สรีภาพและการแทรกแซง'สื่อ' | คมชัดลึก

             ในหมวดเกี่ยวกับเรื่องสิทธิพลเมืองของร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ซึ่งพูดถึงสิทธิของประชาชนในด้านต่างๆ หนึ่งในนั้น ส่วนหนึ่งที่น่าสนใจ คือ "เสรีภาพของสื่อมวลชน" ซึ่งมีหลายประเด็นที่แตกต่างไปจากรัฐธรรมนูญเดิม

              ประเด็นแรก ดูเหมือนว่ารัฐธรรมนูญนี้จะเน้นให้ "ความรับผิดชอบ" ควบคู่มากับ "เสรีภาพของสื่อ" เช่นเดียวกับเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชนในส่วนอื่นๆ ที่รัฐธรรมนูญใหม่จะเน้นเรื่อง "ความรับผิดชอบ" ต่อสังคมเข้าไปด้วย

              มาตราแรกของร่างรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับเสรีภาพสื่อ จึงกำหนดไว้ว่า "เสรีภาพของสื่อมวลชนในการประกอบวิชาชีพตามจริยธรรมเพื่อประโยชน์สาธารณะในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชนอย่างถูกต้องครบถ้วน และรอบด้าน ปราศจากอคติ รวมทั้งมีความรับผิดชอบต่อสังคม ย่อมได้รับความคุ้มครอง"

              หากย้อนในไปดูในรัฐธรรมนูญ 2550 จะเห็นได้ว่า บทบัญญัติเกี่ยวกับเรื่องนี้จะเน้นเรื่องการให้เสรีภาพเท่านั้น โดยในวรรคแรกของมาตรา 45 กำหนดว่า "บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ การโฆษณา และการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น"

              ประเด็นต่อมา คือ เพิ่มบทบัญญัติเพื่อป้องกันการครอบงำ การผูกขาด การนำเสนอข้อมูลข่าวสารหรือความคิดเห็นต่อสังคมด้วย ทั้งนี้เพื่อไม่ให้ขัดขวางเสรีภาพในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร หรือปิดกั้นการได้รับข้อมูลข่าวสารที่หลากหลายของประชาชน จากรัฐธรรมนูญเดิมที่ไม่มี

              ประเด็นที่สาม คือ กำหนดมาตรการป้องกันไม่ให้ "รัฐ" เข้ามาแทรกแซงกิจการสื่อมวลชนให้รัดกุมมากขึ้น โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับการ "อุดหนุนกิจการสื่อมวลชน" จากรัฐธรรมนูญ 2550 กำหนดไว้เพียงว่า รัฐจะให้ "เงิน" หรือ "ทรัพย์สินอื่น" เพื่ออุดหนุนกิจการสื่อมวลชนไม่ได้ ในร่างรัฐธรรมนูญใหม่ เขียนขยายไปถึง "สิทธิประโยชน์อื่น" ด้วย รวมทั้งกำหนดถึงเรื่อง "การซื้อโฆษณาหรือบริการอื่น" ในสื่อมวลชนด้วยว่า "รัฐจะกระทำได้ก็แต่เฉพาะโดยอาศัยตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อการนั้น"

              ทั้งนี้คงเพราะเล็งเห็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงบางรัฐบาล ที่รัฐ หน่วยงานของรัฐ ทุ่มโฆษณาให้เฉพาะบางสื่อที่เป็นมิตรกับรัฐบาล

              อีกเรื่องที่กำหนดขึ้นใหม่ คือ ให้มีกฎหมายจัดตั้งองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน ซึ่งประกอบด้วยบุคคลในวิชาชีพ เพื่อคุ้มครองสวัสดิการ ปกป้องเสรีภาพความเป็นอิสระ รวมถึงความเป็นธรรม และส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานแห่งวิชาชีพให้แก่สื่อมวลชนทั้งของเอกชนและรัฐบาล

              อย่างไรก็ตาม ประเด็นหนึ่งที่ก่อนหน้านี้คณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญกำหนดขึ้นมาใหม่ แต่ต่อมาได้ตัดออกไป เพราะเกรงว่าจะกระทบต่อการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน คือ เรื่อง "เฮทสปีช" คือ ถ้อยคำที่ก่อให้เกิดความเกลียดชัง

              ทั้งหมดเป็นเรื่อง "เสรีภาพสื่อ" ที่ต้องมาพร้อม "ความรับผิดชอบต่อสังคม" และต้องเป็น "เสรีภาพที่ไม่ถูกแทรกแซง"!