สู้เพื่อโลมา-เต่าบึงดำลายจุดแห่งแม่น้ำสินธุ | คมชัดลึก

 

                ตำนานพื้นบ้านเล่าขานว่า โลมาแม่น้ำสินธุแห่งปากีสถาน ครั้งหนึ่งเคยเป็นผู้หญิง แต่ถูกมุนีสาปกลายร่าง เพราะโกรธที่หญิงสาวลืมจัดหาอาหารให้แก่เขาในวันหนึ่ง

 

                หลังแหวกว่ายในมหานทีสินธุมานานหลายพันปี พวกมันกำลังถูกคุกคามจากการทำประมงไร้การควบคุมและแหล่งอาศัยถูกทำลายจากเขื่อนที่มนุษย์สร้างขึ้น เป็นงานหนักของนักอนุรักษ์ที่กำลังต่อสู้เพื่อทำให้สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดนี้ดำรงอยู่ต่อไป

 

                โลมาแม่น้ำสินธุ เมื่อโตเต็มที่อาจยาวถึง 2.5 เมตร เป็นหนึ่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหายากที่สุดในโลก มีประชากรเหลือเพียง 1,400 ตัวแหวกว่ายในแม่น้ำความยาว 1,200 เมตร ที่ไหลจากเทือกเขาหิมาลัยและออกสู่ทะเลอาหรับ ใกล้นครการาจี

 

                ความที่ตาบอด พวกมันใช้หลักโซนาร์ธรรมชาติ ตามหลักเอคโคโลเคชั่น หรือกระบวนการบอกระยะทางและทิศทางของสิ่งๆ หนึ่งโดยใช้เสียงสะท้อน ในการหาปลา กุ้งและเหยื่ออื่นๆ ในโคลนแม่น้ำ โลมาชนิดนี้ถูกจัดเป็นสัตว์เสี่ยงใกล้สูญพันธุ์ ในบัญชีแดงสัตว์ที่ถูกคุกคามขององค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (ไอยูซีเอ็น) ประชากรลดลงกว่าร้อยละ 50 นับจากปี 2487

 

                ในฤดูมรุสม ชาวบ้านจะพากันไปเฝ้าดูมันลอยคอขึ้นมาโผล่หัวและจมูกยาวๆ เหนือผิวน้ำ นำชีวิตชีวามายังแม่น้ำใต้ร่มเงาของฝายทดน้ำซัคเคอร์ ที่สร้างขึ้นโดยอังกฤษ ห่างประมาณ 400 กิโลเมตรจากทางเหนือของนครการาจี

 

                แต่เขื่อนและฝายมากมายที่สร้างขวางแม่น้ำสินธุ นับจากปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 เพื่อช่วยการชลประทานพื้นที่เกษตร ได้ตัดแแยกแบ่งแหล่งอาศัยของโลมาเป็น 17 ส่วนออกจากกัน และโลมาใน 10 ส่วนเหล่านี้ได้หายสาบสูญไปแล้ว ตามผลการศึกษาตีพิมพ์ในวารสาร พลอส วัน โดยผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดรูวส์เมื่อไม่นานนี้

 

                ส่วนประชากรที่เหลืออยู่เผชิญความเสี่ยงมากขึ้นจากการที่แหล่งอาศัยไม่ได้รวมเป็นผืนเดียวกัน

 

                เมื่อแม่น้ำลดระดับลงหลังฤดูมรสุม โลมาจะติดค้างอยู่ตามบึงและสาขาแม่น้ำที่แยกออกจากกัน ทำให้พวกมันหิวโหย และสุ่มเสี่ยงจากผู้ล่า

 

                ภัยคุกคามอีกอย่างต่อโลมา มาจากการทำประมง โลมาอาจติดแหดักปลาใต้น้ำ เวลาขึ้นมาหายใจทุก 1-2 นาที

 

                โครงการปกป้องโลมา แห่งกองทุนเพื่อสัตว์ป่าโลก (ดับเบิลยูดับบิลยูเอฟ) สร้างเครือข่ายชุมชนประมงสองฝั่งแม่น้ำ และลำคลองที่เชื่อมถึงกัน เพื่อช่วยเฝ้าระวังโลมาติดแหและแจ้งเหตุไปยังนักอนุรักษ์ นอกจากนี้ ยังเสริมกิจกรรมปลุกจิตสำนึกและการเรียนรู้หลากหลายให้ชาวประมง ชุมชนและประชาชนส่วนอื่นๆ เกี่ยวกับแหล่งอาศัยของโลมา ภัยคุกคาม และความสำคัญของการดำรงอยู่ของมันในแม่น้ำ

 

                แต่ในขณะที่ดับเบิลยูดับเบิลยูเอฟ และหน่วยงานหลายแห่งของปากีสถานพยายามอย่างหนักเพื่ออนุรักษ์โลมา กลับมีภัยคุกคามใหม่ต่อระบบนิเวศแม่น้ำสินธุอุบัติขึ้นอีก นั่นคือ การลักลอบจับเต่าบึงดำ หรือเต่าดำลายจุด เพื่อนำไปขายอย่างผิดกฎหมายให้ลูกค้าในจีนและไทย

 

                เต่าบึงดำมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว สีดำลายจุดสีขาวและเหลือง เป็นที่ชื่นชอบของบรรดาคนรักเต่าจำนวนมากที่อยากได้เป็นสัตว์เลี้ยง

 

                กูลัม กาดีร์ ชาห์ นักวิจัยไอยูซีเอ็น กล่าวว่า การลักลอบขนเต่าดำลายจุดเพิ่มขึ้นในอัตราที่น่าตกใจ เนื่องจากตลาดที่ให้กำไรอย่างงามในประเทศอย่างไทยและจีน เต่าตัวหนึ่งอาจทำราคาได้ถึง 1,600 ดอลลาร์ (5.12 หมื่นบาท) ในต่างประเทศ โดยที่ราคามีแต่จะสูงขึ้น ทั้งจากความหลงใหลอยากได้ของผู้ชื่นชอบเต่าที่กำลังมองหาสัตว์เลี้ยง และฝ่ายที่ต้องการจะบริโภคเนื้อหรือใช้สัตว์ชนิดนี้เพื่อทำยาแผนโบราณ