ลด'อำนาจ - หน้าที่'กกต. : มอนิเตอร์ร่างรัฐธรรมนูญ | คมชัดลึก

              หลังรัฐธรรมนูญปี 2540 ประกาศใช้และสร้างองค์กรใหม่เพื่อมาควบคุมและจัดการการเลือกตั้ง โดยให้ชื่อว่า กกต. ผลปรากฏว่าสามารถทำงานได้อย่างดี จนได้รับความชื่นชมอย่างมาก  ประโยคที่ว่า "จะไม่ให้คนชั่วเหยียบบันไดสภา" กลายเป็นที่จดจำและโจษขาน

              ต่อมา กกต.โตมากขึ้นเรื่อยๆ และมีการขอ "ติดดาบ" เพื่อลงทัณฑ์นักการเมืองมากขึ้น จาก "ใบเหลือง" ก็ขอ "ใบแดง" นาทีนั้นไม่มีใครกล้าขัดเพราะผลงานที่ออกมาเด่นชัดเข้าตา ประกอบกับภาพในอดีตที่การจัดเลือกตั้งอยู่กระทรวงมหาดไทย นักการเมืองสามารถเข้าแทรกแซงได้ ทำให้คนยิ่งนิยมชมชอบ กกต. องค์กรแห่งนี้ขยายตัวขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นกระทรวงย่อมๆ

              แต่ "สนิมย่อมเกิดแต่เนื้อในตน" กกต.เริ่มใช้อำนาจและดุลพินิจที่ถูกตั้งคำถามอยู่บ่อยครั้ง  "ความเป็นกลาง" ยิ่งถูกตั้งคำถามบ่อยครั้งกว่า ความน่าเชื่อถือลดลงเรื่อยๆ ทั้งที่ต้องทำงานอยู่บนความน่าเชื่อถือ

              ความพยายามลดอำนาจ กกต. จึงเกิดขึ้นเรื่อยมา ก่อนรัฐประหารพวกเขาเหลือเพียงอำนาจจัดการเลือกตั้ง และออกใบเหลืองใบแดง ก่อนประกาศรับรองผลการเลือกตั้ง ส่วนหากเป็นหลังประกาศผลการเลือกตั้งก็ให้เป็นหน้าที่ของศาล

              จนกระทั่งวิกฤติการเมืองที่ผ่านมา กกต.ก็ยังคงถูกกล่าวหาว่ากลายเป็นหนึ่งในตัวละครของความขัดแย้ง

              ล่าสุด กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ได้ออกแบบ กกต.ใหม่ โดยตัดหน้าที่จัดการการเลือกตั้งและให้เหลือเพียง "ควบคุม" การจัดการเลือกตั้ง และมีอำนาจให้เพียง "ใบเหลือง" เท่านั้น  แต่ "ใบแดง" ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของศาล ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะจัดเป็นศาลเลือกตั้งในอนาคต

              ด้วยภารกิจที่น้อยนิดเท่านี้ กกต.จึงอยู่ในสภาพที่แทบไม่ต่างกับถูกยุบองค์กร รูปแบบที่เทอะทะ  มี กกต.จังหวัด สำนักงาน กกต.จังหวัด จะกลายเป็นสิ่ง "เกินความจำเป็น" ดีไม่ดีอาจจะเหลือเพียงสำนักงานส่วนกลางเล็กๆ ก็เป็นได้

              แต่ที่ต้องหวนกลับมาคิดให้ดีคือ เรากำลังจะถอยหลังกลับเข้าคลองหรือไม่ เพราะหลักคิดพื้นฐานของการตั้งองค์กรแห่งนี้คือไม่ต้องการให้หน่วยราชการอื่นจัดการเลือกตั้งเพราะถูกแทรกแซงได้

              ดังนั้น หากจะใช้ระบบนี้จริงก็ต้องออกแบบให้ชัดเจนว่าหน่วยงานที่มาทำหน้าที่จัดการเลือกตั้ง จะทำหน้าที่ "จัด" อย่างเดียว ส่วนอำนาจสั่งการ สืบสวน ให้คุณให้โทษต้องไม่มีอย่างเด็ดขาด หากจะทำอะไรที่เกินนี้ต้องไปขออนุมัติจาก กกต.กลาง หรือจากศาล แล้วแต่กรณีๆ ไป

              อำนาจและหน้าที่ เป็นของที่มาคู่กัน หากมีอำนาจแต่ไม่ทำหน้าที่ หรือทำหน้าที่ได้ไม่ดีพอกับที่อำนาจให้ไว้ อีกไม่นานอำนาจนั้นก็ย่อมถูกริบคืน กกต.เป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับกรณีนี้