เชียงใหม่เสี่ยงดินไหวเหตุดินตะกอน | คมชัดลึก

             6พ.ค.2557 ดร.ฐานบธิติมากร ภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หัวหน้าโครงการวิจัย“การกระจายตัวของความเร็วคลื่นเฉือนระดับตื้นของดินในพื้นที่อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่”ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) เปิดเผยว่า หลังจากศึกษาความเร็วคลื่นเฉือนของดินจำนวน 44 จุดที่ได้มีการจัดเก็บและวิเคราะห์ด้วยวิธีการวัดคลื่นพื้นผิวแบบหลายช่องรับสัญญาณภายในพื้นที่อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่โดยที่ค่าความเร็วคลื่นเฉือนที่ได้จากแต่ละจุดเก็บข้อมูลถูกนำมาหาค่าเฉลี่ยจากผิวดินถึงความลึกที่ 30 เมตรตามวิธีการของหน่วยงานNational Earthquake Hazards Reduction Program(NEHRP)ผลจากการศึกษาพบว่าพื้นที่ดังกล่าวปกคลุมด้วยดินที่มีค่าความเร็วคลื่นต่ำหรือดินชนิดD เป็นส่วนใหญ่ซึ่งอาจจะก่อให้เกิดปัญหาต่อสิ่งก่อสร้างทางวิศวกรรมได้หากเกิดแผ่นดินไหวขนาดปานกลางที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ในระยะไม่ไกลนัก

             ทั้งนี้การศึกษาผลกระทบจากแผ่นดินไหวในประเทศไทยได้มีการให้ความสำคัญและมีการศึกษากันอย่างจริงจังในช่วงเวลา 10 ปีที่ผ่านมาจากบันทึกการเกิดแผ่นดินไหวในอดีตจนถึงปัจจุบันแสดงให้เห็นว่าได้มีการเกิดแผ่นดินไหวขนาดปานกลางเกิดขึ้นหลายครั้งในภาคเหนือของประเทศไทยและจากข้อมูลการศึกษารอยเลื่อนมีพลังในภาคเหนือของประเทศไทยโดย รศ.ดร.ปัญญาจารุศิริ แสดงให้เห็นว่าว่ารอยเลื่อนมีพลังเหล่านี้มีความสามารถก่อให้เกิดแผ่นดินไหวขนาดปานกลางถึงใหญ่ได้ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่นั้นตั้งอยู่ไม่ห่างจากรอยเลื่อนเหล่านี้มากนักทำให้จังหวัดเชียงใหม่โดยเฉพาะอย่างยิ่งอำเภอเมืองมีโอกาสมากที่จะได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวดังกล่าวนอกจากนี้สภาพทางธรณีวิทยาของตัวเมืองเชียงใหม่ยังอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อโครงสร้างทางวิศวกรรมต่าง ๆ เช่นอาคารสะพานถนนรวมถึงระบบสาธารณูปโภคอื่นๆหากเกิดแผ่นดินไหวขนาดปานกลางถึงใหญ่เนื่องจากเชียงใหม่ตั้งอยู่บนชั้นดินตะกอนที่ไม่แข็งตัวโดยดินดังกล่าวมีคุณสมบัติที่สามารถจะขยายแรงแผ่นดินไหวให้มีความแรงมากขึ้น

             ดร.ฐานบกล่าวว่า ปกติคุณสมบัติการขยายคลื่นแผ่นดินไหวของดินสามารถทำการคาดคะเนได้จากค่าความเร็วของคลื่นเฉือนของดินโดยดินที่มีความเร็วคลื่นเฉือนต่ำจะมีค่ากำลังขยายสูงกว่าดินที่ค่าความเร็วคลื่นเฉือนสูงความเร็วของคลื่นเฉือนนี้สามารถทำการวัดได้หลายวิธีทั้งในภาคสนามและห้องปฏิบัติการซึ่งมักจะใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่ายที่สูงปัจจุบันนี้ได้มีการพัฒนาวิธีการวัดค่าความเร็วคลื่นเฉือนที่มีราคาถูกและสามารถทำได้รวดเร็วซึ่งเรียกว่า “การสำรวจคลื่นพื้นผิวแบบหลายช่องรับสัญญาณ”ผู้วิจัยจึงมุ่งทำการศึกษาถึงลักษณะทางธรณีวิทยาและการกระจายตัวของความเร็วคลื่นเฉือนของดินบริเวณตัวเมืองเชียงใหม่รวมถึงพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อให้ทราบถึงการกระจายตัวของดินที่สามารถจะมีคุณสมบัติการขยายแรงแผ่นดินไหวได้รวมทั้งการกระจายตัวของดินดังกล่าวในพื้นที่อำเภอเมืองเชียงใหม่เพื่อที่จะทำให้เกิดประโยชน์ต่อการวางแผนการพัฒนาและป้องกันภัยพิบัติอันเกิดจากแผ่นดินไหวต่อไป

             จากการศึกษาแผนที่จะเห็นได้ว่าตัวเมืองเชียงใหม่ตั้งอยู่บนดินชนิด D ที่เกิดจากกระบวนการสะสมตัวของตะกอนแม่น้ำเป็นส่วนใหญ่และจะมีความอ่อนตัวมากกว่าดินชนิด C ที่กระจายตัวอยู่บริเวณด้านตะวันตกเฉียงเหนือของพื้นที่ซึ่งส่วนใหญ่เป็นตะกอนเชิงเขาที่เกิดจากการผุพังและสะสมตัวอยู่กับที่ทั้งนี้ดินชนิด Dมีค่าความเร็วคลื่นเฉือนค่อนข้างต่ำโดยทั่วไปแล้วดินที่มีค่าความเร็วคลื่นเฉือนต่ำมักจะตอบสนองต่อแรงแผ่นดินไหวได้ดีกว่าดินที่มีค่าความเร็วคลื่นเฉือนสูงโดยเฉพาะพฤติกรรมการขยายแรงแผ่นดินไหว และอาจรวมถึงการเกิดการไหลของดิน เป็นต้น

             แผนที่ชนิดของดินที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้อาจจะใช้ในการประเมินคุณสมบัติของดินเบื้องต้นในการศึกษาการขยายแรงแผ่นดินไหวของพื้นที่เพื่อที่จะประเมินผลกระทบหรือออกแบบโครงสร้างต่าง ๆ ในพื้นที่ศึกษาอีกทั้งค่าความเร็วคลื่นเฉือนของดินจากจุดสำรวจทั้ง 44 จุดอาจจะใช้ในการประเมินเบื้องต้นของความเสียหายของสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ในพื้นที่ด้วย

             “แผนที่ชนิดดินที่ได้จากการสำรวจครั้งนี้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในหลายกรณีเช่นสามารถใช้ใน
การวางผังเมืองในแง่ของความเสี่ยงภัยจากแผ่นดินไหวโดยเฉพาะการเสี่ยงภัยจากการขยายแรงแผ่นดินไหวซึ่งจะนำมาสู่การวางแผนออกแบบโครงสร้างอาคารให้เหมาะสมต่อไปส่วนข้อมูลความเร็วคลื่นของดินทั้ง 44 จุดสามารถนำมาใช้ในการคำนวณการตอบสนองของดินต่อแรงแผ่นดินไหวได้ซึ่งจะช่วยวิศวกรได้มากในการออกแบบโครงสร้างทางวิศวกรรมให้ทนต่อแรงแผ่นดินไหวได้อยากถูกต้อง” ดร.ฐานบกล่าวสรุป