เข้าใจวิถีอาหรับเพื่อการติดต่อเชิงธุรกิจ(1) | คมชัดลึก

              การเรียนรู้ความแตกต่างด้านวัฒนธรรมเพื่อประกอบธุรกรรมการค้ากับคนต่างชาติต่างภาษานั้น นับเป็นองค์ประกอบส่วนหนึ่งที่สำคัญ นักธุรกิจหรือผู้แทนการค้า (ระหว่างประเทศ) คนใดก็ตามที่กำลังแสวงหาตลาดใหม่ คงต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษต่อปัจจัยทางวัฒนธรรม ซึ่งบางครั้งถือเป็นตัวแปรสำคัญที่อาจตัดสินความสำเร็จในการประกอบธุรกิจ

              ขณะเดียวกัน ปัจจุบันเรียกได้ว่าเป็นยุคของการเปิดตลาดเสรี เป็นยุคที่ประเทศไทยต้องแสวงหาตลาดที่มีศักยภาพใหม่ๆ ประกอบกับความต้องการสินค้าของไทยในตลาดโลกที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้การทำธุรกิจการค้ากับชาวต่างชาติต้องเป็นไปแบบมีความรู้ความเข้าใจ ไม่เฉพาะแต่เรื่องกฎระเบียบทางการค้าระหว่างประเทศเท่านั้น แต่ต้องเรียนรู้วัฒนธรรมของลูกค้าต่างชาติด้วย

              บางคนอาจตั้งข้อสังเกตว่า “วัฒนธรรมอาหรับ” มีอยู่จริงหรือในเมื่อดินแดนอาหรับนั้นดำรงอยู่อย่างกระจัดกระจายและมีความหลากหลาย?

              หากเราสังเกตดูแผนที่ทางภูมิศาสตร์ เราจะพบขอบเขตดินแดนที่ครอบคลุมคำว่า “โลกอาหรับ” (The Arab World) ว่ามีขนาดอย่างไร ประเทศอาหรับต่างๆ ครอบคลุมพื้นที่กว้างใหญ่ไพศาล แต่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทะเลทรายและดินแดนรกร้างว่างเปล่า หากเราเอาพื้นที่ที่ไร้ผู้คนอยู่อาศัยออกไป ดินแดนโลกอาหรับก็คงมีขนาดเล็กนิดเดียวสำหรับประชากรทั้งหมดกว่า 300 ล้านคน

              ชาวอาหรับส่วนใหญ่อาศัยอยู่ตามพื้นที่ชายฝั่งทะเลและลุ่มแม่น้ำ ซูดานเป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่กว่าไทย 4.88 เท่า เป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่สุดในทวีปแอฟริกาและมีพื้นที่มากที่สุดเป็นอันดับ 10 ของโลก แต่มีประชากรทั้งหมดอยู่เพียง 35 ล้านคน (เทียบกับไทยที่มี 64 ล้านคน)

              ซาอุดีอาระเบียมีขนาดใหญ่กว่าไทย 3.82 เท่า มีพื้นที่มากเป็นอันดับ 14 ของโลก แต่มีประชากรทั้งหมดเพียง 25 ล้านคน อียิปต์มีประชากรทั้งหมด 76 ล้านคน แต่พื้นที่ส่วนใหญ่ร้อยละ 95 เป็นทะเลทราย จนมีบางคนอธิบายว่า “แผนที่ที่แท้จริงของโลกอาหรับ แสดงให้เห็นว่ามันเป็นหมู่เกาะ คือเกาะต่างๆ ที่กระจัดกระจายอยู่กลางทะเลทรายที่เวิ้งว้างว่างเปล่า"

              ฉะนั้น ความแตกต่างระหว่างอาหรับในแต่ละพื้นที่นั้นย่อมปรากฏอยู่อย่างชัดเจน พวกเขามีอาหารการกินที่แตกต่างกัน มีแบบแผนการแต่งกายที่หลากหลาย มีรูปทรงของบ้านที่ไม่เหมือนกัน มีศิลปกรรมงานตกแต่งที่แตกต่างกัน ฯลฯ นอกจากนั้น ความหลากหลายในระบบการเมืองยังเป็นสิ่งที่ปรากฏให้เห็นอย่างเด่นชัด บางประเทศมีระบบการปกครองแบบกษัตริย์ บางประเทศมีรัฐบาลทหาร และบางประเทศก็มีระบบสาธารณรัฐสังคมนิยม

              แต่ถึงแม้จะมีความแตกต่างดังกล่าวนี้ ชาวอาหรับก็มีความเป็นเนื้อเดียวกันมากกว่าผู้คนในภูมิภาคอื่นๆ

              ในแง่ทัศนคติต่อการดำรงชีวิต ชาวอาหรับแทบทั้งหมดมีความเชื่อความศรัทธาและค่านิยมขั้นพื้นฐานเหมือนกัน ซึ่งเป็นความเชื่อและค่านิยมที่ตัดข้ามความเป็นรัฐ-ชาติและพรมแดนทางชนชั้น ทัศนคติทางสังคมยังคงดำรงอยู่ในระดับที่เสมอต้นเสมอปลาย เพราะสังคมอาหรับนั้นอาจเรียกได้ในระดับหนึ่งว่า เป็นสังคมอนุรักษนิยม ที่เรียกร้องให้สมาชิกปฏิบัติตามธรรมเนียมประเพณี อิทธิพลของอิสลามมีผลอย่างมากต่อชาวอาหรับ แม้จะเป็นอาหรับที่ไม่ใช่มุสลิมก็ตาม และที่สำคัญพวกเขาทั้งหมดพูดภาษาเดียวกัน

              ชาวอาหรับเป็นกลุ่มคนที่ค่อนข้างยึดมั่นถือมั่น มีความแน่วแน่ ไม่เปลี่ยนแปลงอะไรง่ายๆ พวกเขาให้ความเคารพต่อขนบธรรมเนียมประเพณี คุณลักษณะบางอย่างที่ชาวอาหรับยึดถือร่วมกันก็อย่างเช่น บทบาทของครอบครัว โครงสร้างชนชั้น พฤติกรรมทางการเมืองและศาสนา แบบแผนการดำรงชีวิต  บรรทัดฐานด้านศีลธรรมทางสังคม การเปลี่ยนแปลงในโลกสมัยใหม่ และผลกระทบของการพัฒนาเศรษฐกิจที่มีต่อวิถีการดำรงชีวิตของผู้คน

              เรื่องทั้งหมดเหล่านี้ ผมจะเอามานำเสนอและขยายความในบทความตอนต่อๆ ไป เพื่อจะทำให้พวกเราเข้าใจวิถีวัฒนธรรมอาหรับ ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่เราต้องติดต่อคบค้ามากขึ้นในโลกยุคปัจจุบัน