เปิด'หัวใจ'ร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราว | คมชัดลึก

 

          ภายในสัปดาห์นี้อาจจะมีการประกาศใช้ "รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)" ซึ่งจะเป็นการเดินเข้าสู่ระยะที่ 2 ตามโรดแม็พของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ประเทศไทยจะเดินไปสู่การปฏิรูปอย่างแท้จริงหรือไม่ จะเกิดความปรองดองในชาติได้หรือไม่ อยู่ที่ "หัวใจ" ของรัฐธรรมนูญชั่วคราวนี้ 

 

          ถึงแม้ว่าร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราว ยังไม่ปรากฏออกมา แต่หากถามว่า "หัวใจ" ของ "รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว" นี้อยู่ตรงไหน ก็สามารถบอกได้เลยว่าอยู่ที่ 3 ส่วน คือ 1.อำนาจของ คสช. และอำนาจของคณะรัฐมนตรี 2.สภานิติบัญญัติ และ 3.สภาปฏิรูป

 

          ในส่วนของอำนาจ คสช. และ ครม.ซึ่งก่อนหน้านี้ทาง คสช.ให้คณะทำงานร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราวไปปรับแก้เพื่อไม่ให้อำนาจของทั้งสองส่วนนี้เกิดการทับซ้อนกัน ล่าสุดนั้น พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้า คสช. พูดไว้ชัดเจนแล้วระหว่างออกรายการ "คืนความสุขให้คนในชาติ" เมื่อวันศุกร์ว่า รัฐบาลจะเน้นหนักในด้านบริหารราชการ ส่วนงานด้านความมั่นคงจะให้ คสช. ดูแลรับผิดชอบเป็นหลัก

 

          สำหรับอำนาจในการดูแลด้านความมั่นคงของ คสช.นั้น น่าจะเขียนไว้อย่างกว้าง เช่นเดียวกับในธรรมนูญการปกครองปี 2534 ที่กำหนดให้คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) "มีอำนาจสั่งการหรือกระทำการใดๆ เพื่อประโยชน์ในการป้องกัน ระงับ หรือปราบปรามการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายความสงบเรียบร้อยหรือความมั่นคงแห่งชาติ ราชบัลลังก์ เศรษฐกิจของประเทศ หรือราชการแผ่นดิน หรือการกระทำอันเป็นการก่อกวนหรือคุกคามความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการกระทำอันเป็นการทำลายทรัพยากรของประเทศ หรือเป็นการบั่นทอนสุขภาพอนามัยของประชาชน" 

 

          นั่นคือ แม้จะมีคณะรัฐมนตรีแล้ว คสช.ก็ยังจะสามารถออกประกาศหรือคำสั่งเพื่อความมั่นคงได้

 

          "สภานิติบัญญัติแห่งชาติ" หรือ สนช. เป็นอีกส่วนที่สำคัญของร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราว ซึ่งชัดเจนว่าจะมี 200 คน ที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช. แต่สิ่งสำคัญกว่านั้นคือ หน้าตาของคนที่จะมาเป็น สนช. จะเป็นอย่างไร จะสะท้อนภาพว่าเป็นสภาของ คสช.มากน้อยเพียงใด จะมีภาพว่าเป็นตัวแทนของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหรือไม่ ที่สำคัญสัดส่วนของ "ทหาร" จะมีมากน้อยเพียงใด ซึ่งจากข่าวล่าสุดที่ปรากฏออกมาคือ อาจจะมีทหารทั้งในและนอกประจำการมากถึงเกือบครึ่ง

 

          หน้าที่สำคัญของ สนช. จะมี 2 ส่วน คือ ให้ความเห็นชอบบุคคลที่จะไปเป็น "นายกรัฐมนตรี" และทำหน้าที่ฝ่ายนิติบัญญัติ คือ "ตรากฎหมาย" ซึ่งเบื้องต้น พล.อ.ไพบูลย์ คุ้มฉายา ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก (ผช.ผบ.ทบ.) ในฐานะหัวหน้าฝ่ายกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม คสช. เปิดเผยออกมาว่า จะผลักดันร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของ สนช.ประมาณ 100-200 ฉบับ โดยเป็นกฎหมายที่ค้างการพิจารณาจากสภาชุดที่แล้ว และกฎหมายที่ร่างขึ้นมาใหม่   

 

          หัวใจของรัฐธรรมนูญชั่วคราวอีกส่วนคือ "สภาปฏิรูป" ซึ่งหากเป็นไปตามที่ พล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง ผู้บัญชาการทหารอากาศ ในฐานะรองหัวหน้า คสช. พูดก่อนนี้ สภาปฏิรูปจะมีชื่อทางการว่า "สภาปฏิรูปแห่งชาติ" หรือ สปช. 

 

          สภาปฏิรูป จะมีที่มา 2 ส่วน คือ ตัวแทนกลุ่มปฏิรูป 11 กลุ่ม กล่มละ 50 คน รวมเป็น 550 คน โดยทั้ง 11 กลุ่มคือกลุ่มปฏิรูปที่ คสช.วางไว้ ได้แก่ 1.การทุจริตคอร์รัปชั่น 2.การเข้าสู่อำนาจ (นิติบัญญัติ) และตุลาการ 3.การใช้อำนาจการบริหาร(การรวมอำนาจ และการกระจายอำนาจ) 4.การควบคุมอำนาจ (กระบวนการยุติธรรมและองค์กรอิสระ) 5.ระบบพลังงาน 6.การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน 7.ด้านสื่อสารมวลชน 8.การศึกษา การเรียนรู้ และภูมิปัญญา 9.คุณธรรมจริยธรรม 10.ความเหลื่อมล้ำทางด้านเศรษฐกิจและสังคม 11.การจัดสรรทรัพยากรที่ดิน น้ำ และป่าไม้ 

 

          และอีกส่วนจะเป็นตัวแทนจาก 76 จังหวัด ที่ถึงนาทีนี้ยังเป็นข้อสงสัยว่าทำไมมีแค่ 76 จังหวัด ทำไมไม่เป็น 77 จังหวัด ในส่วนของจังหวัดนั้น จะมีตัวแทนเข้ามาจังหวัดละ 5 คน รวมเป็น 380 คน และคัดเลือกให้เหลือจังหวัดละ 1 คน จากนั้นจะนำตัวแทนของทั้ง 2 ส่วน มาคัดเลือกอีกครั้งให้เหลือ 250 คน

 

          คำถามตอนนี้ คือ ในขั้นตอนการได้มาซึ่งตัวแทนของแต่ละกลุ่ม แต่ละจังหวัดในเบื้องต้นจะมาอย่างไร หากบางกลุ่มมีผู้สมัครเข้ามาเกินจำนวนที่กำหนดใครจะเป็นคนกรองในขั้นนี้ จะมีกรรมการสรรหาขึ้นมาหรือไม่ และที่สำคัญ ในขั้นสุดท้าย "ใคร" จะเป็นคนคัดเลือกเพื่อให้เหลือ 250 คน จะเป็น "คสช." หรือไม่

 

          นอกจาก "หัวใจ" ของรัฐธรรมนูญชั่วคราวดังกล่าวแล้ว ยังมีอีกหลายประเด็นที่ยังต้องรอดู เช่น จะกำหนดให้มีการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวรหรือไม่ คสช.จะมีอำนาจ "ปลด" นายกฯ ได้หรือไม่ และหากเป็นไปตามที่มีการวิเคราะห์กันว่า พล.อ.ประยุทธ์ อาจจะมาเป็น "นายกฯ" เอง จะมีการกำหนดอำนาจส่วนนี้ไว้หรือไม่ อย่างไร  

 

          สิ่งเหล่านี้คือ การเข้าสู่ระยะที่ 2 ตามโรดแม็พของ คสช.ที่กำหนดไว้ 3 ระยะ คือ ระยะแรก สร้างบรรยากาศสู่ความปรองดอง ระยะ 2 มี สนช. ครม. และสภาปฏิรูปเพื่อจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับถาวรให้เสร็จภายในระยะเวลาประมาณ 1 ปีหลังจากนี้ เพื่อเข้าสู่การเลือกตั้งตามกติกาใหม่ประมาณเดือนตุลาคม ปีหน้า และได้รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งภายในปี 2558 

 

          ประเทศไทยจะเดินไปทางไหน จะเกิดการปฏิรูปประเทศได้จริงหรือไม่ ล้วนเป็นสิ่งที่ต้องจับตา โดยมีจุดเริ่มต้นที่ "รัฐธรรมนูญชั่วคราว" ที่กำลังจะคลอดออกมา

.......................................
(หมายเหตุ เปิด "หัวใจ" ร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราว : รายงาน  โดย... สมฤทัย ทรัพย์สมบูรณ์ สำนักข่าวเนชั่น)