ลอตเตอรี่80บาททางออกหรือทางตัน? | คมชัดลึก

               "จำหน่ายสลากกินแบ่งรัฐบาลในราคา 80 บาท เริ่มตั้งแต่วันที่ 2 กรกฎาคมนี้..." อีกหนึ่งนโยบายคืนความสุขให้คอหวยทั่วประเทศ ของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เป็นที่น่าจับตาอย่างยิ่งว่าจะคืนความสุขได้อย่างยั่งยืนหรือไม่?!!

                การลดราคาสลากกินแบ่งรัฐบาลให้เหลือคู่ละ 80 บาท ผู้ค้าสลากกินแบ่งรัฐบาลรายย่อยส่วนใหญ่ ยังคงมองว่าเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก เนื่องจากที่ผ่านมาผู้ค้ารายย่อยยังรับสลากมาขายต่อในราคา 92- 94 บาท อย่าง "อ่อนแก้ว จันทร์ตะเครือ" อายุ 64 ปี ผู้ค้าลอตเตอรี่รายหนึ่ง ยอมรับว่า รับสลากมาจากผู้ค้ารายใหญ่ในราคากว่า 90 บาท ถ้าจะให้ขาย 80 บาทก็ขาดทุน แต่งวดหน้าไม่รู้ว่าจะตกลงกันอย่างไร ถ้าซื้อมาในต้นทุน 75 บาท ก็ยินดีขาย 80 บาท

                "ผู้ค้ารายใหญ่ มีโควตาเยอะ อย่างป้าไปรับมาขายต่อ เขาก็ได้กำไรเยอะ แต่งวดหน้าไม่แน่ ถ้าสมมุติว่ากองสลากมาขายโดยตรงในราคา 75 บาท ป้าก็ขาย 80 บาทได้ใบละห้าบาทป้าก็พอแล้ว" อ่อนแก้ว บอกอย่างมีความหวัง

                ขณะเดียวกัน มีความเคลื่อนไหวจากเครือข่ายประชาชนปฏิรูปกองสลาก โดย "ธนากร คมกฤส" รณรงค์ผ่าน Change.org ตั้งแต่เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2557 ในแคมเปญ "เพื่อความโปร่งใส หยุดขายเกินราคา นำเงินมาพัฒนาสังคม" ถึงคณะกรรมการสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล และผู้มีอำนาจที่เกี่ยวข้อง ปฏิรูปกองสลากเพื่อแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่ค้างคามาอย่างยาวนาน อาทิ ปัญหาการขายสลาก จากใบละ 80 บาท เป็น 120-130 บาท เพราะการจัดสรรโควตาไม่เป็นธรรม, ปัญหากองสลากอยู่ภายใต้อิทธิพลของฝ่ายการเมือง เพราะบอร์ด 8 ใน 9 คนมาจากการแต่งตั้งของฝ่ายการเมือง รวมถึงเรียกร้องให้แก้ไข พ.ร.บ.สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ.2517 เป็น พ.ร.บ.กิจการสลากเพื่อสังคม และจัดสรรรายได้เน้นมาช่วยเหลือสังคม ไม่ใช่นำเข้ารัฐเหมือนในอดีต โดยมีผู้ร่วมลงชื่อสนับสนุนเกือบ 15,000 ราย

                คุณ "พิศณุ นาคสาร"  หนึ่งในผู้ร่วมลงชื่อสนับสนุน มองว่า ลอตเตอรี่เป็นสินค้าของรัฐแท้ๆ รัฐควบคุมแต่เพียงผู้เดียว แต่กลับปล่อยให้ขายเกินราคา สะท้อนถึงความไม่มีประสิทธิภาพและความไม่โปร่งใสในการบริหารจัดการ

                ไม่ต่างจาก คุณ "Kritsanu Thipno" มองว่า  การขายสินค้าที่เกินราคานั้นผิดกฎหมาย และยังเป็นการเอาเปรียบผู้บริโภค สินค้าประเภทอื่นๆ สามารถควบคุมราคาได้ แต่ทำไมสลากถึงไม่สามารถควบคุมไม่ให้ขายเกินราคาได้ ทั้งที่มีราคากำหนดไว้อย่างชัดเจนที่หน้าสลาก

                คุณ "ญาธิดา รอดพาท" เสริมว่า แถวบ้านราคาขายจะอยู่ที่ 110 บาท ถ้าเลขสวยหรือเลขดังจะขึ้นไปอยู่ที่ 130-150 บาทเลย

                คุณ "รินรดา โอภาสพินิจ" เสนอว่า อยากให้ดูแลควบคุมพวกร้านค้าใหญ่ที่มารับสลากไปขายเกินราคาทำให้ผู้ค้ารายย่อย ซึ่งรับมาแพงต้องขายเกินราคา อยากให้มีการจัดสรรปันส่วนที่ดีกว่านี้

                คุณ "ชาญณรงค์ จั่นเผือก" บอกว่า  ทุกคนต้องช่วยกัน หยุดการเอารัดเอาเปรียบของสังคมให้หมดไป เสียงของประชาชนเท่านั้นจึงจะแก้ปัญหานี้ได้ พวกเราต้องนำเสนอต่อ คสช.เพื่อหยุดยั้งและคืนความเป็นธรรมให้ประชาชนพร้อมกับคืนความสุขให้ประเทศไทย

                ด้าน  "รศ.ดร.สังศิต พิริยะรังสรรค์" คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม ม.รังสิต  มองถึงการแก้ไขปัญหาราคาสลากกินแบ่งรัฐบาลที่เกินราคาว่า เป็นโจทย์ยาก สำหรับ คสช. ถ้าจะทำให้เหลือ 80 บาท ควรจะชวนยี่ปั๊วรายใหญ่มาคุยกัน ว่าจะทำให้ราคาลงมาอยู่ที่ 80 บาทได้อย่างไร การใช้อำนาจบีบบังคับอย่างเดียวอาจไม่ได้ทั้งหมด ซึ่งพวกซาปั๊ว มือที่สาม สี่ปั๊วมือที่สี่ที่ซื้อมาก็เกิน 80 บาทอยู่แล้ว จะให้ขาย 80 บาท กลุ่มเหล่านี้จะอยู่ไม่ได้

                "ผมคิดว่าถ้า คสช.อยากจะเห็นผลภายในวันที่ 2 กรกฎาคมนี้ น่าจะเชิญยี่ปั้วมาหาทางออก หรือให้ยี่ปั้วเป็นคนแบกภาระค่าการขาดทุนไป อย่างน้อยที่สุดก็ระยะหนึ่ง จนกว่าจะมีการต่อสัญญา ค่อยมาว่ากันอีกที ทำให้พวกซาปั๊ว สี่ปั๊ว เขาขาดได้ในราคา 80 บาทและมีกำไรที่จะดำรงชีพอยู่ได้ แต่แบบนี้มันไม่ยั่งยืนในการไปบังคับเขา ต้องเข้าใจว่าคนที่ทำธุรกิจลอตเตอรี่มา 40-50 ปี เขาผ่านการดีลกับรัฐบาล ดีลนักการเมือง รัฐมนตรีมาแล้ว เขามีประสบการณ์ว่า อำนาจไม่ยั่งยืนถาวร ถ้าจะแก้ไขอย่างยั่งยืนต้องทำให้ตลาดของลอตเตอรี่เปลี่ยนไป ทำให้กลไกราคาทำงานในตลาดของสลากกินแบ่งรัฐบาล ทำให้มีสินค้าที่ชดเชยกัน หรือว่าทดแทนกันได้"

                รศ.ดร.สังศิต เสนอทางเลือกว่า ถ้าคนไม่อยากซื้อลอตเตอรี่เกินราคา น่าจะมีทางเลือกให้ไปซื้อจากสลากตู้ (สลากออนไลน์) ซึ่งจะกดหมายเลข 2 ตัวกับ 3 ตัว ได้รางวัลมา 1,000-3,000 บาท เพราะบางคนอาจมีความสุขแค่นั้น ควรให้เขามีทางเลือก ส่วนกรณีสลากเกินราคาหากแก้ไขไม่ได้ หรือยี่ปั๊วไม่ยอมก็ต้องบังคับในเมื่อ คสช. เขาประกาศแล้ว

                นอกจากนี้ ดร.สังศิต ยังชี้ให้เห็นถึงระบบโควตาในปัจจุบันว่า ที่ไม่ได้เอื้อให้ผู้ที่ด้อยโอกาสในสังคมที่แท้จริง พร้อมยกตัวอย่าง การให้โควตาผู้ว่าราชการจังหวัด แบบนี้ควรจะยกเลิก แล้วมาจัดสรรให้คนที่เขาเดือดร้อนจริงได้ไป การจัดสรรโควตาก็มีพวกสมาคม มูลนิธิ จำนวนมากที่ไม่ได้ทำงานจริง ไม่ได้ทำงานเพื่อสาธารณประโยชน์จริง แต่เป็นของนักการเมืองที่มีเคยมีอำนาจเกี่ยวข้องก็มาขอโควตาไว้ ทั้งนี้ ระบบการจัดสรรโควตาสลากนั้นต้องใช้เงินสดไปวาง ทำให้คนที่มีรายได้น้อยไม่มีสิทธิ์ไปหาโควตาแบบนี้ได้ 

                "การจัดสรรโควตาลักษณะนี้ รัฐบาลได้ประโยชน์ เนื่องจากได้รับเงินแน่นอน พิมพ์มาเท่าไหร่ก็มีคนรับไปขายหมด ใครก็บริหารได้ เพราะสินค้ามันก็ขายหมดร้อยเปอร์เซ็นต์ การจัดสรรโควตามันไม่ได้อยู่ภายใต้ระบบกลไกที่แท้จริง เป็นระบบที่ใครมีอำนาจก็จะได้โควตามาก นักการเมืองคนไหนมาก็มีโอกาสเป็นคนทำสัญญา มาดูแลสัญญาพวกนี้ ทำให้นักการเมืองที่เกี่ยวข้องก็จะได้ผลตอบแทนจากสำนักงานสลาก"ดร.สังศิต สะท้อนปัญหาระบบจัดสรรโควตาที่ผ่านมา!!
--------------------------------
(หมายเหตุ : ลอตเตอรี่80บาท ทางออกหรือทางตัน? : กนกลักษณ์  ธนรักษ์กิตติโชติรายงาน)