สถานการณ์ความมั่นคงอาเซียนปี2558 | คมชัดลึก

               เป็นปีที่สิบติดต่อกันแล้ว ที่ช่วงปลายปีต่อต้นปี จะมีการนำเสนอบทความ 4 ตอน วิเคราะห์คาดการณ์แนวโน้มของโลกในปีหน้า แบ่งออกเป็นภูมิภาคอาเซียน เอเชีย ตะวันออกกลาง และยุโรป โดยบทความชิ้นนี้จะเป็นตอนแรก โดยประเมินสถานการณ์ด้านความมั่นคงของอาเซียนในปี 2558

               ภายใต้บริบทใหม่ของเอเชีย ที่ร้อยรวมเอเชียแปซิฟิกเข้ากับเอเชียใต้จนกลายเป็นอินโด-แปซิฟิก โดยที่จีน สหรัฐ ญี่ปุ่นและอินเดีย ทวีการเกาะเกี่ยวกับอาเซียนเป็นปฏิสัมพันธ์โดยตรงกับการกระชับแน่นของความร่วมมือกันในกรอบสามเสาหลักประชาคมอาเซียนนั้น ส่งผลให้อิทธิพลของประเทศสมาชิกภูมิภาคนี้มีความแข็งแกร่งขึ้น ที่เห็นการเปลี่ยนแปลงจากเมื่อสิบปีก่อนชัดเจนที่สุดคือ อาเซียนพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น ผ่านทางความสำเร็จเป็นรูปธรรมของการเชื่อมโยงกันในด้านต่างๆ จนทำให้ชาติมหาอำนาจต้องเกรงใจในพลังอำนาจของภูมิภาคนี้ ที่เพิ่งก่อตัวขึ้นจริงๆ ด้วยท่าทีเช่นนี้ ปัญหาทะเลจีนใต้ในปีนี้น่าจะมีแนวโน้มดีขึ้น

               ด้วยการกดดันจากจีน เป็นแรงผลักดันทำให้เวียดนามและฟิลิปปินส์พัฒนาตนเองขนานใหญ่ ไม่เพียงแต่เรื่องความมั่นคง แต่เป็นทุกด้าน รวมทั้งการเปิดโอกาสให้ประเทศที่มีนโยบายแตกต่างจากจีน เช่น อินเดีย หรือญี่ปุ่น เข้ามามีส่วนในการพัฒนาด้านการป้องกันประเทศมากขึ้นนั้น คาดว่าทั้งสองประเทศจะยังคงรับมือกับจีนได้เป็นอย่างดี เวียดนาม กำลังกลายเป็นชาติที่มีอิทธิพลทางเศรษฐกิจมากขึ้นทุกที ส่วน ฟิลิปปินส์ อาจต้องเผชิญกับความท้าทายของการจัดการบังซาโมโรให้เป็นจริงบ้าง แต่เชื่อว่าปี 58 นี้ ยังเอาอยู่

               ในกระบวน 11 ประเทศของภูมิภาค อินโดนีเซียเป็นประเทศที่นานาชาติให้ความสนใจสูงสุดว่า ประธานาธิบดีวิโดโด จะต่อยอดความสำเร็จของยุดโดโยโนได้หรือไม่ แต่เศรษฐกิจที่แข็งแกร่งนำไปสู่ความกล้าหาญในการแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง เช่น การยกเลิกการอุดหนุนสินค้าต่างๆ นั้น มีแนวโน้มว่าจะเป็นไปในเชิงบวก ความฝันของอินโดนีเซียที่ต้องการดีดตัวให้ไกลกว่าการเป็นชาติผู้นำอาเซียนนั้น กำลังอยู่บนแทรคที่เป็นจริง

               พม่าก็เป็นอีกประเทศที่กำลังไปได้สวยด้วยการเปิดกว้างไปสู่การเป็นประชาธิปไตยอย่างรวดเร็วเหลือเชื่อ ทำให้นานาชาติเกาะเกี่ยวอย่างวางใจ การผ่อนปรนให้ฝ่ายค้านเข้ามามีบทบาทในการเมืองมากขึ้นนั้น เป็นพัฒนาการด้านดี เราอาจจะเห็นปรากฏการณ์น่าตื่นตะลึงในการเลือกตั้งปีนี้ก็เป็นได้ ขณะที่สันติภาพกับกลุ่มชาติพันธุ์กำลังจะก้าวเข้าสู่เฟสใหม่ในปีนี้ ที่ยังน่าห่วงคือ เรื่องของโรฮิงญากับมุสลิม ที่รัฐบาลพม่ายังไม่มีนโยบายที่ชัดเจนในการแก้ไข ยังคงเป็นระเบิดเวลารอการปะทุอยู่

               ลาวกำลังเติบโตขึ้นอย่างเข้มแข็ง แม้จะถูกจีนครอบงำมากขึ้น ขณะที่กัมพูชานั้น การผ่อนปรนของฮุน เซน จะช่วยให้บรรยากาศทางการเมืองที่อาจดูเข้มข้นในบางขณะนั้นไม่รุนแรงจนเอาไม่อยู่ ประเทศนี้กำลังก้าวไปข้างหน้าและลดทอนปัญหากับเพื่อนบ้าน เวลาผ่านไปกลุ่มประเทศอาเซียนใหม่จะผนึกกำลังเหนียวแน่นและแข็งแกร่งมากขึ้น ที่ มาเลเซีย ความขัดแย้งระหว่างพรรคร่วมรัฐบาลกับพรรคฝ่ายค้านน่าจะยังคงมีอยู่สูง ส่งผลกระทบต่อการทะยานเติบโตของเจ้าภาพอาเซียนไปมากกว่านี้ สิงคโปร์ ยังรักษาระดับของตน แม้จะมีปัญหาเชื้อชาติบ้าง บรูไน นั้น ก็พัฒนาประชาธิปไตยขึ้นมาก ขณะที่ติมอร์เลสเตก็เพิ่มความผูกพันกับอาเซียน