พิชิตปัญหาสัตว์เลี้ยง : ทางใคร | คมชัดลึก

 

                              ปีใหม่ที่ผ่านมา ผมเป็นคนหนึ่งที่มีโอกาสไปผจญภัยบนท้องถนน โดยเฉพาะที่มุ่งไป “เขาใหญ่” เนืองนองไปด้วยผู้คน รถยนต์ ด้วยอากาศและบรรยากาศของมรดกโลกและอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของไทย “เขาใหญ่” จึงเป็นจุดหมายในการฉลองปีใหม่ของผู้คนที่มาจากทั่วทุกสารทิศ นักท่องเที่ยว เที่ยว ดื่ม กิน สำราญใจแล้วก็กลับบ้าน แต่ “เขาใหญ่” ยังอยู่ที่เดิม ทว่ามีความชอกช้ำทิ้งไว้ นับจาก “ขยะ” ไปจนถึงผลการ “ปะทะ” ซึ่งเป็นข่าวดังอยู่ทุกวันนี้ 

 

                              ผมเชื่อว่าไม่มีใครรอดพ้นการรับข่าว “ช้างกระทืบรถยนต์บนเขาใหญ่” เป็น “ทอล์ก ออฟ เดอะ ทาวน์” วงไหนไม่สนทนาถึงถือว่าเชย หรือคุยกับเขาไม่รู้เรื่อง ! ผมเองยังถูกเชิญไปให้ข่าวให้ความรู้ข้อมูล ข้อแนะนำเกี่ยวเนื่องถึงกรณีนี้อยู่หลายวันติดต่อกัน วันนี้จึงขอนำข้อมูลพฤติกรรมช้างป่าและความขัดแย้งกับนักท่องเที่ยว โดยเฉพาะกรณีรถยนต์ที่ถูก “ทักทาย” จากช้างตามข่าวมาฝากเพื่อความเข้าใจและแก้ไขปัญหาร่วมกัน

 

                              ทำไมจึงเกิดเรื่อง? ช้างออกมาเดินในถนน กระทืบรถ?เพราะ 1.ถนนไปขวางเส้นทางเดินของช้างเพื่อโยกย้ายแหล่งหากินตามธรรมชาติที่มีมานานก่อนจะเป็นอุทยานซะอีก 2.ช่วงเทศกาลมีรถยนต์จำนวนมากติดยาวเป็นเวลานาน จนช้างข้ามถนนไม่ได้จึงเกิดความเครียดและหาทางออกด้วยการเปิดเส้นทางไปตามแนวถนนจนกว่าจะพอข้ามได้ 3.ช้างหนุ่มบางตัวมักต้องการแสดงแสนยานุภาพว่าตนเป็นหนุ่มแล้วด้วยพละกำลังและการท้าทาย เจ้าสิ่งที่มีขนาดใหญ่ เคลื่อนที่ได้ มีเสียง บนถนนในพื้นที่ตน นั่นคือรถเคราะห์ร้ายจึงถูกเหยียบ ทับ กระทืบ รื้อ ทำลาย

 

                              4.พฤติกรรมคุ้นชินและเพิกเฉยของช้างป่าต่อรถยนต์บนเขาใหญ่ เกิดขึ้นแก่ช้างเหล่านั้นเนื่องจากมีรถยนต์วิ่งไปมาบนถนนที่ใกล้กับโขลงช้างมาก แต่มิได้ก่ออันตรายใดๆ ทำให้ช้างเรียนรู้และพัฒนาความคุ้นเคยขึ้นว่า “รถ” ไม่มีอันตราย อยากจะทำอะไรกับรถก็ได้ ทั้งการที่ช้างเดินบนถนนรถยนต์ก็ไม่เป็นอันตรายสำหรับพวกเขา ช้างจึงเดินเป็นเจ้าของถนนตามชอบใจได้ตลอดเวลาที่ต้องการ ฯลฯ 

 

                              วิธีแก้ไขป้องกันปัญหาระยะสั้นเร่งด่วนควรทำอะไรบ้าง?

 

                              1.ปรับเวลาการเปิดปิดเส้นทางที่ตัดผ่านด่านช้างสลับสับหว่างช่วงการให้รถวิ่ง กับขณะช้างข้ามถนนให้สอดคล้องพฤติกรรมการอพยพหากินของช้าง 2.เพิ่มเจ้าหน้าที่เฝ้าระวังและบังคับการปฏิบัติของผู้ใช้ทางอย่างเข้มข้น 

 

                              3.ประชาสัมพันธ์ให้ผู้ใช้รถใช้ทางปฏิบัติตามข้อห้าม และข้อแนะนำเมื่อเผชิญหน้ากับช้างอย่างเคร่งครัด ฯลฯ

 

                              ส่วนระยะยาว ต้องหันมาพิจารณาว่าเส้นทางลัดนี้ยังจำเป็นต้องใช้แค่ไหน? การจำกัดปริมาณผู้ใช้และนักท่องเที่ยวทำได้หรือไม่? การศึกษาวิจัยถึงพฤติกรรมและปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อความขัดแย้งกับมนุษย์ มีการเตรียมเคลื่อนย้ายและติดตามช้างป่าบางตัวที่ติดนิสัยทำลาย หรือเป็นอริกับรถยนต์ หรือมนุษย์ออกจากพื้นที่ ฯลฯ

 

                              เหล่านี้เป็นเพียงข้อมูลเพื่อนำไปใช้ในการพิจารณาแก้ปัญหาคนกับช้างในอนาคต อย่าให้ต้องกลายเป็น “ทางใคร.....ทางมัน” นะครับ!

 

 

 

 

 

------------------------

 

(พิชิตปัญหาสัตว์เลี้ยง : ทางใคร : โดย ... รศ.น.สพ.ปานเทพ รัตนากร)