อัคราภิรักษศิลปิน | คมชัดลึก

      “เอกองค์อัคราภิรักษ์
ผู้พิทักษ์ศิลปะไทย
เลื่องชื่อระบือไกล
ชาวโลกได้ประจักษ์จินต์

      พระองค์ทรงสร้างสาน
มวลผลงานหัตถศิลป์
ทั่วแคว้นแดนแผ่นดิน
จากพื้นถิ่นทั่วผืนไทย

      ให้เป็นสมบัติชาติ
ที่สามารถภาคภูมิใจ
มรดกอันยิ่งใหญ่
สืบทอดไปชั่วกาลนาน ฯ”

               สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีคุณูปการอย่างใหญ่หลวงต่อศิลปะไทย พระองค์ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของศิลปวัฒนธรรมไทย จึงทรงส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการอนุรักษ์และสืบสานเพื่อมิให้สาบสูญ รวมทั้งการเผยแพร่ และพัฒนา จนเป็นที่แพร่หลายเช่นในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นงานด้านหัตถศิลป์ หัตถกรรมพื้นบ้าน ประณีตศิลป์ ศิลปะแขนงต่างๆ จนถึงนาฏศิลป์ชั้นสูง เช่นโขน เป็นต้น

               ในปี 2555 เนื่องในวาระที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมายุ 80 พรรษา กระทรวงวัฒนธรรมจึงได้ดำเนินการทูลเกล้าฯ ถวายพระราชสมัญญานาม “อัคราภิรักษศิลปิน” แด่พระองค์ โดยมีความหมายว่า “ศิลปินยิ่งใหญ่ ผู้ปกปักรักษางานศิลปะ”

               สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระปรีชาญาณด้านศิลปะทุกแขนง ทั้งการประพันธ์ ดนตรี ศิลปหัตถกรรม และประณีตศิลป์ต่างๆ นอกจากจะทรงซาบซึ้งในความงดงามของศิลปะแล้ว ยังทรงตระหนักถึงคุณค่าของศิลปะทั้งในฐานะของวิถีชุมชนซึ่งมีรากฐานทางประวัติศาสตร์ ความเชื่อ ศาสนา และคตินิยมในท้องถิ่น และในฐานะของมรดกของชาติโดยรวม จึงทรงทำนุบำรุงและอุปถัมภ์ศิลปะพื้นบ้าน ทำให้งานหัตถศิลป์หลายอย่างที่เกือบจะสูญหาย กลับมาเป็นที่รู้จักอีกครั้งหนึ่ง ทั้งยังเป็นงานที่สร้างรายได้แก่ศิลปินและชุมชน ทำให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นด้วย

               นอกจากการส่งเสริมงานศิลปะให้เป็นที่นิยมในประเทศแล้ว พระองค์ยังทรงทำหน้าที่ในการเผยแพร่ศิลปะไทยออกไปสู่สายตาของชาวโลก ทุกครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างประเทศจะทรงชุดไทยพระราชนิยม ที่ทรงฟื้นฟูและประยุกต์ขึ้นเพื่อให้เป็นเครื่องแต่งกายของสตรีไทย หรือพระภูษาไหมไทยและผ้าพื้นเมือง เช่น มัดหมี่ แพรวา ขีด และจก เป็นต้น กระเป๋าที่ทรงถือก็จะทำจากผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เช่น ย่านลิเพา หรือถมทอง สิ่งของที่พระราชทานแก่ผู้นำของประเทศเจ้าภาพ ก็ล้วนเป็นงานหัตศิลป์ไทยที่วิจิตรงดงามและทรงคุณค่าทางศิลปะ

               พระองค์ยังทรงส่งเสริมให้มีการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ในการผลิตศิลปะภัณฑ์ เช่น ใช้สีจากธรรมชาติในการย้อมผ้า การทำตุ๊กตาจากดินเหนียว ทอเสื่อกระจูด เครื่องประดับจากปีกแมลงทับ เป็นต้น ขณะเดียวกันก็ทรงห่วงใยและอนุรักษ์ศิลปะโบราณของไทย ทั้ง สถาปัตยกรรม จิตรกรรม ประติมากรรม วรรณกรรม ดนตรี นาฏศิลป์ และหัตถศิลป์ อันเป็นเครื่องแสดงถึงอารยธรรม และความเจริญรุ่งเรืองของชาติไทยแต่อดีตกาล ให้คงอยู่ยั่งยืนตลอดไป