อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร เมืองศิลาแลงโบราณใต้เงาไม้ใหญ่ | คมชัดลึก

  "อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร" ครอบคลุมพื้นที่ 2 ตำบล คือ ต.นครชุม และ ต.หนองปลิง อ.เมือง จ.กำแพงเพชร ตั้งอยู่นอกตัวเมืองปัจจุบันไปประมาณ 5 กิโลเมตร มุ่งไปตามถนนสายกำแพงเพชร-พรานกระต่าย กิโลเมตรที่ 360 ก็จะถึงที่หมายแล้ว แต่ด้วยความตั้งใจจริงว่าจะมาสัมผัสเมืองโบราณที่เมืองชากังราวให้ได้ สุดท้ายก็เลยได้มาเยือนเมืองโบราณแห่งนี้สมใจเสียที

 แวบแรกที่ล่วงเข้าสู่เมืองโบราณแห่งนี้ให้ความรู้สึกที่แตกต่างจากเมืองโบราณแห่งอื่นๆ ไม่น้อย ด้วยความรกครึ้มของไม้ยืนต้นขนาดใหญ่มากมายทำให้เรารู้สึกเหมือนได้ย้อนไปสู่อดีตอันรุ่งเรืองของเมืองโบราณอันมลังเมลือง โดยมีเงาแมกไว้ขวางกั้นปัจจุบันเอาไว้ชั่วคราว

 โบราณสถานแห่งนี้กระจุกตัวอยู่ในดงไม้อันหนาแน่น ให้ความรู้สึกเหมือนพุทธสถานศักดิ์สิทธิ์ในสายอรัญวาสีที่เน้นการวิปัสสนามากกว่าการตกแต่งทางพุทธศิลป์อย่างโอ่อ่าอลังการเกินความจำเป็น แต่ก็แฝงไว้ด้วยฝีมือเชิงช่างชั้นครูที่เปี่ยมด้วยเอกลักษณ์เฉพาะตัว

 รูปแบบของศิลปะของที่นี่จึงยากที่จะแยกว่า เป็นเชิงช่างสุโขทัย อยุธยา หรือล้านนา หากแต่หลอมรวมกลายเป็นฝีมือเชิงช่างสกุลเมืองกำแพงเพชรที่มีความสวยสดงดงามไม่แพ้ใครในแผ่นดินสุวรรณภูมิ

 ผังเมืองภายในพื้นที่กว่า 2,100 ไร่ขนานไปกับลำน้ำปิง ประกอบด้วย พื้นที่เขตเมืองฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ และเขตพื้นที่นอกเมืองหรือเขตอรัญญิก ซึ่งเป็นที่ตั้งของวัดต่างๆ ถึง 44 วัด

 วัดในเมืองโบราณแห่งนี้เกือบทั้งหมดสร้างขึ้นตามแนวทางพุทธคติ "ลัทธิลังกาวงศ์" กลางเมืองมีวัดพระแก้ว วัดพระธาตุเป็นศูนย์กลาง เป็นลักษณะวัดหลวงที่มีเฉพาะเขตพุทธาวาส ไม่มีพระภิกษุจำพรรษา

 โบราณสถานสำคัญ ได้แก่ วัดพระนอน วัดป่ามืด วัดพระสี่อิริยาบถ วัดฆ้องชัย วัดนาคเจ็ดเศียร วัดสิงห์ วัดกำแพงงาม วัดเตาหม้อ วัดช้างรอบ และวัดอาวาสใหญ่

 วัดเด่นๆ ภายในเขตเมืองก็เช่น "วัดพระนอน" ซึ่งสามารถเห็นได้ชัดเจนจากถนนสายหลัก มีกำแพงศิลาแลงล้อมรอบวัดทั้ง 4 ด้าน ประติมากรรมชิ้นเด่นๆ ภายในวัด คือ ใบเสมารูปเทพนม และพาลีกับทรพี สันนิษฐานว่าสลักขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา

 "วัดพระสี่อิริยาบถ" หรือ "วัดพระยืน" วัดนี้มีบ่อน้ำและที่อาบน้ำอยู่หน้าวัดเช่นเดียวกัน กำแพงวัดเป็นศิลาแลงล้อมทั้ง 4 ด้าน ด้านหน้ามีวิหารขนาดใหญ่ยกฐานสูง 2 เมตร มีเสาลูกกรงเป็นศิลาแลงเหลี่ยม และมีทับหลังบนมุขหน้าวิหาร

 โบราณสถานสำคัญภายในวัดได้แก่ มณฑปจตุรมุข ซึ่งแต่ละทิศประดิษฐานพระพุทธรูป 4 ปาง แต่ปัจจุบันเหลือเพียงพระยืนขนาดใหญ่สวยงาม มีพุทธลักษณะเป็นศิลปะสกุลช่างกำแพงเพชร คือ พระนลาฏกว้าง พระหนุเสี้ยม

 "วัดช้างรอบ" เป็นวัดที่สร้างบนยอดเนิน มีพระเจดีย์ทรงลังกา ซึ่งยอดหักพังหมดแล้ว มีบันไดทางขึ้นทั้งสี่ด้าน ที่ชั้นฐานลานประทักษิณประดับด้วยช้างทรงเครื่องครึ่งตัว จำนวน 68 เชือก บางเชือกได้รับการบูรณะจนคาดเดาได้ถึงความสวยงามของฝีมือเชิงช่างในอดีต

 ส่วน "กลุ่มโบราณสถาน" ก็นับเป็นงานสถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของเมืองกำแพงเพชร ด้วยกลุ่มอาคารที่สร้างจาก "ศิลาแลง" เรียงติดกันเป็นพืด ทั้งยังมีความโอ่อ่าอลังการอย่างมาก

 ที่สำคัญ อย่าลืมเที่ยวอย่างมีสติ และพก "หัวใจนักอนุรักษ์" ติดตัวไปด้วยการไม่ทำลายคุณค่าของสถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ด้วยการไม่มักง่ายทิ้งขยะเรี่ยราด หรือมือบอนฉวยเอาโบราณวัตถุติดมือไปด้วย เท่านี้ท่านก็จะเป็นนักท่องเที่ยวหัวใจอนุรักษ์ที่น่าชื่นชมแล้ว

"กิตตินันท์ รอดสุพรรณ"
[email protected]