สถานการณ์ความมั่นคงเอเชียปี2558 | คมชัดลึก

                เป็นปีที่สิบติดต่อกันแล้ว ที่ช่วงปลายปีต่อต้นปี จะมีการนำเสนอบทความ 4 ตอน วิเคราะห์คาดการณ์แนวโน้มของโลกในปีหน้า แบ่งออกเป็นภูมิภาคอาเซียน เอเชีย ตะวันออกกลาง และยุโรป โดยบทความชิ้นนี้จะเป็นตอนที่ 2 โดยประเมินสถานการณ์ด้านความมั่นคงของเอเชียในปี 2558

                การกุมบังเหียนประเทศชาติของสี จิ้นผิงแห่งจีน และนเรนทรา โมดีแห่งอินเดีย ได้สร้างปรากฏการณ์ขึ้นหลายอย่างที่ทำให้ทั้งภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกต้องจับตา ประการที่สำคัญคือ ทั้งสองยักษ์ตื่นแห่งเอเชียจะมีบทบาทในเวทีโลกในฐานะผู้นำที่แท้จริงมากขึ้น ผ่านทางการปรับตัวเพื่อรองรับยุทธศาสตร์ใหม่ นั่นคือการเป็นหนึ่งในโลกอย่างสร้างสรรค์ มิใช่ดึงดันเอาแต่กรอบความคิดเดิมหรือนึกถึงแต่ผลประโยชน์เฉพาะเป็นหลัก

                ด้วยเหตุนี้ เราจึงน่าจะเห็นการเดินเกมในเชิงมัดใจนานาชาติมากขึ้น จีนต้องปรับตัวจากการถูกมองเป็นแค่ผู้นำเศรษฐกิจปราศจากความร่วมรับผิดชอบกับปัญหาโลกหรือถึงขั้นจะเอาแต่ประโยชน์ส่วนตัวเช่นกรณีทะเลจีนใต้ จนทำให้โดนต่อต้านในระดับหนึ่ง แน่นอนว่า เป้าหมายสูงสุดนั้นไม่เปลี่ยนและนักวิเคราะห์ยังจับตามองการแก้ปัญหาในประเด็นอ่อนไหวที่จีนเคยยอมไม่ได้เหมือนเคย เช่น ซินเกียงที่น่าจะแรงขึ้นตามประสบการณ์ที่แกร่งขึ้นของฝ่ายต่อต้าน แต่จีนจะพยายามลดความขัดแย้งลง และใช้การทูตฝ่ายทหารเกาะเกี่ยวกับปัญหาความมั่นคงมากขึ้น

                รัฐบาลอินเดียแม้จะเป็นฝ่ายขวา แต่ก็หลุดกรอบของการรักษาความมั่นคงแบบเดิม แม้ว่าผู้กุมอำนาจในนิวเดลีจะยังระแวงจีนกับปากีสถาน แต่ก็เดินเกมออกนอกภูมิภาคมากขึ้นพ้นจากความลุ่มหลงวนเวียนแต่ในพื้นที่ อินเดียในปี 58 จะเร่งรัดนโยบาย ”มุ่งตะวันออก” แรงขึ้น ยื่นมือเข้าเกาะเกี่ยวกับปัญหายุทธศาสตร์ในเอเชียแปซิฟิก การลงทุนด้านความมั่นคงกับประเทศอย่างเวียดนามและพม่าอาจทำให้จีนวิตก ยิ่งอินเดียมองสหรัฐว่าคืออนาคตด้วยแล้ว

                ในปีที่ผ่านมารัฐบาลญี่ปุ่นแสวงประโยชน์จากความขัดแย้งในทะเลจีนตะวันออกไปในทางสร้างกรอบความมั่นคงใหม่ของตนอย่างได้ผล เพราะได้รับการสนับสนุนจากมติมหาชนด้วยดี เราจึงน่าจะได้เห็นญี่ปุ่นแสดงบทบาทด้านความมั่นคงในเอเชียแปซิฟิกเพิ่มมากขึ้น แต่อย่าเพิ่งคาดหมายว่า ทั้งญี่ปุ่นและจีนจะต้องลงเอยด้วยสงคราม เพราะทั้งสองเริ่มแสวงหาจุดลงตัวกันแล้ว เพื่อไม่ให้ความขัดแย้งกระเทือนต่อสภาวะเศรษฐกิจของตน ซึ่งญี่ปุ่นเริ่มมองเห็นทางออก ขณะที่จีนกำลังหาทางซอฟท์แลนดิ้ง

                เกาหลีเหนือยังเป็นประเด็นท้าทายนักวิเคราะห์อยู่ทุกปีว่า มันจะล้มเมื่อไหร่กันนะ แต่ก็รอดพ้นมาได้ทุกปีเช่นกัน คิม จอง อึน เก่งไม่น้อย ที่กระชับอำนาจเหนือทั้งคนของลุงและขุนทหารจนได้ อย่างน้อยก็ในเวลานี้ ซึ่งนั่นก็ทำให้เกาหลีเหนืออยู่ในภาวะไม่แน่นอนเข้าไปใหญ่ อาจมีความเป็นไปได้คิม จอง อึน อาจถูกสังหารฉับพลันและเกาหลีเหนือเปลี่ยนแปลงไปในชั่วข้ามคืน แต่ยังไม่เกิดสถานการณ์เช่นนั้นขึ้น เชื่อว่าประสบการณ์ที่พัฒนาขึ้นตามเวลาที่ผ่านไปจะทำให้เขาสุขุมและเดินเกมต่อรองกับชาติอื่นๆ ได้อย่างมีชั้นเชิงยิ่งขึ้นในปี 58

                ไม่เพียงแต่อินเดียที่อยากพ้นกรอบอนุภูมิภาคเอเชียใต้ ประเทศที่พอมีศักยภาพอย่างบังกลาเทศและศรีลังกาก็เช่นกัน ที่ต่างแสวงหาความร่วมมือจากเอเชีย-แปซิฟิก โดยเฉพาะจีน แต่ทั้งสองประเทศยังมีเงาดำของปัญหาการแทรกซึมของผู้มีแนวคิดเคร่งศาสนาหัวรุนแรงอยู่ และจะยิ่งสาหัสขึ้นในปีต่อๆ ไป ส่วนปากีสถานนั้น ยิ่งย่ำแย่หนักเหมือนเคย แม้จะมีรัฐบาลพลเรือนสองสมัยติดเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ แต่ก็ไม่ได้ทำให้สถานการณ์ความรุนแรงในประเทศดีขึ้นเลย