงมติให้ความเห็นชอบร่างกฎหมายเพิ่มอีก 8 ฉบับทันที รวมถึงกฎหมายไซเบอร์ หลายคนต้องไปนั่งถามความหมายว่า "ไซเบอร์" แปลว่าอะไร ?
             
                ไซเบอร์ (Cyber) เป็นคำที่ใช้แพร่หลายในนิยายวิทยาศาสตร์ตั้งแต่ 30 ปีที่แล้ว ปัจจุบันถูกใช้ในความหมายกว้างขวางครอบคลุมถึง "ระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์" "ระบบอิเล็กทรอนิกส์"  "สังคมออนไลน์" "ระบบข้อมูลข่าวสารอินเทอร์เน็ต" ฯลฯ 
    
               ครั้งนี้เครือข่ายภาคประชาชนเริ่มตั้งตัวได้ เว็บไซต์ change.org  ประกาศระดมรายชื่อผู้สนับสนุนให้หยุดกฎหมาย "ความมั่นคงดิจิทัล" ผ่านไปไม่กี่วัน สาวกออนไลน์เข้ามากดสนับสนุนทำให้ตัวเลขพุ่งถึง 2 หมื่นกว่าราย
     
               "เครือข่ายภาคพลเมือง" ประกอบด้วย สถาบันพัฒนาสื่อภาคประชาชน มูลนิธิโลกสีเขียว และสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย จึงร่วมกันนำรายชื่อผู้คัดค้านชุดกฎหมายข้างต้น 2 หมื่นรายชื่อ ยื่นเป็นจดหมายเปิดผนึกร้องเรียนไปยัง "ประธานคณะกรรมาธิการปฏิรูปการสื่อสารมวลชนและเทคโนโลยี" สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.)  เมื่อ 22 มกราคม ที่ผ่านมา โดยย้ำว่า ร่างกฎหมาย 10 ฉบับนี้ "ละเมิดสิทธิประชาชน" ขอให้มีการทบทวนและเปิดรับฟังความเห็นด้วย
     
               "อาทิตย์ สุริยวงศ์กุล" วิเคราะห์ให้ฟังว่า ชุดกฎหมายทั้ง 10 ฉบับนั้น มีจุดบกพร่องมากมาย โดยเฉพาะการให้อำนาจเจ้าหน้าที่ล้นฟ้า สิทธิของประชาชนถูกละเมิดในทุกขั้นตอน แต่ที่น่ากังวลสุด มี 3 เรื่องด้วยกัน เรื่องที่ 1 คือ "มาตรา 35" ของร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ เพราะเป็นการให้อำนาจเบ็ดเสร็จกับเจ้าหน้าที่ ตามเนื้อหามาตรา 35 ที่สรุปได้ใจความสั้นๆ ดังนี้
 
               "เจ้าหน้าที่สามารถเข้าถึงข้อมูลติดต่อสื่อสาร ไปรษณีย์  โทรเลข โทรศัพท์ โทรสาร คอมพิวเตอร์ เครื่องมือหรืออุปกรณ์ใดๆ เพื่อประโยชน์ในการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์"
 
               ตัวแทนเครือข่ายภาคประชาชนข้างต้นอธิบายให้ฟังว่า การให้อำนาจเจ้าหน้าที่เข้าไปสอดแนมข้อมูลประชาชน ทั้ง ไปรษณีย์ โทรศัพท์ และคอมพิวเตอร์ได้ โดยไม่ต้องขออนุญาตศาลนั้นเป็นเรื่องน่าหวาดเสียวมาก เพราะจะไม่มีกลไกตรวจสอบการใช้อำนาจของกลุ่มคนเหล่านี้ ถือเป็นการคุกคามสิทธิความเป็นส่วนตัว และเสรีภาพการแสดงความคิดเห็นของประชาชน อาจมีการกลั่นแกล้งได้ง่าย ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับภาคธุรกิจแล้ว อาจส่งผลเสียต่อข้อมูลทางการค้าได้ การสอดแนมตามหลักสากลต้องขอหมายศาล เพื่อเป็นการคานอำนาจเจ้าหน้าที่รัฐไม่ให้ทำโดยลำพัง
 
               ส่วนข้อกังวลเรื่องที่ 2 คือ องค์ประกอบของ "คณะกรรมการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์" ที่มีอยู่ 12 คน แต่ไม่มีฝ่ายสำคัญ 2 ส่วนคือ "ฝ่ายสิทธิและเสรีภาพ" กับ "ฝ่ายคุ้มครองผู้บริโภค"  กรรมการเกือบทั้งหมดเป็นเจ้าหน้าที่รัฐด้านความมั่นคง และนักกฎหมายกับผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี ทำให้กรรมการไม่ได้รับข้อมูลหรือความคิดที่หลากหลายมุมมอง
 
               สำหรับข้อกังวลสุดท้าย คือ การให้หน่วยงานความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์เป็น "นิติบุคคล" ถือเป็นความไม่ชัดเจนของสถานะทางกฎหมาย เพราะหน่วยงานที่ตั้งขึ้นพิเศษนี้ ไม่ใช่หน่วยงานรัฐ ไม่เป็นส่วนราชการ แล้ว "เจ้าหน้าที่" จะรับผิดตามกฎหมายอย่างไร มีกลไกร้องเรียนตรวจสอบทางไหนได้บ้าง และเงินรายได้ไม่ต้องนำส่งคลังใช่หรือไม่ ?
 
               นั้นเป็นเพียงข้อกังวลที่เห็นชัดๆ เบื้องต้นเท่านั้น "อาทิตย์" ยอมรับว่า หากพลิกอ่านรายละเอียดของเนื้อหาร่างกฎหมายทั้ง 10 ฉบับนั้น จะพบข้อบกพร่อง และจุดหมกเม็ดน่าสงสัยอีกจำนวนมาก ซึ่งต้องค่อยๆ เอามาสังเคราะห์ให้ประชาชนรับทราบต่อไป
 
               ทั้งนี้ มุมมองของฝ่าย "สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์" (สพธอ.) สังกัดกระทรวงไอซีที ซึ่งดูแลการร่างกฎหมายข้างต้น ได้พยายามชี้ให้เห็นความสำคัญของประเทศไทยที่ต้องมี กระทรวงดิจิทัลและ ก.ม.ไซเบอร์อย่างเร่งด่วน เพราะตอนนี้ประเทศไทยเป็นเป้าโจมตีของแฮ็กเกอร์และโจรไซเบอร์ รวมถึงการลักลอบโจรกรรมข้อมูลของลูกค้า ตัวอย่างเช่น การได้รับโทรศัพท์มาขายโปรโมชั่นเงินกู้ หรือ ประกันภัย หรือสินค้าบริการต่างๆ โดยที่ไม่รู้ว่ากลุ่มธุรกิจเหล่านี้ไปได้ข้อมูลเบอร์โทรศัพท์มาจากที่ใด และการแชร์เนื้อหาในโลกออนไลน์ บางคนได้รับความเสียหายถูกทำลายชื่อเสียง หรือ การละเมิดลิขสิทธิ์  
 
               ยิ่งไปกว่านั้น แก๊งค้ามนุษย์ข้ามชาติได้เข้ามาอาศัยประเทศไทยเป็นแหล่งเผยแพร่ข้อมูลลามกอนาจารเด็ก หรือก่อคดีอาชญากรรมคอมพิวเตอร์ต่างๆ หากไม่มีการป้องกันและจัดการเรื่องเหล่านี้ ในอนาคตจะยิ่งสร้างความเสียหายให้ประเทศไทยมหาศาล
 
               ล่าสุด "สุรางคณา วายุภาพ" ผอ.สพธอ.ให้สัมภาษณ์ทีมข่าวเนชั่น โดยยืนยันชัดเจนว่า กลุ่มผู้ร่างกฎหมายได้รับฟังข้อเสนอของภาคประชาชนในมาตรา 35 แล้ว และเห็นด้วยว่าต้องมีการขอหมายศาล หากเจ้าหน้าที่จะเข้าไปหาค้นหาข้อมูลของประชาชน ซึ่งจะมีการแก้ไขรายละเอียดในมาตรานี้อย่างแน่นอน ส่วนขั้นตอนต่อไปต้องส่งกลับให้คณะรัฐมนตรีและสภานิติบัญญัติแห่งชาติพิจารณาต่อไป คาดว่าไม่น่าจะเกิน 6 เดือน จะมีการบังคับใช้กฎหมายบางฉบับได้
 
               หมายความว่า อีก 6 เดือน คนไทยจะมีกระทรวงดิจิทัล และอยู่ภายใต้กฎหมายสอดแนมไซเบอร์ ข้อกังวล 3 เรื่องข้างต้น หรือ "ดาบ 3 คม" นั้น สาวกออนไลน์คงต้องเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดว่า จะมีการเปลี่ยนแปลงในทางดีขึ้นหรือไม่อย่างไร
 
               คำถามสำคัญต่อไปคือ หากตำรวจไซเบอร์เข้ามาสอดแนม ทำให้เกิดความเสียหายต่อข้อมูล ต่อบุคคล หรือธุรกรรมใดๆ โดยสุดท้ายพิสูจน์แล้วว่าจับผิดคน หรือไม่มีข้อมูลเกี่ยวข้องกับคดีต่างๆ จะมีการตั้งกองทุนชดเชยให้ผู้เสียหายหรือไม่ หรือพวกเราจะกลายเป็นแค่ "แพะรับบาปไซเบอร์" ?!?
                                                                                                                          

"10 ร่าง ก.ม.ดิจิทัล"

               “ครม.เห็นชอบ 16 ธ.ค.2557”

                1 ร่าง พ.ร.บ.คณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

               2 ร่าง พ.ร.บ. ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม เพื่อให้มีกระทรวงดิจิทัลฯ

               “ครม.เห็นชอบ 6 ม..ค. 2558"

               3 ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

               4 ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยการ กระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์

               5 ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์

               6 ร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

               7 ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยการส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล

               8 ร่าง พ.ร.บ.กองทุนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

               9 ร่าง พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม

               10 ร่าง พ.ร.บ.จัดตั้งสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน)

13 หลักสิทธิมนุษยชน “สอดแนม" การสื่อสาร

1 มีกฎหมายรองรับ
2 มีเป้าหมายที่ชอบธรรม
3 มีความจำเป็น
4  มีความเพียงพอ
5   ไม่ล้วงข้อมูลเกินสิทธิที่ได้รับ
6  ภายใต้ "ตุลาการ" มีความรู้และมีอิสระ
7  แจ้งให้ผู้ถูกสอดแนมรับทราบ "ก่อนหรือหลัง"
8   โปร่งใสตีพิมพ์ประวัติการสอดแนม
9   การตรวจสอบโดยสาธารณะ
10 ไม่บังคับ"ผู้ให้บริการด้านสื่อสาร"ช่วยสอดแนม
11 หลักประกันความร่วมมือระหว่างประเทศ
12 หลักประกันเข้าถึงข้อมูลโดยมิชอบด้วยก.ม.
13 กำหนดโทษสอดแนมผิดก.ม.ทั้งรัฐ-เอกชน

ข้อมูล : เครือข่ายพลเมืองเน็ต