สื่อขายเรตติ้ง | คมชัดลึก

 

                             ผู้ผลิตสินค้าทั้งหลายก่อนที่จะทำการผลิตหรือพัฒนาสินค้า ย่อมต้องสำรวจความต้องการของลูกค้าก่อน เพื่อจะได้ผลิตออกมาให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคหรือตลาด ซึ่งธุรกิจสื่อทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็น สื่อสิ่งพิมพ์, สื่อวิทยุ, สื่อโทรทัศน์ หรือ สื่ออิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ ล้วนมีวงจรธุรกิจที่ไม่ต่างไปจากสินค้าอื่นๆ มากนัก เพราะต้องผลิตเนื้อหาให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคเช่นกัน เพียงแต่รายได้ของธุรกิจสื่อนอกจากจะมีที่มาจากผู้บริโภคแล้ว ยังมีรายได้หลักที่เป็นตัวเลขสูงกว่ามาจากการขายโฆษณาอีกด้วย

 

                             การหารายได้จากผู้บริโภคโดยตรง กับการหารายได้จำนวนมากจากผู้สนับสนุนหรือผู้ลงโฆษณา ล้วนมีสิ่งที่ต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน นั่นคือ การที่จะหารายได้จากการโฆษณาได้มากๆ ต้องอาศัยอ้างอิงจากตัวเลขของผู้บริโภคเป็นฐาน แต่การจะหาฐานตัวเลขผู้ชมได้ก็ย่อมต้องมีทุนจากรายได้โฆษณามาสร้างเนื้อหาที่มีคุณภาพด้วยเช่นกัน 

 

                             ตัวเลขอ้างอิงหรือที่เรียกกันว่า “เรตติ้ง” จึงเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับการประกอบธุรกิจสื่อ ในขณะที่ผู้บริโภค, ผู้อ่าน, ผู้ฟัง และผู้ชม ซึ่งคือผู้เสพสื่อในประเทศไทย ถูกสร้างให้เป็นผู้บริโภคที่ต้องการเสพสินค้า หรือสื่อที่หวือหวามีสีสัน สื่อในประเทศไทยจำนวนหนึ่งจึงถูกผลิตออกมาในแนวหวือหวาเพื่อสนองตอบวัฒนธรรมการบริโภค

 

                             สื่อสิ่งพิมพ์และสื่อวิทยุดูจะมีข้อจำกัดในการผลิตงานหวือหวามากกว่าสื่ออื่นๆ เช่น โทรทัศน์ เพราะปราศจากภาพเคลื่อนไหวและเสียงที่เร้าใจ ทุกวันนี้เราจึงพบเห็นสื่อโทรทัศน์นำเสนอข่าวออกแนวบันเทิงจนแทบจะแยกกันไม่ออก ข่าวและสารคดีบางชิ้นถูกนำเสนอด้วยวิธีการและรูปแบบของภาพยนตร์หรือละคร และมีการสรุปลงท้ายให้รับรู้กันไปเลยว่า ใครหรือฝ่ายใดเป็นพระเอกหรือผู้ร้ายในข่าวนั้นๆ

 

                             มีการนำเสนอภาพข่าวที่ถือว่าเป็นการละเมิดสิทธิของผู้ที่ตกเป็นข่าว มีการนำเสนอภาพที่ถูกกำหนดว่าเป็นภาพอุจาด, อนาจาร ฯลฯ เช่น มีการเอาภาพของผู้เสียชีวิตมาฉายให้ชมโดยไม่มีการปิดบังภาพ หรือปิดบังก็ทำเพียงแค่พอเป็นพิธี เพื่อเป็นข้ออ้างเมื่อมีคดีความทางกฎหมายเกิดขึ้นเท่านั้น

 

                             สื่อโทรทัศน์ในปัจจุบันนี้ แม้จะเป็นสื่อที่ทรงอิทธิพลมากต่อสังคมไทย แต่ก็เป็นสื่อที่ละเมิดหรือคาบเส้นแบ่งระหว่างจรรยาบรรณสื่อ กับการค้าที่ต้องดิ้นรนเพื่อสนองตอบตลาดหรือดิ้นเพื่อไขว่คว้าหาเรตติ้งอยู่เป็นประจำ จนทำให้เกิดการทวงถามทำนองนี้เกิดขึ้นบ่อยครั้ง และยังไร้เสียงตอบที่ชัดเจนจากสื่อเจ้าประจำที่ถูกกล่าวหา  

 

                             นั่นอาจจะเป็นเพราะสื่อที่กล้ากระทำการก้าวล้ำเส้นจรรยาบรรณออกมา ยังอาศัยข้ออ้างจากเรตติ้งว่าสามารถสนองตอบผู้บริโภคของตนเองได้ และนำเอาข้ออ้างซึ่งก็คือเรตติ้งหรือตัวเลขชี้วัดจำนวนผู้ชมนั้น ไปอ้างเป็นความดีความชอบในการที่จะหารายได้จากเงินค่าโฆษณาได้สูงมากๆ อีกต่อหนึ่ง ฉะนั้นการเสพหรือบริโภคสื่อในทุกวันนี้ผู้บริโภคจึงต้องถามตัวเองว่า ต้องการเสพสื่อที่มีคุณภาพและจรรยาบรรณ หรือต้องการเสพสื่อที่มีเรตติ้งสูงๆ พอที่จะเอาไปเม้าท์มอยพูดคุยกับคนอื่นได้อย่างออกรส แต่ไม่ได้ประโยชน์ต่อตัวเองและสังคมแม้แต่น้อยครับ

 

 

 

 

 

------------------------------

 

(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : สื่อขายเรตติ้ง : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)