หยอดน้ำมันหรือขันนอต | คมชัดลึก

                ว่ากันว่าระบบราชการของไทยเรานั้น เป็นเหมือนเครื่องจักรเก่าๆ ที่ใช้งานมานาน จนหมุดนอตและจักรเฟืองต่างๆ คลายเกลียว และบางจุดก็ขึ้นสนิม หรือชำรุด เสื่อมสภาพ ซึ่งการที่จะทำให้เครื่องจักรทำงานต่อไปได้ ก็มีอยู่สองวิธี คือ “หยอดน้ำมัน” หรือ “ขันนอต”

                เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า การติดต่อกับราชการนั้นเป็นเรื่องที่ยุ่งยากและล่าช้า อันเนื่องมาจากระบบระเบียบ และความเรื่อยเฉื่อยขาดความกระตือรือร้นหรือมีจิตบริการ (Service mind) ของตัวข้าราชการ จนเกิดคำว่าทำงานแบบ “เช้าชาม เย็นชาม” ขึ้น และการจะทำให้การติดต่อรวดเร็วหรือลัดขั้นตอน ก็ต้องใช้วิธี “หยอดน้ำมัน”

                การ “หยอดน้ำมัน” แต่เดิมนั้น ถือว่าเป็นสินน้ำใจ หรือการตอบแทนเล็กๆ น้อยๆ เมื่อการติดต่องานสำเร็จเรียบร้อยลง คนจีนเรียกวิธีการนี้อย่างสุภาพว่า “ค่าน้ำร้อนน้ำชา” ต่อมาสินน้ำใจหรือค่าน้ำร้อนน้ำชา ก็กลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ จากการให้ตามความพอใจของผู้ให้ ก็กลายเป็นการเรียกร้องตามความต้องการของผู้รับ และเงินประเภทนี้ก็ถูกผู้จ่ายเงินเรียกลับหลังว่าเป็นเงิน “เก๋าเจี๊ยะ” หรือ เงินหมาแดก

                ถ้าจะกล่าวว่าการ “หยอดน้ำมัน” เป็นต้นธารสายหนึ่งของการคอร์รัปชั่นก็คงจะไม่ผิด เพราะในบางเรื่องเจ้าหน้าที่อาจจะคิดว่าเป็นค่าตอบแทนในการอำนวยความสะดวกที่ผู้ให้เต็มใจให้เอง และตนเองก็ไม่ได้ทำอะไรที่ผิด แต่ถ้าคิดในมุมกลับว่า หากเจ้าหน้าที่มัวแต่อำนวยความสะดวกแก่คนที่ให้ค่าตอบแทน แล้วประชาชนที่ไม่มีเงินหรือไม่ประสงค์จะให้ค่าตอบแทน ย่อมจะได้รับการบริการที่ล่าช้า ถูกข้ามคิว และไม่ได้รับความสะดวกไปโดยปริยาย

                การทำงานในหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับประชาชนนั้น นอกจากจะมีจิตบริการแล้ว ยังต้องอุทิศตนให้กับงาน มีความซื่อสัตย์ ยุติธรรม รักษาระเบียบวินัย และไม่เห็นแก่อามิสสินจ้าง ซึ่งฟังดูออกจะเป็นแนวคิดเชิงอุดมคติ แต่ถ้าข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ไม่มีอุดมการณ์หรืออุดมคติเสียแล้ว จะเป็นข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ที่ดีได้อย่างไร?

                สังคมไทยในช่วงเวลาที่ผ่านมา เป็นยุคของการทุจริตคอร์รัปชั่นทุกระดับ แบบ “ตัวเล็กกินไก่ ตัวใหญ่กินช้าง” ที่โกงกินกันตั้งแต่หัวขบวนยันปลายแถว และการ “หยอดน้ำมัน” ก็มีตั้งแต่ “ค่าน้ำร้อนน้ำชา” เล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงค่าคอมมิชชั่น ส่วนแบ่ง หรือเปอร์เซ็นต์ของงบประมาณที่ได้รับในโครงการต่างๆ จึงไม่น่าประหลาดใจที่ประเทศไทยอยู่ในอันดับประเทศที่มีการคอร์รัปชั่นสูงเป็นอันดับสองของอาเซียน และอันดันดับต้นๆ ของโลก

                สำหรับการ “ขันนอต” เป็นวิธีที่จะทำให้เครื่องจักรเดินได้ดีขึ้น โดยจะต้องตรวจสอบนอตต่างๆ ว่ามีตัวไหนที่หลวมหรือหลุดไป แล้วก็ลงมือขันให้แน่น หรือหานอตตัวใหม่มาเปลี่ยนนอตที่หลุดหรือชำรุด แล้วทำความสะอาดเครื่องจักรให้เอี่ยมอ่อง เครื่องจักรเก่าๆ ก็จะสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพขึ้น

                เรื่องหลายเรื่องที่ คสช.ดำเนินการแก้ไขอยู่ในเวลานี้ อันที่จริงก็เป็นงานประจำของข้าราชการและเจ้าหน้าที่ และมีพระราชบัญญัติหรือกฎหมายให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในการจับกุมลงโทษผู้กระทำผิดอยู่แล้ว แต่จะเป็นด้วยนอตหลวมหรือถูกหยอดน้ำมันมากเกินไป จึงทำให้เกิดการปล่อยปละละเลย และขยายตัวเป็นปัญหาใหญ่ขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง การตัดไม้ทำลายป่า วินมอเตอร์ไซค์ การจอดรถตู้ การจัดระเบียบรถแท็กซี่ การจัดระบบจราจร แม้กระทั่งการขายลอตเตอรี่เกินราคา ฯลฯ

                ครับ ตอนนี้ คสช.ก็เลยมือเป็นระวิงกับการ “ขันนอต” เหล่านี้

.............

(หมายเหตุ : หยอดน้ำมันหรือขันนอต : วันเว้นวันจันทร์ พุธ ศุกร์ กับ ประภัสสร เสวิกุล)