อนาคตเจรจาดับไฟใต้5คำถามที่'ซัมซามิน'ยังไม่ตอบ | คมชัดลึก

                คนจำนวนไม่น้อยในไทยเชื่อว่า ขบวนการพูดคุยสันติภาพดับไฟใต้ล้มไปแล้ว หลังจากนัดพบปะอย่างเป็นทางการ 3 ครั้ง แต่แทบไม่มีอะไรคืบหน้า ประกอบกับฝ่ายบีอาร์เอ็นออกแถลงการณ์ว่า ไม่ขอเข้าร่วมกระบวนการพูดคุยแล้ว แถมยังปลด นายฮัสซัน ตอยิบ ออกจากหัวหน้าคณะพูดคุยด้วย ยิ่งทำให้หลายฝ่ายสิ้นสงสัยว่า การพูดคุยเจรจาคงไปต่อไม่ได้จริงๆ

                แต่แล้วก็เกิดปรากฏการณ์ ดาโต๊ะสรี อาห์มัด ซัมซามิน ฮาซิม อดีตผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองมาเลเซีย ในฐานะผู้อำนวยความสะดวกกระบวนการพูดคุย เดินสายแถลงข่าวอย่างเป็นทางการถึง 4 ครั้ง ในห้วงเวลาเพียง 9 วัน กล่าวคือ 19 กุมภาพันธ์ ให้สัมภาษณ์สื่อจาก 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่รัฐกลันตัน มาเลเซีย 24 กุมภาพันธ์ ให้สัมภาษณ์สื่อมาเลเซีย ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ 26 กุมภาพันธ์ ขึ้นเวทีเสวนาที่ จ.เชียงใหม่ และ 28 กุมภาพันธ์ ขึ้นเวทีปาฐกถาที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

                อย่างไรก็ดี ทุกเวทีเนื้อหาใกล้เคียงกัน สรุปได้ 1.มาเลเซียยังพร้อมเดินหน้าพูดคุยสันติภาพต่อไป 2.โต๊ะพูดคุยยังไม่ล้ม แต่หยุดชะงักไปเพราะปัญหาการเมืองภายในของไทย 3.ขบวนการบีอาร์เอ็นยังคงอยู่ร่วมในกระบวนการพูดคุยสันติภาพ อีกทั้งใมาเลเซียได้เชิญกลุ่มอื่นๆ เข้าเพิ่มเติม 4.อธิบายว่าสาเหตุที่มาเลเซียต้องแสดงท่าทีแข็งขันเพราะได้รับผลกระทบในฐานะเพื่อนบ้านชายแดนติดกัน

                ทั้งนี้ บนเวทีเสวนาที่ จ.เชียงใหม่ มีประเด็นที่ดาโต๊ะซัมซามิน พูดเพิ่มเติม “เบื้องต้นจะดำเนินการจัดการเจรจาและทำข้อตกลงการหยุดยิงในบางพื้นที่ หรือข้อตกลงหยุดยิงถาวร ลดความเป็นปรปักษ์ของฝ่ายต่างๆ โดยเฉพาะรัฐบาลรักษาการกับตัวแทนของกลุ่มบีอาร์เอ็นในการร่วมมือกัน”

                ส่วนเวทีที่ ม.อ.ปัตตานี ดาโต๊ะซัมซามินให้ข้อมูลโครงสร้างคณะพูดคุยสันติภาพคณะใหม่ที่ชัดเจนขึ้น “ยินดีที่จะบอกว่า ผู้นำบีอาร์เอ็นได้รับการยอมรับ (ให้เป็นหัวหน้าคณะพูดคุยต่อไป) และมอบที่นั่งให้กลุ่มอื่นด้วย ขณะที่ขบวนการพูโลทั้ง 3 กลุ่ม ได้แต่งตั้งคณะทำงานชุดหนึ่ง เพื่อจะเข้าร่วมการพูดคุยสันติภาพนี้ และแนวร่วมปลดปล่อยอิสลามปาตานี หรือขบวนการบีไอพีพี ก็มีความประสงค์เข้าร่วมด้วย และจัดตั้งองค์ปาฐกเพื่อปาตานีจริงๆ

                ส่วนเรื่องขอบเขตการปกครองตนเองนั้น ดาโต๊ะซัมซามินทิ้งเชื้อไว้ว่า “ขึ้นอยู่กับคนปาตานีและรัฐบาลไทยจะตัดสินใจว่าสิ่งไหนดีที่สุด เพราะการปกครองตนเองมีหลายรูปแบบในโลกนี้”

                แหล่งข่าวจากหน่วยงานด้านความมั่นคง ประเมินว่า ท่าทีของดาโต๊ะซัมซามิน เหมือนมีความพยายามให้รัฐบาลรักษาการทำข้อตกลงบางอย่างเกี่ยวกับการพูดคุยสันติภาพเพื่อให้ดำรงสถานะของโต๊ะพูดคุยเอาไว้ อาจเป็นเพราะมาเลเซียไม่แน่ใจว่า หากมีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในประเทศไทยยังคงเดินหน้ากระบวนการพูดคุยโดยมีมาเลเซียเป็นผู้อำนวยความสะดวกต่อไปหรือไม่

                ขณะที่ พล.อ.อกนิษฐ์ หมื่นสวัสดิ์ อดีตหัวหน้าศูนย์ประสานงานชายแดนไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน กองทัพบก ผู้เคยมีบทบาทพูดคุยเจรจากับกลุ่มแบ่งแยกดินแดนหลายกลุ่มในอดีต กล่าวว่า ไม่ทราบว่ามีจุดประสงค์อะไรที่ออกมาเคลื่อนไหวในช่วงนี้ แต่อยากฝากคำถามไปถึงดาโต๊ะซัมซามิน และมาเลเซีย 5 ข้อ ซึ่งเป็นประเด็นที่ดาโต๊ะซัมซามินไม่เคยตอบ และไม่ยอมพูดถึงเลยตลอดการให้สัมภาษณ์และปาฐกถา

                1.ทำไมไม่พูดถึงข่าวที่ว่า นายฮัสซันถูกบังคับให้เป็นตัวแทนลงนามกับ พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ถึงขนาดมีข่าวว่า สูทสีน้ำเงินที่ใส่ในวันลงนามก็เป็นสูทที่มาเลเซียเตรียมไว้ให้ ไม่ใช่สูทของนายฮัสซันเอง แสดงว่าบีอาร์เอ็นไม่ยอมรับกระบวนการนี้ตั้งแต่ต้น 2.ใช่หรือไม่ที่ข้อเรียกร้อง 5 ข้อ และคำอธิบาย 38 หน้า เป็นการจัดทำขึ้นโดยทีมงานที่ขับเคลื่อนบนโต๊ะพูดคุยรายหนึ่ง ซึ่งไม่ได้เป็นสมาชิกบีอาร์เอ็น ดังนั้นข้อเรียกร้องนี้จึงเป็นข้อเรียกร้องที่มาเลเซียได้ประโยชน์เป็นส่วนใหญ่ ขณะที่บีอาร์เอ็นไม่ยอมรับ

                3.ถ้าบีอาร์เอ็นร่วมด้วยจริง เหตุใดนายฮัสซันจึงถูกปลด และยังไม่เสนอบุคคลใดมาเป็นหัวหน้าคณะพูดคุยคนใหม่ ขณะที่ปัจจุบันนายฮัสซันหายหน้าไป 4.ก่อนเปิดแถลงข่าวในวาระ 1 ปีพูดคุยสันติภาพ มีการพบปะกันระหว่างทีมงานของดาโต๊ะซัมซามิน กับตัวแทนขบวนการเคลื่อนไหวปลดปล่อยปาตานีหลายขบวนการ ที่เมืองยอร์คจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย แต่ไม่มีตัวแทนบีอาร์เอ็นไปร่วมด้วย โดยตัวแทนขบวนการที่ไปร่วมพูดคุยและลงนามเข้าร่วมกระบวนการพูดคุยสันติภาพ ส่วนใหญ่เป็นสายเก่าที่จบการศึกษาที่อินโดนีเซีย มีกลุ่มพูโลเก่าบางปีกไปร่วม แต่แกนนำกลุ่มพูโลใหม่ที่แตกออกมา โดยเฉพาะกลุ่มของนายซัมซูดิง คาน ยังไม่ชัดว่าเข้าร่วมกระบวนการพูดคุย และยังมีปัญหาขัดแย้งกับ นายกัสตูรี มะห์โกตา แกนนำพูโลใหม่อีกกลุ่มหนึ่งด้วย

                5.ทำไมคนที่เกี่ยวข้องกับการแถลงวาระ 1 ปีพูดคุยสันติภาพจึงเป็นชุดเดิมๆ ไม่มีแกนนำบีอาร์เอ็น โดยเฉพาะผู้ที่ใช้นามแฝงว่า อาบูฮาฟิซ อัล ฮากิม ที่มีการนำคลิปวิดีโอคำแถลงของเขามาเปิดในงานที่ ม.อ.ปัตตานี โดยเขาเรียกตัวเองเป็นผู้แทนจากโต๊ะพูดคุยนั้น จริงๆ แล้วเขาไม่ได้เป็นสมาชิกบีอาร์เอ็น แต่เป็นสมาชิกบีไอพีพี ซึ่งร่วมกระบวนการพูดคุยในทางลับกับฝ่ายความมั่นคงไทยหลายหน่วย

                ที่สำคัญทั้งข้อเรียกร้อง บุคคลที่เกี่ยวข้อง และสัดส่วนที่นั่งของฝ่ายขบวนการ รวมทั้งการจัดตัวแทนประชาคมปาตานีเข้าพูดคุยกับรัฐบาลไทย ตรงตามเงื่อนไขในเอกสารคำอธิบายข้อเรียกร้อง 5 ข้อทั้งสิ้น คล้ายเป็นโรดแม็พที่ดาโต๊ะซัมซามิน และผู้เห็นต่างจากรัฐกลุ่มที่สนับสนุนการพูดคุยเตรียมการกันไว้ก่อนแล้ว โดยที่ไม่ได้รับความเห็นชอบจากกลุ่มผู้เห็นต่างจากรัฐตัวจริงที่ก่อเหตุรุนแรงอยู่ หรือมีอิทธิพลในหมู่ผู้ก่อเหตุรุนแรง

                คำถามของ พล.อ.อกนิษฐ์ นับว่าตรงและแรง ทั้งยังสวนทางกับคำกล่าวอ้างถึงภาพสวยๆ ของกระบวนการสันติภาพที่กำลังเดินหน้า...อย่างสิ้นเชิง!
----------------------------

(หมายเหตุ : อนาคตเจรจาดับไฟใต้...5คำถามที่'ซัมซามิน'ยังไม่ตอบ)