รักษ์น่าน:ปลูกป่า...แบบปิดทองหลังพระ | คมชัดลึก

 

 

          มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ ริเริ่มแปรแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริสู่การปฏิบัติ จึงเลือกจังหวัดน่านเป็นพื้นที่นำร่องโครงการบูรณาการแก้ไขปัญหาและพัฒนาพื้นที่จังหวัดน่านร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง โดยเริ่มปฏิบัติการในพื้นที่ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2552 เป็นต้นมา

 

          เริ่มต้นในพื้นที่นำร่องขนาดเล็ก 3 หมู่บ้าน ใน ต.ยอด อ.สองแคว 3 หมู่บ้าน ใน ต.ตาลชุม อ.ท่าวังผา และ 15 หมู่บ้าน ใน ต.ขุนน่าน อ.เฉลิมพระเกียรติ

 

          การดำเนินงานของมูลนิธิปิดทองหลังพระ คือ การส่งเสริมให้ชุมชนลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้จากการปลูกพืชอาหาร ปศุสัตว์และประมง ให้เพียงพอต่อความต้องการทั้งของตนเองและทั้งจังหวัดน่านได้ตลอดทั้งปี

 

          โดยองค์ความรู้จากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ "ลดการใช้พื้นที่ป่า ปลูกนาขั้นบันได" ในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ มาขยายผลในพื้นที่เพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวให้เพียงพอต่อการบริโภค ควบคู่กับการลดพื้นที่แผ้วถางป่าเพื่อปลูกข้าวไร่ พร้อมกับพัฒนาต้นแบบการถ่ายทอดความรู้อื่นๆ ควบคู่กันไป เช่น พัฒนาและบริหารจัดการแหล่งน้ำ ปรับปรุงปัจจัยการผลิตพื้นฐาน ได้แก่ น้ำ ดิน และเมล็ดพันธุ์

 

          โดยการก่อสร้างระบบกระจายน้ำเข้าสู่แปลงเกษตร รวมทั้งฝายต้นน้ำ ฝายชะลอน้ำ จัดหาแหล่งน้ำใหม่ เสริมสร้างความรู้ด้านการเพาะปลูก ก่อตั้งกองทุนปุ๋ย กองทุนเมล็ดพันธุ์พืช กองทุนยารักษาสัตว์ และกองทุนอาหารสัตว์ ส่งเสริมการแปรรูปและพัฒนาผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น ส่งเสริมศักยภาพและความเข้มแข็งของชุมชน ด้วยการพัฒนาคน ถ่ายทอดความรู้ ปลูกฝังความคิดและค่านิยมของการพัฒนาที่ยั่งยืน เป็นต้นแบบให้ชุมชนอื่นๆ เรียนรู้ นำไปปรับใช้แก้ปัญหาและพัฒนาตนเองต่อไป

 

          เพียงปีแรกแนวทางและวิธีการของมูลนิธิปิดทองหลังพระ ทำให้ชาวบ้านในพื้นที่ต้นแบบพ้นจากการกู้กินกู้ใช้ มี

อาหารกินพอเพียงตลอดทั้งปี ด้วยผลผลิตข้าวที่เพิ่มขึ้น 50-55 ถังต่อไร่ การปลูกพืชหลังนา เช่น ผักกาดเขียวปลี ผักกาดขาว ข้าวโพด พริก พืชสวนครัว มีหมู ไก่ ปลา ไว้บริโภค ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น รายจ่ายลดลง เช่น ที่บ้านยอด ต.ยอด อ.สองแคว ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มจาก 2.27 ล้านบาท เป็น 11.32 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 9.05 ล้านบาท ขณะที่รายจ่ายลดลง 1.30 ล้านบาท หลายคนสามารถชำระหนี้ที่มีอยู่ได้ทั้งหมด

 

          ชาวบ้านผาหลัก มีรายได้เพิ่มขึ้นจาก 6.73 ล้านบาท เป็น 15.02 ล้านบาท เพิ่มมากกว่าเท่าตัว คือ 8.28 ล้านบาท

 

          ส่วนที่บ้านน้ำเกาะ ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มขึ้น 4.04 ล้านบาท จาก 3.41 ล้านบาท เป็น 7.44 ล้านบาท

 

ข้อมูล - มูลนิธิปิดทองหลังพระ

.......................................

 

น่าน...ความงามท่ามกลางความวิกฤติ

 

          น่านเป็นจังหวัดที่มีความสำคัญในเชิงภูมิศาสตร์ เพราะ เป็นต้นน้ำน่าน หัวใจสำคัญของระบบน้ำในประเทศไทย (ร้อยละ 45 ของแม่น้ำเจ้าพระยา) แต่ที่ผ่านมา น่านต้องเผชิญกับปัญหารุกเร้าทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ และสิ่งแวดลล้อมต่อเนื่องมาหลายปี จากการที่ป่าต้นน้ำถูกบุกรุกทำลายในอัตราสูงอย่างน่าตกใจ

ปี 2548-2552 พื้นที่ป่าไม้น่านถูกเผา แผ้วถาง เผาทำลายเพื่อการเพาะปลูกพืชเชิงเดี่ยว อย่าง ข้าวโพด เพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าตัว คือ จาก 3 แสนไร่ เป็น 9 แสนไร่ ภายในเวลาเพียง 4 ปี ส่งผลให้ จ.น่าน เป็นจังหวัดที่ปลูกข้าวโพดมากเป็นอันดับ 1 ของภาคเหนือ และเป็นที่มาของอากาศเสีย เพราะหมอกควันจากการเผาเตรียมพื้นที่การเกษตร ดินเสื่อมสภาพเพราะมีสารเคมีตกค้างจากการใช้เคมี การเกษตรเข้มข้น น้ำปนเปื้อสารเคมี และเต็มไปด้วยตะกอนจากการชะหน้าดิน ร้อยละ 75 ของชาวอำเภอสองแคว มีสุขภาพเสื่อมโทรมด้วยสารพิษในเลือดสูงกว่าระดับปกติ ถึง 5 เท่า และแนวลุ่มน้ำเกิดอุทกภัยรุนแรงซ้ำซาก

 

 

.......................................

(หมายเหตุ ปลูกป่า...แบบปิดทองหลังพระ : คอลัมน์ รักษ์น่าน)