ไม่ยุบ-แต่รวม'ผู้ตรวจการฯ-กสม.' | คมชัดลึก

               ไม่เหนือความคาดหมายเมื่อคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญตัดสินใจที่จะยุบรวมสององค์กรอิสระเข้าด้วยกัน ซึ่งก็คือ "คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ" หรือกสม. กับ "ผู้ตรวจการแผ่นดิน" และจะเกิดใหม่ในนาม "ผู้ตรวจการแผ่นดินและพิทักษ์สิทธิของประชาชน"

               ก่อนที่จะเริ่มกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญก็คาดการณ์กันได้ว่าจะมีองค์กรอิสระบางแห่งถูกยุบ บางแห่งถูกลดอำนาจ และบางแห่งได้ขยายอำนาจ ซึ่งแน่นอนว่าผู้ที่ถูกจ้องลดอำนาจคือองค์กรอิสระที่ไม่มีบทบาททางการเมืองมากนัก รวมไปถึงเป็นประเภทที่เรียกว่าเป็นยักษ์ไม่มีกระบอง ซึ่งสององค์กรที่ว่าก็อยู่ในข่ายนั้นเช่นกัน

               "คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ" เริ่มมาจากรัฐธรรมนูญ 2540 มีหน้าที่รับเรื่องร้องเรียนและสอบสวนเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิ แต่ไม่มีอำนาจในการลงโทษใคร ทำได้เพียงแจ้งให้ประชาชนและรัฐสภารับทราบ ซึ่งตามรัฐธรรมนูญ 2550 ก็ได้เพิ่มอำนาจให้นำเรื่องไปฟ้องศาลแทนผู้เสียหายได้

               ที่ผ่านมาการไปร้องเรียนกรรมการสิทธิฯ ดูเหมือนว่าผู้ร้องจะไม่หวังผลตอบรับสักเท่าไหร่ หากแต่หวังผลด้านความเป็นข่าวเสียมากกว่า เช่นเดียวกับบางคนก็ใช้ช่องทางการร้องเรียนกับกรรมการสิทธิ์ฯ เพื่อหวังผลทางการเมือง

               อีกทั้งที่ผ่านมากรรมการสิทธิฯ โดยเฉพาะชุดปัจจุบัน ถูกมองว่าไม่เป็นกลางทางการเมืองสักเท่าไหร่และเลือกที่จะพูดถึงเรื่องที่ไม่กระทบต่อตัวเองเท่านั้น แต่การมีกรรมการสิทธิมนุษยชนก็ถือเป็นหน้าเป็นตาของประเทศ เพื่อรับรองว่าเราให้ความสำคัญกับเรื่องดังกล่าว

               ขณะที่ ผู้ตรวจการแผ่นดิน ก็เกิดตามรัฐธรรมนูญ 2540 เช่นกัน แต่ครั้งนั้นใช้ชื่อว่า "ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา" มีหน้าที่รับเรื่องร้องเรียนของการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ และหาทางแก้ไข ซึ่งโดยมากจะเป็นการไกล่เกลี่ยอาศัยความร่วมมือเสียมากกว่าการใช้กำปั้นเหล็ก และหากผู้ใดไม่ปฏิบัติตามก็ต้องรายงานเรื่องต่อรัฐสภา

               นอกจากนี้ ยังทำหน้าที่เป็นบุรุษไปรษณีย์ส่งเรื่องต่อไปยังศาลรัฐธรรมนูญ เพราะประชาชนในขณะนั้นยังไม่สามารถยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญโดยตรงได้

               ต่อมารัฐธรรมนูญ 2550 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "ผู้ตรวจการแผ่นดิน" ส่วนอำนาจหน้าที่ยังคล้ายเดิม ซึ่งหลายคนก็ตั้งคำถามว่าอำนาจหน้าที่เพียงเท่านี้ ถือเป็นองค์กรที่เกินความจำเป็นหรือไม่

               แต่สุดท้ายกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญก็ตัดสินใจยุบรวม เนื่องจากมองเห็นความไม่คุ้มค่า หากยังมีภารกิจเท่าเดิม และเนื่องด้วยภารกิจที่ถูกมองว่าคล้ายกันจึงทำให้ถูกยุบรวม ซ้ำประชาชนก็ร้องศาลรัฐธรรมนูญได้โดยตรงตามร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ทำให้งานยิ่งน้อยลงไปอีก
ต้องดูว่าโมเดลที่ออกมาใหม่นี้จะตอบสนองงานได้มากน้อยหรือคุ้มค่าแค่ไหน หรือสุดท้ายควบรวมเพื่อรักษาน้ำใจว่ายังไม่ใจร้ายถึงขั้นยุบทิ้ง