ถาม-ตอบ ปฏิรูปสื่อ | คมชัดลึก

 

                         ให้สัมภาษณ์ไว้ในหลายที่ ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ โทรทัศน์ ครั้งสุดท้ายที่ อัมรินทร์ทีวี เมื่อวันพฤหัสฯ (7 สิงหาคม 2557) แต่ที่ดูมีน้ำมีเนื้อพอจะมาถ่ายทอดกันต่อได้ เห็นจะเป็นบทสัมภาษณ์ขนาดยาว ใน “แท็บลอยด์” ไทยโพสต์ ฉบับประจำวันที่ 3-9 สิงหาคม 2557 หลายคนอาจจะไม่มีโอกาสอ่าน หลายเรื่องราว ที่คุณวรพล กิตติรัตวรางกูร ถามผม โดยเฉพาะเรื่องการปฏิรูปสื่อ 1 ใน 11 ด้านสำคัญที่เขียนไว้ในรัฐธรรมนูญ ต้องยอมรับว่า รัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะเป็นรัฐธรรมนูญที่จะพูดถึงเรื่องการปฏิรูปสื่อในเชิงรูปธรรมอีกครั้งหนึ่ง หลังจากสภาร่างรัฐธรรมนูญได้ตราแม่บทการปฏิรูปสื่อวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ไว้ในมาตรา 40 ของรัฐธรรมนูญปี 2540 

 

                         ความต่างอย่างมีนัยสำคัญของรัฐธรรมนูญปี 2540 กับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ก็คือ บริบททางสังคมที่เป็นแรงขับเคลื่อนให้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารจัดการสื่อ ปี 2540 มาจากเหตุการณ์ชุมนุมทางการเมือง เมื่อเดือนพฤษภาคม 2535 ซึ่งรัฐบาลได้ใช้สื่อของรัฐ บิดเบือน ข้อมูลข่าวสาร ทำให้ผู้ชุมนุมเพื่อกดดันให้นายกรัฐมนตรีที่มาจากการปฏิวัติ ออกจากตำแหน่งกลายเป็นผู้ร้าย ในขณะที่บริบทสังคม ที่จะกำหนดเนื้อหาในการปฏิรูปสื่อตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ มาจากความขัดแย้งรุนแรงของคนในสังคม ซึ่งสาเหตุสำคัญมาจากการทำหน้าที่ของสื่อ รวมทั้งความเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อ หรือ Media Landscape ซึ่งทำให้ทิศทางการทำงานของสื่อมุ่งสู่เป้าหมายทางธุรกิจมากขึ้น

 

                         แน่นอนว่า เมื่อขนาดของการประกอบธุรกิจใหญ่ขึ้น นอกจากการคำนึงถึงผู้รับสารแล้ว ผู้บริหารยังจำเป็นต้องคิดถึงการหารายได้ให้เพียงพอที่จะหล่อเลี้ยงองค์กรให้อยู่รอด และยังต้องคิดถึงผู้เกี่ยวข้องอื่นๆ เช่น เจ้าของ ผู้ถือหุ้น แต่ปัญหาสำคัญก็คือ จุดสมดุลของเป้าหมายทางธุรกิจและอุดมการณ์อยู่ที่ใด นี่เป็นข้อถกเถียงกันพอสมควร และยังต้องไปคิดหาการออกแบบรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพื่อสร้างโมเดล ที่จะทำให้ถนนสองสายนี้ วิ่งคู่ขนานกันไป โดยไม่สูญเสียอุดมการณ์และไม่ล้มเหลวทางธุรกิจ

 

                         ในการไปให้ข้อมูลต่อคณะทำงานเตรียมการปฏิรูป ของ คสช. ผมพบความจริงว่า คสช.ให้ความสำคัญกับการปฏิรูปสื่อในแง่ของความขัดแย้งในสังคม จากการทำงานของสื่อ โดยเฉพาะการถ่ายทอดวาทกรรมที่สร้างความเกลียดชัง หรือ Hate Speech เท่านั้น  ซึ่งอาจจะเป็นคนละเรื่อง คนละประเด็นกับปัญหาเชิงโครงสร้างของสื่อในปัจจุบัน เพราะสิ่งที่ คสช.มองนั้น คือบทบาทของสื่อการเมือง ที่ใช้ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีการสื่อสาร สร้างช่องทางการสื่อสาร ที่ใช้ตอกย้ำความคิดในเชิงอุดมการณ์ ซึ่งหลายครั้งเลยเถิดไปจนถึงการยั่วยุ เพิ่มน้ำหนักความขัดแย้ง และนำไปสู่การใช้ความรุนแรงในที่สุด

 

                         ต่อไปนี้ เป็นบางคำถามที่ผมตอบ และตัดตอนมาจากแท็บลอยด์ไทยโพสต์

 

                         มองเจตนาอย่างไร ทำไม คสช.ถึงเขียนในรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวให้ปฏิรูปสื่อ

 

                         คุณคิดว่า คสช.ยึดอำนาจเพราะอะไร ยึดอำนาจเพราะคนในสังคมมันแตกแยก มันทะเลาะกันจนขนาดว่า ถ้าปล่อยให้เหตุการณ์อย่างนั้นเป็นต่อไป มันก็มีแต่จะร้าวลึกลงไปเรื่อยๆ ถ้าคุณย้อนหลังไป 2 เดือนที่แล้ว คุณคิดว่าคนพวกนั้นจะเข้าใจกันไหม คน 7 คณะ (เหตุการณ์วันที่ 22 พฤษภาคม 2557) เข้าไปพูดคุยว่าจะปรองดอง จะหาทางออกยังไงดี แต่คน 7 คณะ 7 กลุ่ม ยืนยันเอาตามของตัวเอง 7 เรื่องไม่มีใครลดราวาศอกให้แก่กัน มันจะเดินหน้าต่อไปได้ไหม 

 

                         แต่เราย้อนกลับมาว่า สิ่งที่มันเกิดขึ้น มันมาจากอะไร ข้างหน้ามันคือตัวแทนของแต่ละกลุ่ม เบื้องหลังคือ สื่อที่ไปแบ็กอัพให้คนเหล่านั้น สื่อที่ไปสร้าง Agenda ไปทำให้ภาพทางสังคมของคนเหล่านั้นที่คิดว่ามีอำนาจ ฉะนั้น สื่อคือตัวการสำคัญ

 

                         ถือว่าสื่อมีบทบาทสำคัญ

 

                         เราต้องยอมรับว่า สื่อเป็นจำเลยสำคัญที่ทำให้เกิดเหตุการณ์วันนี้ขึ้น สื่อก็ต้องรับผิดชอบ มันเป็นประเด็นสำคัญที่ทำให้ คสช.คงเห็นเหมือนกันว่า บทบาทของสื่อมีความสำคัญมาก ในการทำให้สังคมเกิดปรากฏการณ์ความขัดแย้งที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ชาติไทยก็ว่าได้ จึงเป็นเรื่องปกติที่ คสช.อยากมาทำเรื่องสื่ออย่างจริงจัง เลยแยกเรื่องปฏิรูปสื่อออกมาเป็นหัวข้อหนึ่งเลยในการจะไปร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

 

                         เราจะผลักดันการปฏิรูปสื่ออย่างไร

 

                         เรื่อง สนช.เราได้ยืนยันมาตลอดทั้งอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการว่า องค์กรวิชาชีพจะไม่ส่งคนไปอยู่ใน สนช.โดยเด็ดขาด แต่ไม่ได้แปลว่า ในขั้นตอนของการยกร่างรัฐธรรมนูญ หรืองานด้านนิติบัญญัติอื่นๆ (การให้ข้อมูลเรื่องปฏิรูปสื่อ) จะไม่มีตัวแทนสื่อเลย ขั้นตอนการร่างรัฐธรรมนูญ ผมคิดว่าถ้าเป็นไปได้ ควรผลักดันคนของเราเข้าไปมีบทบาทในนั้น เพราะการปฏิรูปสื่อสารมวลชนเป็นหัวใจสำคัญอันหนึ่งของรัฐธรรมนูญ เราคงไม่สบายใจ ถ้าให้คนอื่นหรือใครก็ไม่รู้มาปฏิรูปเรา ถ้ามีช่องทางพอให้ผลักดันได้ ในส่วนของกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ เราก็ควรผลักดันคนของเราให้เข้าไปมีบทบาทด้วย

 

                         นี่เป็นเพียงบางคำตอบ คำถามของการปฏิรูปสื่อ ติดตามฉบับเต็มได้ใน ไทยโพสต์ แท็บลอยด์ ฉบับประจำวันที่ 3-9 สิงหาคม 2557

 

                         ยังอาจมีคำถามอีกมาก เรื่องปฏิรูปสื่อ โดยเฉพาะการทำลายกำแพงทุน ที่กำลังเข้ามายึดครองพื้นที่สื่อในนาทีนี้

 

 

 

 

 

-----------------------

 

(ถาม-ตอบ ปฏิรูปสื่อ : จอกอ Chairman NPCT facebook/twitter - chakkrish)