ลุ้น!บอยคอต'กุ้งไทย'...วันต่อต้านแรงงานเด็ก | คมชัดลึก

                12 มิถุนายนของทุกปี ถือเป็น "วันต่อต้านการใช้แรงงานเด็กโลก" หรือ  World Day Against Child labour ปีนี้มีเรื่องให้ประเทศไทยต้องลุ้นระทึก...เนื่องจากสื่อฝรั่งชื่อดังตีแผ่ปัญหาการใช้แรงงานทาสในธุรกิจประมงไทย โดยเฉพาะตลาดกุ้งซึ่งไทยส่งออกเป็นอันดับ 1 ของโลก...

                เมื่อวันที่ 10  มิถุนายน "เดอะการ์เดียน" สื่อมวลชนชื่อดังของอังกฤษ ตีพิมพ์รายงานพร้อมคลิปสารคดีข่าวเชิงสืบสวนสอบสวน เกี่ยวกับปัญหาการใช้แรงงานทาสในอุตสาหกรรมประมงไทย รายงานข่าวชิ้นนี้ใช้เวลาถึง 6 เดือน เพื่อสืบสวนเรื่องราวภายใต้ธุรกิจประมงที่ใช้แรงงานต่างด้าวในเรือจับสัตว์น้ำ โดยคลิปวิดีโอดังกล่าวถูกนำขึ้นบนเว็บไซต์ http://www.theguardian.com 

                รายละเอียดคลิปวิดีโอข่าว แสดงให้เห็นถึงวงจรนายหน้าที่มีเจ้าหน้าที่รัฐเกี่ยวข้อง การใช้แรงงานเด็กวัยรุ่นต่ำกว่า 18 ปี รวมถึงภาพจำลองวิธีการทรมานคนงานในเรือประมงกลางทะเล เช่น การจับคนงานมัดเชือก แล้วให้เรือหลายๆ ลำช่วยกันดึงจนร่างกายแยกออกจากกัน การทุบตี การลงโทษวิธีต่างๆ คนงานวัยรุ่นบางคนถึงกับท้อแท้สิ้นหวังในชีวิต ตัดสินใจกระโดดลงทะเลฆ่าตัวตาย

                ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการเชื่อมโยงให้ผู้บริโภคทั่วโลกเห็นว่าพวกเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับการกดขี่แรงงานเหล่านั้น จากการซื้อกุ้งที่ส่งออกมาจากประเทศไทย ซึ่งทุกวันนี้วางขายทั่วไปตามซูเปอร์มาร์เก็ตชั้นน้ำในสหรัฐ อังกฤษ และประเทศยุโรปอื่นๆ 

                สื่อดังของอังกฤษ ระบุในรายงานว่า มีการซื้อขายแรงงานชายจำนวนมาก ไม่ต่างจากสัตว์ พวกเขาถูกกักขังบนเรือประมงที่หากินนอกชายฝั่งไทย พร้อมอ้างข้อมูลจากแรงงานจากพม่าและกัมพูชา 15 คน ที่เล่าให้ฟังถึงสภาพการทำงานเลวร้ายต่างๆ นานา อาทิ ทำงานมาราธอน 20 ชั่วโมง ถูกทุบตีเป็นประจำ ทรมาน และฆ่าทิ้ง บางคนอยู่ในทะเลเป็นปีๆ บ้างถูกให้กินยาบ้าเพื่อให้ทำงานได้ต่อเนื่องหลายชั่วโมง บางคนเห็นเพื่อนร่วมชะตากรรมถูกฆ่าตายต่อหน้าต่อตา       

               หนึ่งในแรงงานเด็กวัยรุ่นบนเรือให้สัมภาษณ์ว่า พวกเขาจ่ายเงินให้แก่นายหน้า เพราะอยากมาทำงานโรงงานหรืองานก่อสร้าง แต่กลับถูกพามาขายให้เรือประมง

                "ผมคิดว่าผมคงจะตาย พวกเขาล่ามโซ่ผม  ไม่ให้อาหารกิน พวกเขาขายเราเหมือนสัตว์ แต่เราไม่ใช่สัตว์ เราเป็นคน" 

                เหยื่อค้ามนุษย์อีกคน เล่าว่า เห็นแรงงานถูกฆ่าต่อหน้าราว 20 คน หนึ่งในนั้นถูกมัดมือเท้าผูกติดกับหัวเรือ 4 ลำ และฉีกร่างจากกันในทะเล บางคนแสดงความรู้สึกออกมาว่า ต่อให้พวกเขาทำงานหนักแค่ไหนก็ยังถูกซ้อม มีแรงงานพม่ามากมายถูกหลอกลวงมาทำงานบนเรือประมงพวกนี้

                ที่สำคัญรายงานข่าวข้างต้นพาดพิงถึงบริษัทผู้ผลิตกุ้งรายใหญ่ในโลกว่า การจัดซื้อปลาป่น เพื่อเป็นอาหารสำหรับเลี้ยงกุ้งฟาร์ม นอกจากจะซื้อจากผู้ผลิตของบริษัทแล้ว ยังซื้อจากเรือประมงที่ใช้แรงงานทาสเหล่านี้ด้วย รายงานข่าวชิ้นนี้พยายามโยงให้เห็นภาพการเชื่อมต่อจาก "กุ้งในจานอาหาร" ไปยังการใช้แรงงานทาสในเรือประมงไทย

                รายงานข่าวข้างต้นไม่ใช่ครั้งแรก ที่สื่อมวลชนฝรั่งพยายามทำข่าวปัญหาการใช้แรงงานต่างด้าว โดยเฉพาะแรงงานเด็กในธุรกิจประมงของไทย แต่ดูเหมือนรายงานข่าวชิ้นนี้จะมีความสำคัญมากเป็นพิเศษ เพราะเผยแพร่ในช่วงก่อนเวลาสำคัญประมาณ 1 อาทิตย์ นั่นคือในวันที่ 18 มิถุนายน กระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา จะประกาศรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ หรือ "ทิปรีพอร์ต" ประจำปี 2014 (Trafficking in Persons Report-TIP Report) ซึ่งเป็นรายงานข้อมูลประเมินสถานการณ์การค้ามนุษย์จาก 188 ประเทศทั่วโลก

                เป็นไปได้หรือไม่ที่รายงานข่าวแรงงานทาสในธุรกิจกุ้ง จะส่งผลต่อการบอยคอตสินค้าประมงจากประเทศไทย ?

                พล.ต.อ.ชัชวาลย์ สุขสมจิตร์ ปฏิบัติหน้าที่อธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ให้สัมภาษณ์ว่า ปีนี้สถานการณ์การค้ามนุษย์ในประเทศไทยยังคงมีอยู่ และสหรัฐอเมริกากำลังจับตามองอย่างใกล้ชิด แม้ว่าไทยจะพยายามแก้ไขแต่ยังพบว่าเกี่ยวข้องกับวงจรค้ามนุษย์ โดยแบ่งเป็น 3 ลักษณะคือ ต้นทาง ทางผ่าน และปลายทาง ไทยอยู่ใน "ระดับเฝ้าระวังบัญชี 2" ของ "ทิปรีพอร์ต" มา 4 ปีแล้ว ถ้าปีนี้ถูกลดระดับไปอยู่บัญชี 3 เมื่อไร จะส่งผลกระทบต่อการส่งออกอาหารประมงไทยไปทั่วโลก

                แหล่งข่าวจากกระทรวงต่างประเทศ เปิดเผยว่า รายงานผลการดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ของประเทศไทยประจำปี 2556 ฉบับใหม่ แสดงให้เห็นว่าไทยมีความก้าวหน้าในการปราบปรามการค้ามนุษย์อย่างมาก โดยเฉพาะด้านการจับกุมและนำผู้กระทำความผิดมาลงโทษ โดยตลอดปี 2556 ไทยมีการสืบสวนคดีค้ามนุษย์รวม 647 คดี มีจำเลยถูกดำเนินคดี 225 คน เพิ่มขึ้นอย่างมากจากปี 2555 ที่ถูกดำเนินคดีเพียง 49 คน นอกจากนี้ยังได้ดำเนินคดีอาญาบริษัทจัดหางานที่ละเมิดแรงงาน 9 บริษัท และดำเนินคดีกับนายหน้าเถื่อน 155 คดี ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการลงตรวจพื้นที่เสี่ยงค้ามนุษย์ไม่ต่ำกว่า 2.8 หมื่นครั้งในปีที่ผ่านมา

                สำหรับอุตสาหกรรมการประมงที่สื่อต่างประเทศหยิบยกมาโจมตีไทยว่าค้าทาสแรงงานเด็กนั้น จุดที่มีปัญหามักอยู่ในเรือประมงนอกน่านน้ำไทย โดยรัฐบาลไทยพยายามนำแรงงานต่างด้าวเข้าสู่ระบบ โดยเปิดให้ขึ้นทะเบียนแล้ว

                "ภูเบศร์ จันทนิมิตร" นายกสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย ให้ข้อมูลว่า ปัญหาการใช้แรงงานเด็กต่างด้าวในเรือประมงมีจริง แต่ไม่เยอะมาก เพราะเด็กพวกนี้จะอ้างว่าอายุ 18-19 ปี ไม่ได้บอกอายุจริง

                "เรือไทยมีทั้งหมด 5 หมื่นลำ ได้ใบอนุญาตจับสัตว์น้ำแค่ 1.7 หมื่นลำ ส่วนใหญ่เป็นเรือเล็กๆ ถ้าเรือประมงขนาดกลางจะรู้ดีว่า การใช้แรงงานเด็กเป็นเรื่องใหญ่ จะโดนลงโทษหนัก พวกไต้ก๋งพยายามหลีกเลี่ยงอยู่แล้ว ผมขอเสนอวิธีแก้ปัญหานี้ ต้องให้ท้องถิ่นจัดการกันเอง แรงงานต่างด้าวทำประมงประมาณ 3 แสนคน ผู้ว่าราชการจังหวัด ตำรวจท้องที่ รู้กันดีว่ามาเฟียแรงงานมีใครบ้าง ถ้าเอาจริงจะดีมาก เพราะเรือประมงไม่กี่ลำทำผิด แต่ไปทำลายการส่งออกสินค้าประมงของประเทศไทยทั้งหมด"

                พร้อมบุญ พานิชภักดิ์ เลขาธิการมูลนิธิรักษ์ไทย เสนอทางแก้ปัญหาเรื่องแรงงานเด็ก ว่า ต้องพยายามสร้างระบบให้เด็กได้รับการศึกษา เพราะเด็กเหล่านี้ส่วนใหญ่ติดตามมากับผู้ปกครอง หรือเกิดในเมืองไทย ถ้าไม่จัดระบบการศึกษาให้เขา พวกเขาก็ต้องไปหางานทำ ต้องเอาชุมชนที่พวกเขาอาศัยอยู่มาช่วยกันคิด ช่วยกันหาทางออก

                "ปัญหานี้แก้ไม่ง่าย เพราะเครือข่ายมาเฟียได้ผลประโยชน์จากเรื่องนี้ ทั้ง คนไทย คนพม่า เจ้าหน้าที่รัฐ ใครอยากแก้จริง ต้องลงมาคลุกคลีและเข้าใจปัญหาทั้งระบบ อย่าทำแบบผักชีโรยหน้า" พร้อมบุญกล่าวทิ้งท้าย

"แรงงานเด็ก"ในสินค้า5ชนิด

                กระทรวงแรงงานสหรัฐอเมริกา จัดอันดับให้ธุรกิจสินค้าไทย 5 ประเภท เป็นกลุ่มเฝ้าระวังการใช้แรงงานเด็ก คือ ปลา กุ้ง เครื่องนุ่งห่ม อ้อย และสื่อลามก ซึ่งมีผลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าเหล่านี้ของกลุ่มผู้บริโภคในสหรัฐอเมริกา 

ปี2555ไทยอันดับ1ส่งออกกุ้ง

                1 ไทยกุ้ง 18.5% ( มูลค่า 102,500 ล้านบาท )

                2 จีน 13.4%

                3 เวียดนาม 10.9%

                4 อินเดีย 10.4%

                5  เอกวาดอร์ 7.6

"ทิปรีพอร์ต"

                รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์  (Trafficking in Persons Report-TIP Report)

               แบ่งเป็น 4 ระดับด้วยกัน

                "บัญชี 1 (Tier 1)"  อยู่ในมาตรฐานขั้นต่ำตามกฎหมายสหรัฐ มีการพยายามต่อต้านการค้ามนุษย์และคุ้มครองเหยื่อค้ามนุษย์

                "บัญชี 2 (Tier 2)" ไม่ผ่านมาตรฐานขั้นต่ำ แต่มีพยายามแก้ไข

                "บัญชีเฝ้าระวัง 2 (Tier 2 Watch list)"  มีเหยื่อค้ามนุษย์เพิ่มขึ้น และไม่มีหลักฐานชัดเจนว่ารัฐบาลพยายามแก้ไข

                "บัญชี 3 (Tier 3)" คือ ระดับต่ำสุด หมายถึงประเทศที่ไม่ผ่านขั้นต่ำตามสหรัฐและไม่มีความพยายามแก้ไข
  
                หากอยู่ในบัญชี 3 สหรัฐอาจพิจารณาระงับการนำเข้าสินค้าบางประเภท

......................................................

(หมายเหตุ : ลุ้น!บอยคอต'กุ้งไทย'...วันต่อต้านแรงงานเด็ก : รายงาน)