คืนวันจันทร์เช้าวันอังคาร | คมชัดลึก

               ความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์ก็คือปัจจัยแห่งการดำรงชีพ อันได้แก่ อาหาร ที่พักอาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค ต่อจากนั้นจึงขยายไปสู่เรื่องของสาธารณูปโภค เช่น ถนนหนทาง ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบโทรคมนาคม ตามมาด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น รถยนต์ เครื่องปรับอากาศ คอมพิวเตอร์ โทรทัศน์  ตู้เย็น และเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นๆ

               ความต้องการของมนุษย์นั้น กล่าวกันว่าไม่มีขอบเขตที่จำกัด สามารถเพิ่มเติมไปได้เรื่อยๆ เช่น อาหาร ก็มีให้เลือกนานาชนิด การรับประทานอาหารก็เปลี่ยนจากการบำบัดความหิวโหย เป็น เรื่องของรสชาติ การตกแต่งจาน บรรยากาศภายในร้านอาหาร การบริการ ฯลฯ ที่พักอาศัยในปัจจุบันก็เป็นเรื่องของการออกแบบที่มีความสวยงามทันสมัย วัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างสุขภัณฑ์ การตบแต่งภายใน การวางภูมิทัศน์ภายนอก ทำเลที่ตั้ง ฯลฯ จนราคาบ้านบางหลังสูงถึงหลายร้อยล้านบาทก็มี เครื่องนุ่งห่มก็เป็นไปตามแฟชั่น และแบรนด์ดังๆ สำหรับยารักษาโรคนั้น เปลี่ยนแปลงจากยาพื้นบ้าน เป็นสินค้าสุขภาพ ที่มีราคาแพงขึ้นเรื่อยๆ จนมีบางคนออกปากว่า ความเกิด แก่ เจ็บ ตาย อันเป็นธรรมดาโลกนั้น อยากจะขอเว้นเรื่อง “เจ็บ” ไว้สักเรื่องหนึ่ง เพราะสมัยนี้เจ็บไข้ได้ป่วยแต่ละที ถึงรักษาหายแต่พอเห็นตัวเลขค่ารักษาก็อาจจะหัวใจวายได้ง่ายๆ

               มีผู้ใหญ่บางท่านบอกผมว่า ความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์นั้น พอที่จะจัดสรรแบ่งปันกันได้ แต่ความต้องการที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ นั้น ทำอย่างไรก็ไม่มีทางที่จะตอบสนองได้ครบถ้วน ดังนั้นสิ่งที่ควรกระทำก็คือ การควบคุมกิเลสหรือความทะยานอยากของตนเอง ให้รู้จักความเพียงพอ ไม่ใช่เรียกร้องให้ผู้อื่นตอบสนองความต้องการของตน

               นอกจากความต้องการในเรื่องรูปธรรมแล้ว มนุษย์ยังมีความต้องการทางนามธรรม เช่น การเทียมหน้าเทียมตาคนอื่น การมีหน้ามีตา มีเกียรติยศชื่อเสียง จนถึงสิทธิเสรีภาพ และการแสดงความคิดเห็น โดยเฉพาะเรื่องสิทธิเสรีภาพนั้น ประชาชนในบางประเทศถือว่าเรื่องเหล่านี้มีความสำคัญกว่าความต้องการขั้นพื้นฐานเสียด้วยซ้ำ

               ปัญหาขององค์กรโดยทั่วไป มีอยู่ 3 ข้อใหญ่ๆ คือ ปัญหาเรื่องงบประมาณ ปัญหาเรื่องการบริหารจัดการ และปัญหาเรื่องบุคลากร แต่แทบทุกองค์กรยอมรับว่าปัญหาเรื่องบุคลากร หรือปัญหาที่เกี่ยวกับคน เป็นปัญหาที่ใหญ่ที่สุด และยากแก่การแก้ไขที่สุด นั่นก็เพราะความต้องการที่ไม่มีขอบเขตของมนุษย์ และความอยากได้ใคร่ดีต่างๆ รวมถึงเรื่องศักดิ์ศรี อารมณ์ ความรู้สึก ซึ่งล้วนเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน

               การแก้ปัญหาที่เกี่ยวกับมนุษย์นั้น ประการแรก ต้องยอมรับความจริงที่ว่า ไม่มีใครสามารถตอบสนองความต้องการของมนุษย์ทุกคนในทุกเรื่องทุกเวลาได้ และมนุษย์มักจะเรียกร้องต้องการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เสมอ ขณะเดียวกันการพยายามตอบสนองความต้องการตลอดเวลาก็เป็นเรื่องที่เป็นอันตรายต่อตัวผู้ตอบสนองเอง เพราะเมื่อถึงวันหนึ่งที่ไม่อาจจะตอบสนองข้อเรียกร้องได้ ความรู้สึกที่เคยชื่นชมก็จะแปรเปลี่ยนเป็นความขุ่นเคืองได้โดยง่าย 

               วิธีที่ดีที่สุดในการเกี่ยวข้องกับมนุษย์พวกนี้ ก็คือ กำหนดขอบเขตว่าเราจะสามารถ “ให้” พวกเขาได้แค่ไหน และอะไรที่ไม่สามารถจะให้ได้ ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่เราต้องตอบโจทย์ตัวเองก่อน ไม่ใช่ตอบสนองแต่ความต้องการของคนอื่นร่ำไป วิธีนี้ใช้ได้ทั้งความต้องการที่เป็นรูปธรรมและนามธรรมครับ

               ท้ายคอลัมน์วันนี้ ขอแนะนำหนังสือ 2 เล่ม คือ “คง/กระ/พันชาตรี” นวนิยายเล่มล่า ของ ประชาคม ลุนาชัย และ “มีเธอเคียงฉันนิรันดร” ผลงานสวยๆ ของ “กระดาษแก้ว” 

               และงาน “อลังการผสานศิลป์ กับศิลปินแห่งชาติ” ที่ซีคอน บางแค ชั้น 3 ในวันเสาร์ที่ 24 พฤษภาคม นี้ “โบตั๋น” ศิลปินแห่งชาติ จะมาเสวนากับ ศ.ดร.รื่นฤทัย สัจจพันธุ และชุติมา เสวิกุล ส่วนในวันอาทิตย์ที่ 25 พฤษภาคม เป็น” เวิร์กช็อปการเขียน กับประภัสสร เสวิกุล” เริ่มเวลา 14.00-16.00 น. ครับ ผู้สนใจสามารถเข้าร่วมงานได้ฟรี