ข้อคิดเรื่องส้วมจากญี่ปุ่น
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ข้อคิดเรื่องส้วม จากญี่ปุ่น : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ผมเพิ่งจะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับส้วมหรือห้องสุขาไปเมื่อเร็วๆ นี้ แต่บังเอิญว่าผมมีโอกาสเดินทางไปประเทศญี่ปุ่นกลับมาหมาดๆ และเห็นว่าปัจจุบันนี้คนไทยเดินทางไปประเทศญี่ปุ่นกันอย่างคับคั่ง เพราะทางการญี่ปุ่นอนุญาตให้คนไทยเดินทางเข้าไปประเทศญี่ปุ่นได้ โดยที่ไม่ต้องยื่นขอวีซ่าเหมือนแต่ก่อน
อีกทั้งคนไทยที่เดินทางไปประเทศญี่ปุ่นในช่วงประมาณสิบห้าปีที่ผ่านมา มักจะพูดถึงความทันสมัยของห้องส้วมในประเทศญี่ปุ่นกันมาก ว่าสามารถทำการปรับอุณหภูมิฝารองนั่งของชักโครกให้อุ่นได้ในหน้าหนาว มีระบบฉีดน้ำทำความสะอาดหลังจากขับถ่ายแล้วโดยไม่ต้องเอื้อมมือไปหยิบฉวยอะไรแม้แต่นิดเดียว และท้ายที่สุดยังมีระบบเสียงกลบเสียงที่ไม่อยากให้ผู้อื่นได้ยินขณะขับถ่ายได้อีกด้วย
แต่หากใครเคยไปประเทศญี่ปุ่นเมื่อสักยี่สิบกว่าปีก่อน คงจะจำกันได้ดีว่าส้วมสาธารณะในประเทศญี่ปุ่นนั้นเป็นสิ่งที่คนไทยเราหวาดกลัวกันมาก เพราะนอกจากจะเป็นส้วมแบบนั่งยองทั่วไปแล้ว ชาวญี่ปุ่นยังนั่งยองขับถ่ายโดยหันก้นออกฝั่งประตู และขับถ่ายลงตัวส้วมก่อนที่จะตักน้ำหรือกดชักโครกไล่ลงคอห่านไป ในขณะที่คนไทยเรานั่งหันหน้าออกประตูและขับถ่ายลงไปในช่องคอห่านเลย ชาวญี่ปุ่นเขาอ้างว่าจะได้พิจารณาสีและลักษณะของอุจจาระ เพื่อจะได้รู้ว่าสุขภาพร่างกายสมบูรณ์ดีหรือไม่
ญี่ปุ่นสามารถพัฒนาเรื่องสุขอนามัยที่เกี่ยวกับส้วมได้รวดเร็วมาก และมีแนวคิดเรื่องของส้วมที่แตกต่างไปจากคนไทยมากอีกประการหนึ่ง ซึ่งสอดคล้องกับวิธีการที่ผมเคยเขียนเรื่องเกี่ยวกับสุขอนามัยของส้วมไว้ที่นี่เมื่อสักสองปีมาแล้ว
ครั้งนี้ผมไปทดสอบรถยนต์ อีซูซุ มิวเอ็กซ์ ที่สนามทดสอบ อีซูซุ บนเกาะฮ็อกไกโด ในตัวอาคารของสนามทดสอบนอกจากจะมีห้องส้วมที่ทันสมัยมากตามสไตล์ญี่ปุ่นแล้ว ยังมีป้ายประกาศเป็นภาษาไทยเขียนไว้ว่า “กรุณาทิ้งกระดาษชำระลงในชักโครก” ซึ่งหากเป็นประเทศไทยจะต้องเขียนว่า “กรุณาอย่าทิ้งกระดาษชำระลงชักโครก” มันสลับกลับกันอย่างชัดเจน
ผมสอบถามเจ้าหน้าที่ของสนามเขาให้คำตอบว่า เพราะไม่ต้องการให้กระดาษชำระที่มีเศษอุจจาระค้างคา เผยแพร่ทั้งกลิ่นเหม็นและเชื้อโรคอยู่ในถังทิ้งกระดาษแบบที่คนไทยนิยมกัน กว่าที่พนักงานจะมาเทถังขยะทั้งกลิ่นและเชื้อโรคคงแพร่กระจายไปสู่คนอื่นมากแล้ว คนญี่ปุ่นจึงทิ้งกระดาษชำระลงชักโครกและกดทิ้งลงไปป้องกันการเผยแพร่ โรคระบาดต่างๆ จึงเกิดขึ้นน้อยมากในญี่ปุ่น
ในขณะที่คนไทยเรากลัวส้วมตันส้วมเต็มมากกว่ากลัวโรคระบาด เราจึงยังคงค่านิยมของการเอากระดาษชำระที่เปรอะเปื้อน เต็มไปด้วยเชื้อโรคและกลิ่นเหม็นสะสมไว้ในห้องน้ำ รอให้แพร่เชื้อและกลิ่นจนกว่าที่พนักงานจะมาเก็บไปทิ้งวันละครั้ง ข้อคิดจากส้วมในญี่ปุ่นที่ผมเก็บมาเล่าครั้งนี้ จะทำให้เราเลิกสะสมกลิ่นและเชื้อโรคในส้วมกันได้บ้างหรือไม่ลองพิจารณากันดูนะครับ
-----------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ข้อคิดเรื่องส้วม จากญี่ปุ่น : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)