น้ำตาไหล ใต้สะพาน
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : น้ำตาไหล ใต้สะพาน : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีชายแดนเชื่อมต่อกันยาวหลายร้อยกิโลเมตร บางช่วงก็ใช้แนวสันเขาเป็นเส้นแบ่งเขตแดน บางช่วงก็มีแม่น้ำโขงที่ไหลทอดตัวคดเคี้ยวเป็นเส้นเขตแดน บริเวณ อ.เชียงของ จ.เชียงราย และบ้านห้วยทราย ของลาว เป็นชายแดนระหว่างประเทศ ซึ่งมีแม่น้ำโขงเป็นเส้นแบ่งเขต ผู้คนสองสัญชาติสองฟากฝั่งลำน้ำโขงมีการค้าขายไปมาหาสู่กันมานาน จนถึงขั้นมีการตั้งด่านชายแดนขึ้นเป็นด่านทำการถาวรของทั้งสองประเทศ
การติดต่อค้าขายกันแต่ไหนแต่ไรมาก็ใช้เรือเป็นพาหนะหลัก หากจะมีการนำรถข้ามแดนไปมาบ้าง ก็ต้องนำรถลงไปบนแพหรือโป๊ะ ซึ่งมีทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กให้เลือกใช้บริการ โดยท่าน้ำสำหรับเรือและโป๊ะทางฝั่งไทยตั้งอยู่บริเวณหัวตลาดเชียงของ ในขณะที่ท่าน้ำฝั่งลาวนั้นอยู่กลางตลาดห้วยทรายพอดี
ความคึกคักของตลาดห้วยทรายและตลาดเชียงของ จึงได้รับอานิสงส์จากการที่มีนักท่องเที่ยวและพ่อค้าเดินทางผ่านและพักในตัวตลาด พ่อค้าแม่ขายรวมถึงเจ้าของโรงแรมที่พักต่างๆ ซึ่งเป็นคนท้องถิ่นดั้งเดิมจึงมีรายได้จากการให้บริการและขายสินค้าต่างๆ เงินทองหมุนเวียนอยู่ในพื้นที่ของเชียงของปีหนึ่งๆ จำนวนไม่น้อย
จนกระทั่งมีการก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำโขง เพื่อให้การขนส่งสินค้าไปมาระหว่างสองประเทศทำได้สะดวกมากขึ้น ท่ามกลางความดีอกดีใจและมีแต่ข่าวที่ออกมาในแง่ดีว่า สะพานข้ามแม่น้ำโขงที่เชียงของแห่งนี้ จะทำให้มูลค่าการส่งออกสินค้าสูงขึ้นอย่างทับทวี และส่งผลให้มีนักท่องเที่ยวเดินทางผ่านบริเวณนี้มากขึ้น จะมีชาวลาวข้ามแม่น้ำโขงมาซื้อสินค้ากันมากขึ้น
ในความเป็นจริง แม้ว่ามูลค่าการค้าขายจะสูงมากขึ้นจริง แต่ด้วยความที่สะพานแห่งนี้ไปสร้างห่างจากตัวตลาดเดิมมากกว่าสิบกิโลเมตร ที่ดินบริเวณสะพานดังกล่าวก็ถูกนายทุนต่างถิ่นไปกว้านซื้อเอาไว้ตั้งแต่ยังไม่มีใครรู้ว่าจะมีการสร้างสะพาน ร้านค้าขายเครื่องอุปโภคบริโภคของคนท้องถิ่นเดิม ซึ่งเคยทำมาค้าขายกับชาวลาวยังคงตั้งอยู่ในตลาดเก่า ซึ่งนับวันจะมีผู้คนเดินทางผ่านไปมาน้อยลง เพราะหันไปใช้สะพานเป็นเส้นทางสัญจรกันหมด
ส่วนพื้นที่บริเวณใกล้สะพานซึ่งในอนาคตจะกลายเป็นแหล่งการค้าใหม่ ก็มีห้างทันสมัยของทุนต่างถิ่น เช่น โลตัส มาเปิดให้บริการทั้งชาวไทยและเป้าหมายหลักคือชาวลาวที่ข้ามสะพานมาจับจ่ายซื้อของ โรงแรมที่พักต่างๆ ก็เตรียมเปิดให้บริการบนพื้นที่ใกล้เคียงกับสะพาน ซึ่งแน่นอนว่าเป็นโรงแรมที่ลงทุนโดยนักลงทุนนอกพื้นที่เชียงของอีกเช่นกัน
การเปิดสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งใหม่ที่เชียงของ ที่มีภาพสวยหรู มีตัวเลขการค้าขายที่แสดงให้เห็นถึงความมั่งคั่ง แต่สำหรับคนพื้นที่ท้องถิ่นเชียงของดั้งเดิม คงต้องยอมรับกับสภาพในตลาดเชียงของที่นับวันจะต้องโรยราแห้งตาย กลายเป็นตลาดร้อยปีในอนาคต การค้าที่มีตัวเลขแสดงให้เห็นทั้งหมดก็จะไม่ตกอยู่ในมือของชาวเชียงของอีกต่อไป แต่จะกลายเป็นธุรกิจต่างถิ่นที่นำกำไรส่งกลับไปสำนักงานใหญ่ ทิ้งไว้เพียงแค่ค่าจ้างแรงงานเพียงเล็กน้อยและซากวัฒนธรรมการบริโภค ให้ชาวเชียงของต้องนั่งน้ำตาไหลอยู่ใต้เงาสะพานไปอีกนานแสนนาน
-------------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : น้ำตาไหล ใต้สะพาน : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)